III KK 67/25
WyrokIzba Karna2025-03-25
Skład orzekający: Jarosław Matras
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w sprawie o przestępstwo niealimentacji (art. 209 § 1 k.k.) można dopuścić dowód z badań genetycznych na okoliczność braku biologicznego ojcostwa, jeśli obowiązek alimentacyjny został nałożony prawomocnym orzeczeniem sądu cywilnego, a skazany przez lata nie kwestionował swojego ojcostwa?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy oddalił kasację, uznając ją za oczywiście bezzasadną. Podkreślono, że obowiązek alimentacyjny nałożony prawomocnym wyrokiem sądu cywilnego ciąży na zobowiązanym nawet w sytuacji, gdyby dowód z badań genetycznych nie potwierdził ojcostwa. Prawny stosunek ojcostwa mógłby ustać jedynie w wyniku wyroku sądowego wydanego w postępowaniu o zaprzeczenie ojcostwa, a skutek taki nie odnosiłby się do okresu przeszłego. Ponadto, Sąd Najwyższy zwrócił uwagę na bezczynność skazanego w kwestionowaniu ojcostwa przez wiele lat, mimo wiedzy o braku biologicznego pokrewieństwa.Stan faktyczny
Skazany A. C. został uznany za winnego popełnienia czynu z art. 209 § 1 k.k. (niealimentacja) i skazany na karę 10 miesięcy pozbawienia wolności. Obrońca skazanego w apelacji i kasacji wnosił o dopuszczenie dowodu z badań genetycznych na okoliczność braku biologicznego ojcostwa, argumentując, że nie było orzeczenia stwierdzającego ojcostwo. Sądy obu instancji oddaliły te wnioski, utrzymując wyrok w mocy. Sąd Najwyższy uznał kasację za bezzasadną.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy oddalił kasację jako oczywiście bezzasadną i zwolnił skazanego od kosztów sądowych postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
III KK 67/25 POSTANOWIENIE Dnia 25 marca 2025 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Jarosław Matras w sprawie A. C. skazanego z art. 209 § 1a k.k. i in. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k. w dniu 25 marca 2025 r., kasacji wniesionej przez obrońcę skazanego od wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 12 września 2024 r., sygn. akt IV Ka 1362/24, utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego dla Krakowa - Krowodrzy w Krakowie z dnia 3 czerwca 2024 r., sygn. akt II K 355/24/K, p o s t a n o w i ł 1. oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną; 2. zwolnić skazanego od kosztów sądowych postępowania kasacyjnego. [J.J.] UZASADNIENIE
III KK 67/25 2 Wyrokiem z dnia 3 czerwca 2024 r., sygn. akt II K 355/24, Sąd Rejonowy dla Krakowa - Krowodrzy w Krakowie uznał oskarżonego A. C. za winnego popełnienia czynu z art. 209 § 1 k.k. i wymierzył mu karę 10 miesięcy pozbawienia wolności. Apelację od tego wyroku wniósł obrońca oskarżonego, który zaskarżając powyższy wyrok w całości, wskazał na: „obrazę przepisów postępowania mającą wpływ na treść orzeczenia, a to art 170 § 1 pkt 1 k.p.k. w zw. z art. 8 § 1 i 2 k.p.k., poprzez nieuzasadnione oddalenie wniosku dowodowego o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z badań porównujących kod genetyczny oskarżonego z kodem genetycznym A. C.1 jako dowodu niedopuszczalnego, w sytuacji gdy w niniejszej sprawie nie doszło nigdy do wydania orzeczenie sądu stwierdzającego ojcostwo oskarżonego, a jednocześnie art 63 k.r.o. nie wyłącza stosowania art. 8 § 1 k.p.k., skutkiem czego pozbawiono oskarżonego możliwości wykazania, iż nie jest on ojcem A. C.1.” Podnosząc ten zarzut obrońca oskarżonego wniósł o zmianę zaskarżonego orzeczenia poprzez umorzenie postępowania z uwagi na znikomą społeczną szkodliwość zarzucanego oskarżonemu czynu; nadto złożył wniosek „o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z badań porównujących kod genetyczny oskarżonego z kodem genetycznym A. C.1, na okoliczność zaprzeczeniu istnienia pokrewieństwa biologicznego pomiędzy tymi osobami.” Wyrokiem z dnia 12 września 2024 r., sygn. akt IV Ka 1362/24, Sąd Okręgowy w Krakowie zaskarżony wyrok utrzymał w mocy. Kasację w tej sprawie wniósł obrońca skazanego, który zaskarżając wyrok sądu odwoławczego w całości, zarzucił: „Naruszenie art. 170 § 2 k.p.k. w zw. z art. 170 § 1 pkt 1 i 5 k.p.k. i w zw. z art. 438 pkt 2 k.p.k., poprzez nieuzasadnione oddalenie przez Sąd II Instancji zarzutu apelacyjnego związanego z nieuzasadnionym oddaleniem wniosku dowodowego, a następnie oddalenie ponownie złożonego wniosku dowodowego o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z badań porównujących kod genetyczny skazanego z kodem genetycznym A. C.1, jako dowodu niedopuszczalnego i w sposób oczywisty zmierzającego do przedłużenia postępowania, w sytuacji gdy rzeczywistym uzasadnieniem dla wskazanego oddalenia zarzutu oraz ponownego wniosek było wyłącznie uznanie przez Sąd II Instancji, iż przeprowadzenie wnioskowanego dowodu nie
III KK 67/25 3 doprowadziłoby do wykazania, iż skazany nie pozostaje biologicznym ojcem A. C.1, albowiem okoliczność ta została już w wystarczający sposób stwierdzona innymi dowodami, a tym samym nie wymaga dalszego dowodzenia”. Wskazując na powyższe, obrońca skazanego wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W odpowiedzi na wniesioną przez kasację, Prokurator Prokuratury Rejonowej Kraków-Prądnik Biały w Krakowie wniósł o jej oddalenie jako oczywiście bezzasadnej. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Kasację obrońcy skazanego należało oddalić w trybie przewidzianym w art. 535 § 3 k.p.k. Analiza zarzutów kasacyjnych nie wykazała, by w sprawie doszło do rażącego naruszenia prawa, o którym mowa w art. 523 § 1 k.p.k. Powtórzona w kasacji kwestia nieprzeprowadzenia dowodu z badań porównujących kod genetyczny skazanego z kodem genetycznym A. C.1 była już przedmiotem oceny w postępowaniu apelacyjnym. Sąd odwoławczy rozpoznał tożsamy z wnioskiem dowodowym zarzut odwoławczy, prawidłowo oceniając jego niezasadność. Nie ma wątpliwości co do tego, że obowiązek spełniania świadczeń alimentacyjnych - nałożony na skazanego prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Krakowie w sprawie XI CR […] - ciążyłby na nim także i wtedy, gdyby przeprowadzony dowód z badań genetycznych nie potwierdził ojcostwa A. C. Nadal istniałby przecież prawny stosunek ojcostwa, który mógłby ustać dopiero w następstwie wyroku sądowego wydanego w postępowaniu z powództwa o zaprzeczenie ojcostwa. Niemniej jednak należy podkreślić, że także i wówczas skutek w postaci wygaśnięcia dotychczas ciążących na skazanym obowiązków w stosunku do dziecka, w szczególności zaspakajania jego potrzeb, utrzymania i wychowania, nie odnosiłby się do okresu przeszłego. Można by zastanawiać się nad zasadnością okoliczności wskazywanej w ostatnim fragmencie kasacji obrońcy skazanego, dotyczącej wpływu ewentualnego braku biologicznego ojcostwa na materialną cechę przestępstwa, jaką stanowi społeczna szkodliwość czynu (por. wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 15 listopada 2018 r. II AKz 755/18) w sytuacji, w której takie twierdzenie (o rzekomym braku ojcostwa) wynikałoby z
III KK 67/25 4 prawomocnego orzeczenia, nie zaś gołosłownych i niewiarygodnych, w ocenie sądów, wyjaśnień skazanego. Trzeba mieć tu przede wszystkim na uwadze, co szczególnie podkreślił sąd odwoławczy (str. 3-4 uzasadnienia wyroku), dotychczasową bezczynność skazanego w tej kwestii. Skazany, jak ustalił sąd odwoławczy, o braku biologicznego pokrewieństwa z uprawnionym do alimentacji A. C.1, dowiedzieć się miał przed kilkunastoma laty i nigdy nie wystąpił z powództwem o zaprzeczenie ojcostwa, także wtedy, gdy nałożono i egzekwowano od niego obowiązek alimentacyjny. Mając zatem powyższe na uwadze Sąd Najwyższy orzekł jak w postanowieniu. [J.J.] [[r.g.]
Powiązane orzeczenia
- II KK 386/22 2022-10-26Czy uporczywe uchylanie się od obowiązku alimentacyjnego, mimo braku świadomości co do wysokości zasądzonych alimentów z uwagi na zaoczne wydanie wyroku cywilnego, może stanowić podstawę do przypisania winy w przestępstw…
- II KK 19/13 2013-02-19Czy sąd, wydając wyrok, naruszył przepis art. 410 k.p.k. poprzez pominięcie istotnych okoliczności sprawy, w tym wcześniejszego skazania za podobne przestępstwo, co mogło mieć wpływ na prawidłowe określenie czasu popełni…
- IV KK 706/19 2020-12-02Czy uchylanie się od obowiązku alimentacyjnego może być usprawiedliwione przez inne, równoległe postępowania egzekucyjne dotyczące alimentów lub zobowiązań publicznoprawnych, które pozbawiają dłużnika możliwości bieżąceg…
- V KK 322/22 2022-11-14Czy ponowne skazanie za przestępstwo niealimentacji, którego okres popełnienia w całości mieści się w okresie popełnienia przestępstwa, za które sprawca został już prawomocnie skazany, stanowi rażące naruszenie przepisów…
- IV KK 705/21 2022-01-27Czy wyrok nakazowy może zostać wydany, gdy istnieją wątpliwości co do okoliczności popełnienia czynu lub winy oskarżonego, zwłaszcza w kontekście wcześniejszych skazań za ten sam czyn?
Powołane przepisy
art. 209 § 1art. 535 § 3 KPKart. 209 § 1 KKart 170 § 1 pkt 1 KPKart. 8 § 1art 63 KROart. 8 § 1 KPKart. 170 § 2 KPKart. 170 § 1 pkt 1art. 438 pkt 2 KPKart. 523 § 1 KPK§ 1
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 23.07.2026. · PDF źródłowy