III KK 476/22

Sygn. akt III KK 476/22 POSTANOWIENIE Dnia 23 listopada 2022 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Kazimierz Klugiewicz na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k., w sprawie T. G., skazanego z art. 55 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii in., po rozpoznaniu w Izbie Karnej, w dniu 23 listopada 2022 r., kasacji wniesionej przez obrońcę skazanego od wyroku Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 3 marca 2022 r., sygn. akt II AKa 172/20, zmieniającego wyrok Sądu Okręgowego w Koszalinie z dnia 14 lutego 2020 r., sygn. akt II K 61/19, p o s t a n o w i ł: 1. oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną; 2. kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego obciążyć skazanego. UZASADNIENIE T. G. został oskarżony o to, że: I. w dniu 13 maja 2016 r. w W. wbrew przepisom ustawy wprowadził do obrotu znaczną ilość substancji psychotropowej w postaci, co najmniej 210 litrów cieczy zawierającej w swoim składzie GBL (gamma butyrolakton), którą zakupił z firmy E. z siedzibą w S. ul. [...] pod pozorem nabycia środka czyszczącego, 2 tj. o czyn z art. 56 ust. 3 w zw. z art. 56 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii, II. w dniu 15 lipca 2016 r. w W. wbrew przepisom ustawy wprowadził do obrotu znaczną ilość substancji psychotropowej w postaci, co najmniej 100 litrów cieczy zawierającej w swoim składzie GBL (gamma butyrolakton), którą zakupił z firmy E. z siedzibą w S., ul. [...] pod pozorem nabycia środka czyszczącego, tj. o czyn z art. 56 ust. 3 w zw. z art. 56 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii, III. w dniu 8 września 2016 r. w W. wbrew przepisom ustawy wprowadził do obrotu znaczną ilość substancji psychotropowej w postaci, co najmniej 150 litrów cieczy zawierającej w swoim składzie GBL (gamma butyrolakton), którą zakupił z firmy E. z siedzibą w S., ul. [...] pod pozorem nabycia środka czyszczącego, tj. o czyn z art. 56 ust. 3 w zw. z art. 56 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii, IV. w dniu 24 września 2016 r. w W. wbrew przepisom ustawy wprowadził do obrotu znaczną ilość substancji psychotropowej w postaci, co najmniej 210 litrów cieczy zawierającej w swoim składzie GBL (gamma butyrolakton), którą zakupił z firmy E. z siedzibą w S., ul. [...] pod pozorem nabycia środka czyszczącego, tj. o czyn z art. 56 ust. 3 w zw. z art. 56 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii, V. w dniu 26 września 2016 r. w W. wbrew przepisom ustawy wprowadził do obrotu znaczną ilość substancji psychotropowej w postaci, co najmniej 150 litrów cieczy zawierającej w swoim składzie GBL (gamma butyrolakton), którą zakupił z firmy E. z siedzibą w S., ul. [...] pod pozorem nabycia środka czyszczącego, tj. o czyn z art 56 ust. 3 w zw. z art. 56 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii, VI. w dniu 12 listopada 2016 r. w W. wbrew przepisom ustawy wprowadził do obrotu znaczną ilość substancji psychotropowej w postaci, co najmniej 150 litrów cieczy zawierającej w swoim składzie GBL (gamma butyrolakton), którą zakupił z firmy E. z siedzibą w S., ul. [...] pod pozorem nabycia środka czyszczącego, 3 tj. o czyn z art. 56 ust. 3 w zw. z art. 56 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii, VII. w dniu 14 listopada 2016 r. w W. wbrew przepisom ustawy wprowadził do obrotu znaczną ilość substancji psychotropowej w postaci, co najmniej 120 litrów cieczy zawierającej w swoim składzie GBL (gamma butyrolakton), którą zakupił z firmy E. z siedzibą w S., ul. [...] pod pozorem nabycia środka czyszczącego, tj. o czyn z art. 56 ust. 3 w zw. z art. 56 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii przy czym czynów opisanych w pkt 1-7 dopuścił się w krótkich odstępach czasu, z wykonaniem takiej samej sposobności w warunkach ciągu przestępstw z art. 91 § 1 k.k., VIII. w dniu 21 czerwca 2017 r. w W. wbrew przepisom ustawy dokonał wewnątrzwspólnotowego nabycia znacznej ilości substancji psychotropowej w postaci co najmniej 65 litrów bezbarwnej cieczy zawierającej w swoim składzie GBL (gamma butyrolakton), która to została przekazana w przesyłce nadanej 20 czerwca 2017 r. za pośrednictwem firmy kurierskiej o nazwie D. z przedsiębiorstwa o nazwie G., ul. [...] należącego do M. W. położonej na terenie Słowacji, a następnie wprowadził do obrotu sprawdzoną ze Słowacji substancję psychotropową w znacznej ilości, tj. o czyn z art. 55 ust. 3 w zw. z art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii” i z art. 56 ust. 3 w zw. z art. 56 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii przy zast. art. 11 § 2 k.k., IX. w dniu 25 sierpnia 2017 r. w W. wbrew przepisom ustawy dokonał wewnątrzwspólnotowego nabycia znacznej ilości substancji psychotropowej w postaci co najmniej 50 litrów bezbarwnej cieczy zawierającej w swoim składzie GBL (gamma butyrolakton), która to została przekazana w przesyłce nadanej 24 sierpnia 2017 r. za pośrednictwem firmy kurierskiej o nazwie D. z przedsiębiorstwa o nazwie G.., ul. [...] należącego do M. W. położonego na terenie Słowacji, a następnie wprowadził do obrotu sprowadzoną ze Słowacji substancję psychotropową w znacznej ilości, 4 tj. o czyn z art. 55 ust. 3 w zw. z art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii i z art. 56 ust. 3 w zw. z art. 56 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii przy zast. art. 11 § 2 k.k., X. w dniu 12 września 2017 r. w W. wbrew przepisom ustawy dokonał wewnątrzwspólnotowego nabycia znacznej ilości substancji psychotropowej w postaci co najmniej 60 litrów bezbarwnej cieczy zawierającej w swoim składzie GBL (gamma butyrolakton), która to została przekazana w przesyłce nadanej 11 września 2017 r. za pośrednictwem firmy kurierskiej o nazwie D. z terenu Słowacji od osoby o danych „J. N.”, a rzeczywiście od M. W., a następnie usiłował wprowadzić tą znaczną ilość substancji psychotropowej do obrotu, która to substancja była szkodliwa dla zdrowia z uwagi na fakt działania depresyjnego na ośrodkowy układ nerwowy, powodowanie odurzenia w znacznym nasileniu, występowania efektów toksycznych sprowadzając niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia wielu osób, lecz zamierzonego celu nie osiągnął w uwagi na zatrzymanie przez funkcjonariuszy policji, tj. o czyn z art. 55 ust. 3 w zw. z art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii i art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 56 ust. 3 w zw. z art. 56 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii i art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 165 § 1 pkt 2 k.k. przy zast. art. 11 § 2 k.k., przy czym czynów opisanych w pkt 8, 9,10 dopuścił się w krótkich odstępach czasu, z wykonaniem takiej samej sposobności w warunkach ciągu przestępstw z art. 91 § 1 k.k., XI. w dniu 5 kwietnia 2018 r. w W. w garażu o numerze 16 przy ul. Wojska Polskiego 99 przechowywał wyroby tytoniowe w łącznej ilości 1220 paczek papierosów marki F., po 20 sztuk papierosów w każdej paczce z białoruskimi znakami akcyzy razem 24.400 sztuk papierosów stanowiących przedmiot czynu zabronionego określonego w art. 63 § 6 k.k.s. w zw. z art. 63 § 2 k.k.s. i art. 86 § 4 k.k. w zw. z art. 86 § 1 k.k. i art. 54 § 3 k.k.s. w zw. z art. 54 § 1 k.k.s. w zw. z art. 7 § 1 k.k.s., co do których należność celna wynosi 1.181.00 złotych, a kwota narażonego na uszczuplenie podatku akcyzowego wynosi 20.677,00 złotych, 5 tj. o czyn z art. 65 § 3 k.k.s. w zw. z art. 65 § 1 k.k.s. i art. 91 § 4 k.k.s. w zw. z art. 91 § 1 k.k.s. w zw. z art. 7 § 1 k.k.s., 11. w dniu 5 kwietnia 2018 r. w W. w garażu przy ul. [...] przechowywał wyroby tytoniowe w postaci 10,5 kg tytoniu do palenia luzem w worku polipropylenowym bez znaków akcyzy oraz 1 karton z zawartością 3760 sztuk papierosów bez oznaczeń i bez znaków akcyzy, stanowiących przedmiot czynu zabronionego określonego w art. 63 § 6 k.k.s. w zw. z art. 63 § 2 k.k.s., co do których kwota narażonego na uszczuplenie podatku akcyzowego wynosi łącznie 11.396,00 złotych, tj. o czyn z art. 65 § 3 k.k.s. w zw. z art. 65 § 1 k.k.s. Sąd Okręgowy w Koszalinie w wyroku z dnia 14 lutego 2020 r., sygn akt II K 61/19, orzekł: „I. uznaje oskarżonego T. G. za winnego popełnienia zarzucanych mu czynów opisanych w pkt I-VII aktu oskarżenia, przyjmując iż substancją psychotropową była ciecz GBL (gamma butyrolakton) stanowiący ester kwasu gamma-hydroksymasłowego (GHB), to jest czynów stanowiących ciąg występków z art. 56 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii i art. 91 § 1 k.k. i za to na podstawie art. 56 ust. 3 cytowanej wyżej ustawy w zw. z art. 91 §1 k.k. skazuje go na karę 3 (trzech) lat pozbawienia wolności, II. na podstawie art. 56 ust. 3 cyt. wyżej ustawy i art. 33 § 1 i 3 k.k. wymierza mu karę grzywny w wysokości 200 (dwustu) stawek dziennych po 100 (sto) złotych każda, III. uznaje oskarżonego T. G. za winnego popełnienia zarzucanych mu czynów opisanych w pkt VIII-X aktu oskarżenia, przyjmując iż substancją psychotropową była ciecz GBL (gamma butyrolakton) stanowiący ester kwasu gamma-hydroksymasłowego (GHB), z tym że w pkt X uznaje, iż oskarżony w dniu 12 września 2017 roku w W. wbrew przepisom ustawy dokonał wewnątrzwspólnotowego nabycia znacznej ilości substancji psychotropowej w postaci co najmniej 60 litrów bezbarwnej cieczy zawierającej w swoim składzie GBL (gamma butyrolakton), która to została przekazana w przesyłce nadanej 11 6 września 2017 r. za pośrednictwem firmy kurierskiej o nazwie D. z terenu Słowacji od osoby o danych „J. N.”, a rzeczywiście od M. W., a następnie usiłował wprowadzić tą znaczną ilość substancji psychotropowej do obrotu, to jest czynów z art. 55 ust. 1 i art. 55 ust. 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii i art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 56 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii i art. 55 ust. 1 i 3 oraz art. 56 ust. 1 i 3 cyt. wyżej ustawy i art. 11 § 2 k.k., przyjmując iż czynu tego dopuścił się w ciągu przestępstw z art. 91 § 1 k.k. i za to na podstawie art. 55 ust. 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii w zw. z art. 11 §3 k.k. i art. 91 §1 k.k. wymierza mu karę 4 (czterech) lat pozbawienia wolności, IV. na podstawie art. 55 ust. 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii i art. 33 § 1 i 3 k.k. wymierza mu karę grzywny w wysokości 200 (dwustu) stawek dziennych po 100 (sto) złotych każda, V. uznaje oskarżonego T. G. za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu opisanego w pkt XI aktu oskarżenia, to jest czynu z art. 65 § 1 i 3 k.k.s. i art. 91 § 1 i 4 k.k.s. przy zast. art. 7 § 1 k.k.s. oraz czynu z pkt XII aktu oskarżenia, to jest czynu z art. 65 § 1 i 3 k.k.s., przyjmując, iż czyny te stanowią jeden czyn zabroniony i za to na podstawie art. 22 § 1 pkt 1 k.k.s. i art. 23 § 1 i 3 k.k.s., art. 65 § 3 k.k.s. wymierzamu karę grzywny w wysokości 200 (dwustu) stawek dziennych po 100 (sto) złotych każda, VI. na podstawie art. 29 ust. 1 k.k.s. i art. 30 § 1,2 i 3 k.k.s. orzeka przepadek dowodów rzeczowych opisanych w wykazie nr 1/31/17/P/CBŚP pod poz. 1 na rzecz Skarbu Państwa, VII. na podstawie art. 85 § 1 k.k., art. 86 § 1 i 2 k.k. oraz art. 91 § 2 k.k. wymierza mu karę łączną 5 (pięciu) lat pozbawienia wolności i karę łączną grzywny w wysokości 500 (pięciuset) stawek dziennych po 100 (sto) złotych każda, VIII. na podstawie art. 70 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii orzeka przepadek przedmiotów pochodzących z przestępstwa oraz przedmiotów i narzędzi, które służyły do jego popełnienia opisanych w wykazie dowodów rzeczowych nr […] pod poz. 2-15, nr […] pod poz. 16-27, IX. na podstawie art. 70 ust. 4 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii orzeka nawiązkę w kwocie 50.000 (pięćdziesięciu tysięcy) złotych na 7 rzecz Polskiego Towarzystwa Zapobiegania Narkomanii Odział w K., X. na podstawie art. 63 § 1 k.k. na poczet orzeczonej kary zalicza okres rzeczywistego pozbawienia wolności od dnia 12 września 2017 roku godz. 11:40 do dnia 15 listopada 2017 roku godz. 14:30, XI. zwalnia oskarżonego T. G. od kosztów postępowania sądowego, którymi obciąża Skarb Państwa”. Od tego wyroku apelację wniósł obrońca oskarżonego, który – podnosząc zarzuty naruszenia prawa procesowego (art. 7 k.p.k. w zw. z art. 410 k.p.k.; art. 175 § 1 k.p.k.; art. 413 § 2 pkt 1 k.p.k.; art. 424 § 1 pkt 1 k.p.k.), naruszenia prawa materialnego (przepisów ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii - art. 4 pkt 27 w zw. z art. 44b ust. 1 pkt 1, art. 44c ust. 1 i 4, art. 44d i art. 70 ust. 4) oraz błędu w ustaleniach faktycznych mającego wpływ na treść orzeczenia, a także zarzut rażącej niewspółmierności kary – wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonego od wszystkich przestępstw o charakterze narkotykowym, zaś co do ostatniego z przypisanych czynów – wymierzenie łagodniejszej kary, ewentualnie uchylenie wyroku Sądu pierwszej instancji i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania albo wymierzenie oskarżonemu łagodniejszej kary w stosunku do tej orzeczonej przez Sąd a quo. Sąd Apelacyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 3 marca 2022 r., sygn. akt II AKa 172/20, zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że w opisie czynów zawartych w punktach I-VII części wstępnej, w miejsce znamienia: „wprowadził do obrotu” przyjął „uczestniczył w obrocie”, a w pozostałym zakresie wyrok Sądu pierwszej instancji utrzymał w mocy. Od wyroku Sądu odwoławczego kasację wniósł obrońca skazanego, podnosząc następujące zarzuty rażącego i mającego istotny wpływ na treść wyroku naruszenia przepisów prawa materialnego, tj.: 1) art. 56 ust. 3 w zw. z art. 56 ust. 1 oraz art. 55 ust. 3 w zw. z art. 55 ust. 1 i art. 56 ust. 3 w zw. z art. 56 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, w związku z załącznikiem do tejże ustawy oznaczonym nr 2, pozycja 2, punkt 20 poprzez dokonanie niedopuszczalnej w prawie karnym wykładni rozszerzającej określenia 8 „ester" i zrównania tej substancji z „estrem wewnątrzcząsteczkowym" (inaczej laktonem) posiadanym przez skazanego, której to substancji ustawodawca nie objął zakresem penalizacji ustawą o przeciwdziałaniu narkomanii w brzmieniu obowiązującym na dzień przypisanych skazanemu zarzucanych czynów, tj. od 13 maja 2016 r. do 12 września 2017 r., jak w brzmieniu obecnie obowiązującym, 2) art. 4 pkt 27 w zw. z art. 44b ust. 1 pkt 1, art. 44c ust. 1 i 4, art. 44d ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii poprzez ich niezastosowanie oraz pominięcie, iż „ester wewnątrzcząsteczkowy" stanowi na gruncie wskazanej ustawy „środek zastępczy". Na podstawie tak sformułowanych zarzutów autor kasacji wniósł o uniewinnienie skazanego, albowiem skazanie jest oczywiście niesłuszne, względnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu w Szczecinie do ponownego rozpoznania. Prokurator w odpowiedzi na kasację wniósł o jej oddalenie jako oczywiście bezzasadnej. Sąd Najwyższy rozważył, co następuje. Kasacja jest bezzasadna w oczywistym stopniu, co uprawniało do jej oddalenia na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k. Powyższa konstatacja wynika przede wszystkim z charakteru podniesionych w niej zarzutów, które – choć formalnie odnoszą się do prawa materialnego – to jednak w istocie dotyczą sfery ustaleń faktycznych. Potwierdzeniem tego spostrzeżenia jest teza wyrażona w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 16 czerwca 2021 r., (I KZP 13/20, LEX nr 3190966), wydanego zresztą w związku z pytaniem prawnym Sądu Apelacyjnego w Szczecinie w niniejszej sprawie. Sąd Najwyższy, odnosząc się do pytania: „czy substancja zawierająca ɣ-butyrolakton (GBL) jest substancją psychotropową czy środkiem zastępczym?" stwierdził: „analizowany problem ma wyłącznie charakter natury faktycznej. Sąd Apelacyjny dysponuje in casu dwoma sprzecznymi stanowiskami. Owa sprzeczność sprowadza się do oceny istoty chemicznej substancji o nazwie GBL (ɣ- 9 butyrolaktonu). Co za tym idzie, zaistniała sprzeczność ma de facto charakter sporu o podobieństwo związku chemicznego o nazwie GBL (ɣ-butyrolaktonu) do związków chemicznych Grupy II-P do Lp. 20 wskazanych w ww. rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 sierpnia 2018 r.” Konsekwencją zacytowanego stanowiska było zwrócenie się przez Sąd odwoławczy o opinię do Narodowego Instytutu Leków. Dowód ten nie pozostawia wątpliwości co do tego, że laktony zalicza się do estrowych związków heterocyklicznych, a co za tym idzie gamma-butyrolakton (GBL) jest związkiem należącym do grupy klasowo-funkcyjnej estrów (s. 4 uzasadnienia wyroku Sądu ad quem). Oznacza to, że substancja ta zaliczana jest na gruncie prawa polskiego do substancji psychotropowych, nie zaś do środków zastępczych. Została bowiem wskazana jako ester (GHB) zarówno w obecnie obowiązującym Rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 17 sierpnia 2018 r. w sprawie wykazu substancji psychotropowych, środków odurzających oraz nowych substancji psychoaktywnych (t.j. Dz.U.2022.1665 – załącznik nr 1 do ww. Rozporządzenia, tabela nr 2, pkt 20 w zw. z tiret drugie in fine), jak i na gruncie obowiązującej w chwili przypisanych skazanemu przestępstw ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii z jej załącznikiem nr 2, gdzie wskazano, że substancją psychotropową jest kwas gamma-hydroksymasłowy (GBH) oraz jego ester (pkt 20 tabeli z wykazem substancji psychotropowych z grupy II-P w zw. z tiret drugie in fine). Zagadnienie to było zresztą wcześniej – przed datami przypisanych skazanemu przestępstw przedmiotem licznych pytań do Głównego Inspektora Sanitarnego, który w dniu 15 kwietnia 2016 r. wydał komunikat nr 3/2016, w którym potwierdził, że gamma-butyrolakton jest substancją psychotropową z grupy II-P, kontrolowaną na mocy ustawy z 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii. Jedynie zatem na marginesie wolno zauważyć, że pojęcie estru, którym posłużono się w powołanych aktach prawnych – lege non distinguente – obejmuje swoim zakresem także estry wewnątrzcząsteczkowe. Nie ma w tym przypadku mowy o dokonaniu wykładni rozszerzającej, skoro taki wniosek wynika z zastosowania jednej z podstawowych reguł wykładni językowej. 10 Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w postanowieniu, na podstawie art. 637a k.p.k. w zw. z art. 636 § 1 k.p.k. kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego obciążając skazanego.