III KO 114/15
Izba Karna2015-12-10
Skład orzekający: Włodzimierz Wróbel
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy suma okoliczności wskazujących na osobiste znajomości sędziów z uczestnikami postępowania, nawet jeśli traktowane osobno nie dają podstaw do wyłączenia sędziego, może stanowić podstawę do przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu na podstawie art. 37 k.p.k.?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że suma okoliczności wskazujących na osobiste znajomości sędziów z uczestnikami postępowania, nawet jeśli traktowane osobno nie dają podstaw do wyłączenia sędziego, nie stanowi podstawy do przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu na podstawie art. 37 k.p.k. Przepis ten ma charakter wyjątkowy i nie podlega interpretacji rozszerzającej. Przekazanie sprawy może nastąpić jedynie w sytuacji występowania realnych okoliczności, które mogą uzasadniać przekonanie o braku warunków do obiektywnego rozpoznania sprawy.Stan faktyczny
Sąd Rejonowy w Słupsku zwrócił się do Sądu Najwyższego z wnioskiem o przekazanie sprawy karnej C. M. i A. O. innemu sądowi równorzędnemu. Jako uzasadnienie podano, że jeden ze świadków jest ojcem sędzi orzekającej w tym sądzie, inny świadek jest mężem sędzi Sądu Okręgowego, a jeszcze inny świadek to były prezydent Słupska, z którym osobistą znajomość zadeklarowała inna sędzia Sądu Rejonowego. Sąd wnioskujący uznał, że suma tych okoliczności może budzić wątpliwości co do bezstronności sądu.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy postanowił nie uwzględnić wniosku o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt III KO 114/15 POSTANOWIENIE Dnia 10 grudnia 2015 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Włodzimierz Wróbel w sprawie C. M. oraz A. O., po rozpoznaniu wniosku Sądu Rejonowego w Słupsku z dnia 14 października 2015 r., sygn. akt XIV K 402/15, o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu na podstawie art. 37 k.p.k. p o s t a n o w i ł: nie uwzględnić wniosku. UZASADNIENIE Sąd Rejonowy w Słupsku zwrócił się do Sądu Najwyższego o rozważenie możliwości przekazania sprawy C. M. i A. O., przeciwko którym został skierowany akt oskarżenia, do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu na podstawie art. 37 k.p.k. Uzasadniając ten wniosek, Sąd Rejonowy w Słupsku wskazał, że jednym ze świadków zdarzenia objętego aktem oskarżenia jest ojciec sędzi orzekającej w Sądzie Rejonowym w Słupsku, inny świadek jest mężem sędzi Sądu Okręgowego w Słupsku. Ponadto w sprawie w charakterze świadka występuje były prezydent Słupska, z którym osobistą znajomość zadeklarowała inna sędzia Sądu Rejonowego w Słupsku. Sąd wnioskujący stwierdził nadto, że „jakkolwiek (…) wskazane wyżej okoliczności traktowane z osobna nie dały podstawy (…) do uwzględnienia wniosku o wyłączenie sędziów Sądu Rejonowego w Słupsku od rozpoznania sprawy, to jednak suma tych okoliczności i ich wymowa dają podstawę do twierdzenia, że zaistniała sytuacja, w której obiektywny, postronny obserwator procesu mógłby wyrażać wątpliwości i zastrzeżenia co do bezstronności sądu i obiektywizmu orzekających w sprawie sędziów”.
2 Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie, a argumenty użyte na jego uzasadnienie jawią się wręcz jako oczywiście niezasadne. Przepis art. 37 k.p.k. jako regulacja wyjątkowa nie podlega interpretacji rozszerzającej. Przekazanie sprawy winno nastąpić jedynie w sytuacji, gdy występują realne okoliczności, które mogą zasadnie stwarzać przekonanie o braku warunków do obiektywnego rozpoznania sprawy w danym sądzie oraz o tym, że tylko przekazanie sprawy innemu sądowi stworzy lepsze możliwości do trafnego rozstrzygnięcia w przedmiocie tego procesu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 kwietnia 1999 r., IV KO 24/99). Okoliczność, że jeden z sędziów Sądu Rejonowego w Słupsku zna osobiście świadka występującego w sprawie, zaś ojciec innego sędziego zna innego świadka, nie stwarza przekonania o braku warunków dla obiektywnego rozpoznania sprawy przez Sąd Rejonowy w Słupsku, zwłaszcza że w Sądzie wnioskującym orzeka wielu innych sędziów. Zupełnie niezrozumiałe w tej perspektywie jest powoływania się przez Sąd wnioskujący na okoliczność, że mąż sędzi orzekającej w innym sądzie (Sąd Okręgowy w Słupsku) jest świadkiem występującym w sprawie. W tych okolicznościach przekazywanie sprawy z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości innemu sądowi równorzędnemu byłoby wręcz naruszeniem tego dobra. Wcale bowiem nie służyłoby wytwarzaniu w społeczeństwie przekonania o bezstronności sędziów, lecz przeciwnie, mogłoby budować przekonanie o łatwości manipulowania ustawową właściwością sądów lub niemożności wywiązywania się sądów ze swoich powinności, a także uleganiu przez sędziów pozaprocesowym wpływom, co w konsekwencji może podważać w istotnym stopniu autorytet wymiaru sprawiedliwości. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji postanowienia.
Powiązane orzeczenia
- V KO 82/24 2024-09-20Czy suma okoliczności związanych z relacjami osobistymi i zawodowymi pomiędzy sędziami, pracownikami sądu a oskarżonymi i pokrzywdzonymi w danej sprawie uzasadnia przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzęd…
- IV KO 97/13 2013-12-11Czy wniosek sądu o przekazanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu, oparty na kwestionowaniu bezstronności sędziów przez oskarżonego oraz na osobistych znajomościach sędziów ze świadkiem, uzasadnia zastosowanie art. 37 k.…
- V KO 38/13 2013-06-25Czy okoliczności takie jak znajomość zawodowa i prywatna między sędziami jednego sądu okręgowego uzasadniają przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu na podstawie art. 37 k.p.k. ze względu na dobro w…
- III KO 199/24 2025-01-21Czy w okolicznościach wskazujących na powiązania zawodowe i osobiste sędziów sądu właściwego miejscowo z uczestnikami postępowania, a także na wcześniejsze przekazania innych spraw tego samego uczestnika z uwagi na dobro…
- IV KO 53/16 2016-07-28Czy okoliczności związane z przeszłością zawodową oskarżonego i jego żony, a także osobiste znajomości sędziów z nimi, stanowią wystarczającą podstawę do przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu ze względu na dobro…
Powołane przepisy
art. 37 KPK
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 24.07.2026. · PDF źródłowy