III KK 536/19

Sygn. akt III KK 536/19 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 22 stycznia 2020 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Andrzej Siuchniński (przewodniczący) SSN Andrzej Stępka SSN Paweł Wiliński (sprawozdawca) Protokolant Marta Brylińska w sprawie E. Ł. (Ł.) oskarżonej z art. 286 § 1 k.k. w zb. z art. 271 § 1 i 3 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art.12 k.k. i in. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 22 stycznia 2020 r. kasacji, wniesionej przez obrońcę skazanej od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 27 lutego 2019 r., sygn.. akt II AKa (…) zmieniającego w części, a w pozostałym zakresie utrzymującego w mocy wyrok Sądu Okręgowego w G. z dnia 29 grudnia 2017 r., sygn. akt XIV K (…) na podstawie art. 535 § 5 k.p.k. 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę E. Ł. Sądowi Apelacyjnemu w (…) do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym, 2 2. zarządza zwrot na rzecz E. Ł. opłaty od kasacji w kwocie 750 zł. UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 29 grudnia 2017 r., sygn. akt XIV K (…), Sąd Okręgowy w G. uznał E. Ł. za winną: 1. popełnienia: 1. czynu zarzucanego jej w punkcie I aktu oskarżenia, który zakwalifikował jako występek z art. 286 § 1 k.k. w zb. z art. 271 § 1 i 3 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 12 k.k., 2. czynu zarzucanego jej w punkcie II aktu oskarżenia, który zakwalifikował jako występek z art. 286 § 1 k.k. w zb. z art. 271 § 1 i 3 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 12 k.k., 3. czynu zarzucanego jej w punkcie IV aktu oskarżenia, który zakwalifikował jako występek z art. 286 § 1 k.k. w zb. z art. 271 § 1 i 3 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 12 k.k., 4. czynu zarzucanego jej w punkcie V aktu oskarżenia, który zakwalifikował jako występek z art. 286 § 1 k.k. w zb. z art. 271 § 1 i 3 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 12 k.k. i uznając, że przedmiotowe czyny zostały popełnione w ramach jednego ciągu przestępstw, wymierzył oskarżonej karę 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności; 5. popełnienia czynu zarzucanego jej w punkcie III aktu oskarżenia, z tym dodatkowym ustaleniem, że oskarżona podrabiała i przerabiała dokumenty w celu użycia ich za autentyczne i następnie używała ich jako autentycznych, zaś pracownikom Banku […] Spółdzielczego przedkładała nie tyle potwierdzenia przelewów/wypłat gotówkowych, ile polecenia przelewów/wypłat gotówkowych i czyn ten zakwalifikował jako występek z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k. w zb. z art. 270 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 12 k.k. wymierzając oskarżonej karę 2 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności; 6. popełnienia: 1. czynu zarzucanego jej w punkcie VI aktu oskarżenia z tym odmiennym ustaleniem, że oskarżona uszczupliła w ten sposób zaspokojenie swojego 3 wierzyciela Gminy Miejskiej R. , który zakwalifikował jako występek z art. 300 § 1 k.k., 2. czynu zarzucanego jej w punkcie VII aktu oskarżenia z tym odmiennym ustaleniem, że oskarżona uszczupliła w ten sposób zaspokojenie swojego wierzyciela Gminy Miejskiej R., który zakwalifikował jako występek z art. 300 § 1 k.k., 3. czynu zarzucanego jej w punkcie VIII aktu oskarżenia z tym odmiennym ustaleniem, że oskarżona uszczupliła w ten sposób zaspokojenie swojego wierzyciela Gminy Miejskiej R., który zakwalifikował jako występek z art. 300 § 1 k.k. i uznając, że przedmiotowe czyny zostały popełnione w ramach jednego ciągu przestępstw, wymierzył oskarżonej karę 6 miesięcy pozbawienia wolności. Sąd I instancji połączył jednostkowe kary pozbawienia wolności wymierzone oskarżonej E. Ł. w punktach I, II i III wyroku i wymierzył jej karę łączną 3 lat pozbawienia wolności. Nadto, orzekł wobec oskarżonej obowiązek naprawienia szkody wyrządzonej przestępstwami przypisanymi jej w punktach I i II wyroku w całości, poprzez zapłatę na rzecz pokrzywdzonej Gminy Miejskiej R. łącznej kwoty 770.863,35 zł; orzekł o dowodach rzeczowych oraz zasądził od oskarżonej na rzecz Skarbu Państwa kwotę 27.032,00 zł - tytułem kosztów sądowych, w tym kwotę 400,00 zł - tytułem opłaty. Po rozpoznaniu apelacji obrońców oskarżonej, Sąd Apelacyjny w (…) wyrokiem z dnia 27 lutego 2019 r., sygn. akt II AKa (…), orzekł, że: „I. zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób że: 1. uchyla punkty I, II, IV i VIII wyroku; 2. w ramach czynów opisanych w punktach I, II, III, IV i V z tym ustaleniem, iż w ramach czynu opisanego w punkcie III aktu oskarżenia zachowanie oskarżonej należało opisać w ten sposób, że oskarżona podrabiała i przerabiała dokumenty w celu użycia ich za autentyczne i następnie używała ich jako autentycznych, zaś pracownikom Banku […] Spółdzielczego nie przedkładała potwierdzenia przelewów/wypłat gotówkowych, a polecenia przelewów/wypłat gotówkowych, uznając iż czyny te zostały popełnione w ramach jednego ciągu przestępstw, który należało zakwalifikować jako 4 przestępstwo z art 286 § 1 k.k. w związku z art. 271 § 1 i 3 k.k. w związku z art. 294 § 1 k.k. w związku z art. 11 § 2 k.k. i art. 12 k.k. i za to na podstawie art. 11 § 3 k.k. i art. 294 § 1 k.k. skazuje ją na karę 2 (dwóch) lat pozbawienia wolności. 3. na mocy art. 85 § 1 i 2 k.k., art. 86 § 1 k.k., wymierza oskarżonej karę łączną w wymiarze 2 (dwóch) lat pozbawienia wolności. 1. w pozostałym zakresie utrzymuje w mocy zaskarżony wyrok; 2. zwalnia oskarżoną od opłat i wydatków za postępowanie przed Sądami obu instancji, które przejmuje na rzecz Skarbu Państwa.” Kasację od wyroku Sądu odwoławczego wniósł obrońca skazanej, zarzucając „rażące naruszenie przepisów postępowania w postaci art. 413 § 1 pkt 5 k.p.k. i art. 413 § 2 k.p.k., które miało istotny wpływ na jego treść, poprzez: a) zaniechanie zamieszczenia rozstrzygnięcia Sądu o czynach opisanych w punktach I, II, III, IV i V aktu oskarżenia oraz b) zaniechanie dokładnego określenia czynów przypisanych oskarżonej.” Wskazując powyższe, skarżący wniósł o uchylenie w całości wyroku Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 27 lutego 2019 r. i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania. W odpowiedzi na kasację, Prokurator Prokuratury Rejonowej w W. wniósł o jej uwzględnienie i uchylenie zaskarżonego wyroku oraz przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu w (…) do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Kasacja obrońcy skazanej jest zasadna i to w stopniu oczywistym, uzasadniającym jej rozstrzygnięcie w trybie art. 535 § 5 k.p.k., na posiedzeniu bez udziału stron. O „oczywistej zasadności” kasacji, w rozumieniu art. 535 § 5 in fine k.p.k., mówi się wówczas, gdy skarga jest zasadna w pełnych granicach zaskarżenia, wskazanych w tej skardze oraz gdy zasadne są podniesione w niej zarzuty. Nadto, wskazane w skardze uchybienia powinny być wręcz ewidentne, co pozwala stwierdzić zasadność skargi bez prowadzenia skomplikowanej wykładni prawa czy 5 rozstrzygania problemów spornych w orzecznictwie lub piśmiennictwie (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 grudnia 2000 r., sygn. akt II KKN 142/98). Zgodnie z art. 413 § 1 pkt 5 k.p.k. każdy wyrok powinien zawierać rozstrzygnięcie sądu, a zgodnie z art. 413 § 2 pkt 1 k.p.k. wyrok skazujący winien nadto zawierać „dokładne określenie przypisanego oskarżonemu czynu oraz jego kwalifikację prawną”. Zwrot ten oznacza, że opis czynu powinien wskazywać czas, miejsce, sposób i okoliczności popełnienia przestępstwa oraz jego skutki, a zwłaszcza wysokość powstałej szkody (art. 332 § 1 pkt 2 w zw. z art. 413 § 1 pkt 4 i § 2 pkt 1). Z punktu widzenia znamion strony przedmiotowej przestępstwa dokładne określenie sposobu i okoliczności jego popełnienia wymaga zawarcia w opisie czynu tych elementów przebiegu zdarzenia, które wypełniają te znamiona. Wymóg opisania sposobu popełnienia przestępstwa odnosi się także do znamion strony podmiotowej. Opis czynu powinien w związku z tym zawierać komplet znamion, które zostały wypełnione ustalonym zachowaniem sprawcy (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 22 marca 2012 r., IV KK 375/11). Sąd Apelacyjny w (…), wydając w dniu 27 lutego 2019 r. orzeczenie o sygn. akt II AKa (…), nie sprostał wymogom przewidzianym w przepisach art. 413 § 1 pkt 5 k.p.k. oraz art. 413 § 2 pkt 1 k.p.k., rażąco naruszając ich treść. Jakkolwiek treść punktu I.1 wyroku Sądu Apelacyjnego, którym uchylono rozstrzygnięcia zawarte w punktach I, II, IV i VIII wyroku Sądu Okręgowego oraz orzeczenia zawarte w punktach I.3 oraz II i III są jednoznaczne i nie nasuwają jakichkolwiek wątpliwości, o tyle takiego przymiotu nie posiada rozstrzygnięcie zawarte w punkcie I.2 wyroku Sądu odwoławczego. Zawiera ono sprzeczność, uniemożliwiającą finalnie jednoznaczne, a zatem prawidłowe odczytanie rozstrzygnięcia Sądu odwoławczego w przedmiocie odpowiedzialności karnej oskarżonej. Sąd ad quem orzekając w punkcie I.2. wyroku w przedmiocie „czynów opisanych w punktach I, II, III, IV i V” nie wskazał, czy w istocie chodzi o czyny opatrzone ww. liczebnikami porządkowymi w akcie oskarżenia, czy też o czyny przypisane oskarżonej we wskazanych punktach I, II, III, IV, V wyroku Sądu I instancji. Co prawda dalsza część przedmiotowego (niewątpliwie niefortunnego) rozstrzygnięcia może sugerować, że chodzi tu o odesłanie do czynów zarzucanych w akcie oskarżenia, to jednak jest to tylko interpretacja nieprawidłowo, bo 6 niejednoznacznie, zredagowanego orzeczenia, jawiąca się jako niedopuszczalna co do treści wyroku skazującego. Treść wyroku winna być konkretna, nienasuwająca jakichkolwiek wątpliwości, jednoznacznie wskazująca jaki czyn przypisano osobie oskarżonej, w jakim kształcie i na podstawie których przepisów ustawy karnej. Ponadto, za istotne uchybienie Sądu odwoławczego uznać należało zaistniałą w treści ww. rozstrzygnięcia sprzeczność, wyrażającą się w przyjęciu, że „czyny opisane w punkach I, II, III, IV i V zostały popełnione w ramach jednego ciągu przestępstw”, gdy tymczasem przyjęta przez ten Sąd kwalifikacja prawna (art. 286 § 1 k.k. w związku z art. 271 § 1 i 3 k.k. w związku z art. 294 § 1 k.k. w związku z art. 11 § 2 k.k. i art. 12 k.k.) bezspornie wskazuje na uznanie działania oskarżonej za czyn ciągły (art. 12 k.k.). Wobec wskazanych powyżej okoliczności jest zatem oczywiste, że Sąd ad quem nie wskazał prawidłowo i jednoznacznie za jakie przestępstwa skazał oskarżoną E. Ł. . W konsekwencji przedmiotowa kasacja jest oczywiście zasadna i pozwala na procedowanie w trybie art. 535 § 5 k.p.k. Zaskarżony wyrok Sądu Apelacyjnego w (…) o sygn. akt II AKa (…) należało zatem uchylić, a sprawę przekazać temu Sądowi do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym. W postępowaniu tym Sąd powinien ponownie ocenić apelację wywiedzioną przez obrońców oskarżonej, mając na względzie aktualną treść przepisów oraz wydać orzeczenie respektujące wymogi przewidziane w stosownych przepisach kodeksu postępowania karnego, w tym w szczególności treść art. 413 k.p.k. Obowiązek zwrotu opłaty od kasacji uiszczonej przez skazaną wynikał z treści art. 527 § 4 k.p.k. Mając to wszystko na uwadze Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.