III KO 114/23

Izba Karna2023-12-05

Skład orzekający: Ryszard Witkowski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy w sytuacji, gdy przedmiotem zażalenia na postanowienie o odmowie wszczęcia śledztwa jest czyn przypisywany sędziemu sądu miejscowo właściwego do rozpoznania tego zażalenia, zachodzą szczególne względy związane z dobrem wymiaru sprawiedliwości uzasadniające przekazanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu na podstawie art. 37 § 1 k.p.k.?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że w sytuacji, gdy przedmiotem zażalenia na postanowienie o odmowie wszczęcia śledztwa jest czyn przypisywany sędziemu sądu miejscowo właściwego do rozpoznania tego zażalenia, zachodzą szczególne względy związane z dobrem wymiaru sprawiedliwości, które uzasadniają przekazanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu na podstawie art. 37 § 1 k.p.k. Sąd Najwyższy podkreślił, że unikanie sytuacji, w których rozpoznanie sprawy przez sąd właściwy miejscowo mogłoby prowadzić do uzasadnionego przekonania o braku warunków do bezstronnego rozpoznania sprawy, jest kluczowe dla kształtowania autorytetu wymiaru sprawiedliwości.
Stan faktyczny
Sąd Rejonowy w Ostrowcu Świętokrzyskim wystąpił do Sądu Najwyższego z wnioskiem o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu. Wniosek dotyczył zażalenia na postanowienie prokuratora o odmowie wszczęcia śledztwa w sprawie o czyn z art. 231 § 1 k.k., którego miał się dopuścić sędzia Sądu Rejonowego w Ostrowcu Świętokrzyskim. Sąd wnioskujący wskazał, że rozpoznanie zażalenia przez sędziego pracującego w tym samym sądzie, z którym sędzia podejrzany o popełnienie czynu utrzymuje relacje służbowe, koleżeńskie i towarzyskie, może budzić wątpliwości co do bezstronności.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy przekazał sprawę do rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Opatowie.

Pełny tekst orzeczenia

III KO 114/23 POSTANOWIENIE Dnia 5 grudnia 2023 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Ryszard Witkowski po rozpoznaniu w sprawie z zażalenia W. L. na postanowienie prokuratora z 28 kwietnia 2023 r. o odmowie wszczęcia śledztwa w sprawie […], w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 5 grudnia 2023 r., wniosku Sądu Rejonowego w Ostrowcu Świętokrzyskim zawartego w postanowieniu z 25 września 2023 r. sygn. akt II Kp 300/23 o przekazanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu na podstawie art. 37 § 1 k.p.k. p o s t a n o w i ł: przekazać sprawę do rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Opatowie. UZASADNIENIE Postanowieniem z 25 września 2023 r. sygn. akt II Kp 300/23, Sąd Rejonowy w Ostrowcu Świętokrzyskim, na podstawie art. 37 k.p.k., wystąpił do Sądu Najwyższego z wnioskiem przekazania sprawy z zażalenia W. L. na postanowienie prokuratora z 28 kwietnia 2023 r. o odmowie wszczęcia śledztwa w sprawie […] innemu sądowi równorzędnemu. Wnioskujący Sąd wskazał, że w przedmiotowej sprawie postanowienie wydane przez prokuratora o odmowie wszczęcia śledztwa w sprawie o czyn z art. 231§1 k.k. dotyczy Sędziego Sądu Rejonowego w Ostrowcu Świętokrzyskim, a do III KO 114/23 2 jego popełnienia w formie przekroczenia uprawnień miało dojść w dniu 3 października 2022 r. w toku postępowania w sprawie […], zaś zażalenie na to postanowienie wniesione przez skarżącego W. L., wpłynęło do tego Sądu Rejonowego jako właściwego miejscowo do rozpoznania tego środka odwoławczego. Sąd Najwyższy rozważył, co następuje. Wniosek Sądu Rejonowego w Ostrowcu Świętokrzyskim zasługuje na uwzględnienie. Określona w art. 37 k.p.k. instytucja stanowi wyjątek od zasady rozpoznania sprawy przez sąd miejscowo właściwy, zatem jej zastosowanie powinno mieć miejsce jedynie wówczas, gdy przemawiają za tym szczególne względy, związane z dobrem wymiaru sprawiedliwości. Jednym z nich jest autorytet wymiaru sprawiedliwości, dla kształtowania którego należy unikać sytuacji, w których rozpoznanie danej sprawy przez sąd właściwy miejscowo wiązałoby się z ograniczeniem swobody orzekania lub mogłoby – w odczuciu społecznym – prowadzić do uzasadnionego przekonania o braku warunków do bezstronnego rozpoznania sprawy (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 18 lutego 2021 r. sygn. akt IV KO 4/21). Analiza przedstawionych przez Sąd Rejonowy w Olsztynie argumentów i okoliczności prowadzi do wniosku, że w zaistniałym w niniejszej sprawie układzie procesowym Sąd właściwy miejscowo rozpoznawałby zażalenie na postanowienie w sprawie o czyn z art. 231 § 1 k.k., którego zdaniem skarżącego miał się dopuścić sędzia pracujący w tym sądzie w II Wydziale Karnym, co w odbiorze społecznym – niezależnie od rzeczywistego stanu rzeczy – mogłoby rodzić wątpliwości co do obiektywnego i bezstronnego rozpoznania przedmiotowej sprawy przez tenże Sąd Rejonowy w postępowaniu zażaleniowym. Sędzia referent orzekałby zatem w sprawie odpowiedzialności karnej sędziego, z którym utrzymuje nie tylko relacje służbowe, ale także koleżeńskie i towarzyskie, co dotyczyłoby także każdego innego sędziego wylosowanego do rozpoznania przedmiotowej sprawy. Mając zatem na uwadze dobro wymiaru sprawiedliwości uznać należy, że zaistniała podstawa określona w art. 37 § 1 k.p.k. do przekazania niniejszej sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu tj. Sądowi Rejonowemu III KO 114/23 3 w Opatowie, położonemu w odległości stosunkowo bliskiej od Sądu miejscowo właściwego. Sąd Najwyższy mając na uwadze powyższe, orzekł jak w postanowieniu. (B.B.) [ms]

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 37 § 1 KPKart. 37 KPKart. 231§1 KKart. 231 § 1 KK§ 1§1

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 17.07.2026. · PDF źródłowy