III KK 482/24

III KK 482/24 POSTANOWIENIE Dnia 10 marca 2026 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Piotr Mirek w sprawie A.P. po rozpoznaniu w Izbie Karnej wniosku obrońcy skazanego o wyłączenie sędziego na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. i art. 42 § 1 k.p.k., postanowił wyłączyć sędziów Sądu Najwyższego: Z.K., S.S. i A.B. od udziału w sprawie o sygn. akt III KK 482/24. UZASADNIENIE Przedstawienie powodów niniejszego rozstrzygnięcia wymaga zwrócenia uwagi na przebieg dotychczasowego postępowania w sprawie III KK 482/24, które zostało zainicjowane kasacją obrońcy skazanego A.P. Jedynym podniesionym w kasacji zarzutem było uchybienie z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. związane z udziałem w składzie Sądu pierwszej instancji i Sądu odwoławczego sędziów powołanych na ten urząd na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw. Do rozpoznania tej kasacji została wyznaczona pierwotnie SSN M.B. Postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 12 listopada 2024 r., III KK 482/24, na wniosek obrońcy skazanego A.P. złożony w trybie art. 41 § 1 k.p.k., została ona wyłączona od udziału w jej rozpoznaniu. III KK 482/24 2 Kolejno do rozpoznania tej sprawy wyznaczona została SSN A.D. Obrońca skazanego wystąpił z wnioskiem w trybie art. 41 § 1 k.p.k. o wyłączenie również tego sędziego. Postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 21 maja 2025 r., III KK 482/24, wniosek ten nie został uwzględniony. Pismem z dnia 16 czerwca 2025 r. obrońca skazanego, na podstawie art. 41 § 1 k.p.k., wniósł kolejny raz o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego A.D. od udziału w rozpoznaniu tej sprawy z uwagi na istnienie okoliczności mogących wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności tego sędziego. Postanowieniem z dnia 23 lipca 2025 r. Sąd Najwyższy wyłączył SSN A.D. od udziału w rozpoznaniu sprawy. Kolejno do rozpoznania tej sprawy wyznaczony został SSN Z.K. Obrońca skazanego wystąpił z wnioskiem w trybie art. 41 § 1 k.p.k. o wyłączenie również tego sędziego. Postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 5 grudnia 2025 r., III KK 482/24, wniosek ten nie został uwzględniony. Pismem z dnia 23 stycznia 2026 r. obrońca skazanego, na podstawie art. 41 § 1 k.p.k., wniósł o wyłącznie sędziów wyznaczonych do rozpoznania kasacji – Z.K., S.S. i A.B. Sąd Najwyższy stwierdził, co następuje. W przedstawionym wyżej stanie rzeczy wniosek o wyłączenie sędziów Sądu Najwyższego, których dotyczy ostatni wniosek obrońcy skazanego jest zasadny. Nie wdając się w ocenę słuszności podniesionej we wniosku argumentacji dotyczącej konsekwencji udziału w procesie nominacyjnym sędziów Sądu Najwyższego i sędziów sądów powszechnych Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw, gdyż nie jest to przedmiotem niniejszego incydentalnego postępowania, stwierdzić trzeba, że złożony wniosek III KK 482/24 3 nie ma charakteru instrumentalnego, lecz stanowi konsekwentnie prowadzoną realizację procesowych uprawnień strony postępowania podbudowaną poglądami wyrażanymi w orzecznictwie Sądu Najwyższego, Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej i motywowaną przekonaniem o wystąpieniu w sprawie sytuacji pozostającej w sprzeczności z zasadą nemo iudex in causa sua. Zgodnie z art. 41 § 1 k.p.k. sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Jak trafnie zauważono w dotyczącym tożsamej problematyki postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 28 marca 2025 r., V KK 579/24 „w orzecznictwie Sądu Najwyższego akcentowana jest konieczność zróżnicowania obiektywnej bezstronności sędziego i jego bezstronności w odbiorze zewnętrznym, przy czym co do odbioru zewnętrznego z reguły odwołać się można do oceny sytuacji dokonanej przez hipotetycznego, przeciętnie wykształconego, logicznie myślącego członka społeczeństwa, który nie jest osobiście zainteresowany wynikiem procesu. Wskazuje się, że instytucja wyłączenia sędziego w równej mierze służy zapewnieniu realnej bezstronności sądu, jak i umacnianiu autorytetu wymiaru sprawiedliwości przez usuwanie choćby pozorów braku bezstronności (por. np. uzasadnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 lipca 2004 r., sygn. akt. SK 19/02, OTK ZU 2004, nr 7/A, poz. 67). Znaczenie społecznej oceny bezstronności sędziego, a także wynikająca z tego perspektywa interpretacji podstaw wyłączenia sędziego, skutkuje tym, iż o potrzebie zastosowania instytucji wyłączenia nie może decydować jedynie zasadność in casu zarzutu będącego podstawą wniosku o wyłączenie, ale również ocena, czy dla postronnego obserwatora zachodzą, w realiach sprawy, wystarczające okoliczności które w odbiorze społecznym mogą budzić wątpliwości co do bezstronności sędziego (por. np. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 grudnia 2005 r., sygn. akt SK 53/04)”. Poza sporem jest, że podnoszone w kasacji okoliczności dotyczące niezawisłości sędziego i niezależności sądu, powiązane ze sposobem powołania sędziów na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, ukształtowanej w trybie ustawy III KK 482/24 4 nowelizującej KRS, w takim samym stopniu odnoszą się do sędziów wymienionych w zarzucie kasacji, jak i sędziów objętych wnioskiem o wyłączenie. W takim układzie procesowym zachodzi identyczność sytuacji prawnej sędziów, których dotyczy zarzut kasacji, jak i sędziów, którzy mieliby tę kasację rozpoznać. Choć nie da się wykluczyć, że w takim wypadku rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego, orzekającego w składzie z udziałem sędziów objętych wnioskiem o wyłączenie byłoby obiektywne, to jednak samo orzekanie przez nich w takim układzie faktycznym, dla postronnego obserwatora, a także z punktu widzenia strony, naruszałoby zaufanie do wymiaru sprawiedliwości. Kierując się powyższym Sąd Najwyższy uwzględnił wniosek obrońcy skazanego, w tym także w odniesieniu do sędziego Sądu Najwyższego Z.K., co do którego wcześniej złożony wniosek, oparty na tych samych podstawach nie został uwzględniony. Brak takiego postąpienia pozbawiałby rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego spójności, a z punktu widzenia standardów procesu karnego, których utrzymaniu służy stosowanie przepisu art. 41 § 1 k.p.k. czyniłby je zupełnie niezrozumiałym, zarówno dla strony, jak i postronnego obserwatora. Trudno przecież pominąć, że w niniejszej sprawie Sąd Najwyższy wcześniej dwukrotnie orzekł o wyłączeniu sędziów Sądu Najwyższego znajdujących się takiej samej sytuacji prawnej jak sędziowie objęci wnioskiem o wyłączenie. Co więcej, w odniesieniu do sytuacji tożsamej z tą, w której Sąd Najwyższy, orzekając z udziałem sędziego Sądu Najwyższego powołanego na ten urząd w kwestionowanym w kasacji trybie, nie uwzględnił wniosku o wyłącznie SSN Z.K. Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 23 lipca 2025 r. – przedstawiając obszerną argumentację, z którą strona mogła się zapoznać i nią kierować – uznał, iż nie stoi ona na przeszkodzie rozpoznaniu kolejnego wniosku o wyłączenie sędziego. Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak na wstępie. [WB] [a.ł] III KK 482/24 5