IV KO 40/24
Izba Karna2024-12-19
Skład orzekający: Dariusz Świecki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wniosek o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego, oparty na fakcie powołania go na urząd w procedurze z udziałem Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie ustawy z 2017 r., powinien zostać uwzględniony, jeśli istnieje uzasadniona wątpliwość co do jego bezstronności?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uwzględnił wniosek o wyłączenie sędziego, stwierdzając, że jego powołanie na urząd sędziego Sądu Najwyższego w procedurze z udziałem Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie ustawy z 2017 r. mogło wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności. Wskazano, że taka sytuacja może być odczytana jako nieutrwalająca obrazu sądu działającego w warunkach bezstronności, a także może prowadzić do obciążenia orzeczenia wadą o charakterze bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.Stan faktyczny
Obrońca ukaranego złożył wniosek o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego P.K. od udziału w rozpoznaniu sprawy. Uzasadnieniem wniosku była okoliczność powołania sędziego na urząd w procedurze z udziałem Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie ustawy z 2017 r. Sąd Najwyższy rozpoznał wniosek na posiedzeniu.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy postanowił wyłączyć sędziego Sądu Najwyższego P.K. od udziału w rozpoznaniu sprawy.Pełny tekst orzeczenia
IV KO 40/24 POSTANOWIENIE Dnia 19 grudnia 2024 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Dariusz Świecki w sprawie M.J. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 19 grudnia 2024 r., wniosku obrońcy skazanego o wyłączenie sędziego, na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art. 42 § 1 i 4 k.p.k. postanowił: wyłączyć sędziego Sądu Najwyższego P.K. od udziału w rozpoznaniu sprawy o sygnaturze akt IV KO 40/24. UZASADNIENIE Sąd Okręgowy w Katowicach, wyrokiem z dnia 1 czerwca 2021 r., sygn. akt XXIII Ka 321/21, utrzymał w mocy wyrok Sądu Rejonowego w Tychach z dnia 9 marca 2021 r., sygn. akt II W 2/21, którym M.J. został uznany za winnego popełnienia wykroczenia z art. 92a k.w. Sąd Apelacyjny w Katowicach, postanowieniem z dnia 15 marca 2024 r., sygn. akt II AKo 4/24, stwierdził brak podstaw do wznowienia z urzędu postępowania zakończonego wskazanym wyrokiem Sądu Okręgowego. W piśmie z dnia 25 marca 2024 r. zatytułowanym „wniosek o wznowienie postępowania” obrońca ukaranego zasygnalizował, że wskazane postanowienie Sądu Apelacyjnego dotknięte jest bezwzględną przyczyną odwoławczą w związku z
IV KO 40/24 2 niewłaściwą obsadą tego Sądu z uwagi na to, iż w składzie tego organu orzekał sędzia powołany na urząd sędziego z udziałem Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. (Dz. U. z 2018 r., poz. 3). Pismo to zostało przekazane z aktami do Sądu Najwyższego, a sprawa zarejestrowana pod sygn. akt IV KO 40/24. Po wyłączeniu od udziału w rozpoznaniu tej sprawy kolejno SSN M.S. oraz SSN A.D., do jej rozpoznania wyznaczony został SSN P.K. Pismem, które wpłynęło do Sądu Najwyższego w dniu 5 listopada 2024 r., obrońca ukaranego wniósł o wyłączenie od udziału w rozpoznaniu tej sprawy SSN P.K. W uzasadnieniu tej inicjatywy obrońca odwołał się przede wszystkim do okoliczności związanych z powołaniem SSN P.K. na urząd sędziego Sądu Najwyższego w następstwie wniosku Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. Sąd Najwyższy stwierdził, co następuje. Przedmiotowy wniosek należało odczytać (poprzez treść art. 118 § 1 k.p.k.) jako wniosek o wyłączenie sędziego złożony w trybie art. 41 § 1 k.p.k. Tak odczytany wniosek zasługiwał na uwzględnienie. W myśl bowiem art. 41 § 1 k.p.k. sędzia podlega wyłączeniu, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. W sposób oczywisty z tego rodzaju sytuacją mamy do czynienia w rozpatrywanej sprawie. W piśmie zatytułowanym „wniosek o wznowienie postępowania” obrońca ukaranego zasygnalizował, że wskazane postanowienie Sądu Apelacyjnego dotknięte jest bezwzględną przyczyną odwoławczą w związku z niewłaściwą obsadą Sądu z uwagi na powołanie orzekającego sędziego na sprawowany urząd w procedurze z udziałem kwestionowanej Krajowej Rady Sądownictwa. Co istotne, wyznaczony do udziału w rozpoznaniu sprawy o sygn. akt IV KO 40/24 SSN P.K. także został powołany na urząd sędziego Sądu Najwyższego z udziałem Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie przywołanej wcześniej ustawy. Tym samym wskazywana w piśmie obrońcy okoliczność bezpośrednio dotyczy również SSN P.K. Wzięcie przez tego Sędziego udziału w rozpatrywaniu przedmiotowej
IV KO 40/24 3 sprawy w odbiorze zewnętrznym mogłoby zatem zostać odczytane jako nieutrwalające obrazu sądu jako działającego w warunkach bezstronności. Zwrócić trzeba uwagę, że stosownie do pkt 1 uchwały składu połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/2020 „nienależyta obsada sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. zachodzi także wtedy, gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r., poz. 3)”. Również zatem po to, aby nie dopuścić, żeby ewentualne orzeczenie wydane przez sąd w składzie z SSN P.K. było obciążone wadą o charakterze bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., rozpatrywany wniosek należało uwzględnić. Wyłączenie wskazanego Sędziego od udziału w rozpatrywaniu przedmiotowej sprawy spowoduje wyeliminowanie wszelkich mogących powstać wątpliwości w zakresie zapewnienia stronie prawa do rozpoznania jego sprawy w postępowaniu przed Sądem Najwyższym przez niezawisły i niezależny sąd ustanowiony ustawą w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, art. 47 Karty Praw Podstawowych i art. 6 ust. 1 EKPCz (por. np. postanowienia SN: z dnia 13 października 2021 r., II KO 30/21 czy z dnia 17 marca 2022 r., II KO 12/22). Z tych wszystkich względów orzeczono, jak na wstępie. [WB] [a.ł]
Powiązane orzeczenia
- V KO 66/26 2026-04-23Czy istnieją podstawy do wszczęcia przez Sąd Najwyższy postępowania o wznowienie z urzędu postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem, na wniosek skazanego?
- V KO 28/26 2026-04-02Czy możliwe jest wznowienie z urzędu postępowania zakończonego postanowieniem o braku podstaw do wznowienia?
- V KO 87/24 2025-03-27Czy niedopuszczalne jest wznowienie z urzędu postępowania zakończonego postanowieniem Sądu Najwyższego o braku podstaw do wznowienia postępowania?
- I KO 109/23 2024-02-01Czy możliwe jest wznowienie z urzędu postępowania o wznowienie postępowania, które zostało zakończone prawomocnym postanowieniem o braku podstaw do wznowienia?
- I KO 9/20 2020-05-27Czy istnieją podstawy do wszczęcia z urzędu postępowania o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem Sądu Okręgowego, utrzymanym w mocy przez Sąd Apelacyjny?
Powołane przepisy
art. 41 § 1 KPKart. 42 § 1art. 92aart. 118 § 1 KPKart. 439 § 1 pkt 2 KPKart. 45 ust. 1art. 47art. 6 ust. 1§ 1§ 1 pkt 2
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 13.07.2026. · PDF źródłowy