III KO 127/15

Izba Karna2016-01-13

Skład orzekający: Roman Sądej

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy istnieją podstawy do przekazania sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu ze względu na dobro wymiaru sprawiedliwości, gdy przedmiotem zażalenia jest odmowa wszczęcia śledztwa dotycząca prokuratora, którego małżonek jest wiceprezesem sądu właściwego do rozpoznania tego zażalenia?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że dobro wymiaru sprawiedliwości, rozumiane jako potrzeba kształtowania społecznego przekonania o bezstronności sądów, uzasadnia przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu, gdy zachodzi sytuacja, w której prokurator będący przedmiotem zawiadomienia o przestępstwie jest małżonkiem wiceprezesa sądu właściwego do rozpoznania zażalenia na odmowę wszczęcia śledztwa. Nawet jeśli kompetencje wiceprezesa nie obejmują nadzoru orzeczniczego, sam fakt bliskiego pokrewieństwa może rodzić wątpliwości co do obiektywizmu postępowania.
Stan faktyczny
Sąd Rejonowy w L. wystąpił z inicjatywą przekazania sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu. Dotyczyła ona zażalenia na postanowienie prokuratora o odmowie wszczęcia śledztwa w sprawie przekroczenia uprawnień przez prokuratora. Powodem wniosku o przekazanie była bliska relacja rodzinna (małżeństwo) między prokuratorem, którego dotyczyło zawiadomienie, a wiceprezesem Sądu Rejonowego w L., właściwego do rozpoznania zażalenia. Sąd Rejonowy uznał, że dobro wymiaru sprawiedliwości wymaga przekazania sprawy innemu sądowi.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy przekazał sprawę do rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Zwoleniu.

Pełny tekst orzeczenia

Sygn. akt III KO 127/15 POSTANOWIENIE Dnia 13 stycznia 2016 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Roman Sądej w sprawie zażalenia J. P. na postanowienie prokuratora Prokuratury Rejonowej w C. z dnia 18 września 2015r. o odmowie wszczęcia śledztwa o czyn z art. 231 § 1 k.k., po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 13 stycznia 2016r., inicjatywy przekazania sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu, wyrażonej w postanowieniu Sądu Rejonowego w L. z dnia 1 grudnia 2015 r., sygn. akt III Kp […], postanowił: przekazać sprawę do rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Zwoleniu. UZASADNIENIE Sąd Rejonowy w L. wystąpił z inicjatywą przekazania innemu sądowi równorzędnemu sprawy dotyczącej rozpoznania zażalenia J. P. na postanowienie prokuratora Prokuratury Rejonowej w C. z dnia 18 września 2015r. o odmowie wszczęcia śledztwa w sprawie przekroczenia uprawnień oraz niedopełnienia obowiązków przez prokuratora Prokuratury Rejonowej w L.. W pisemnych motywach wskazał, że funkcjonariuszem publicznym, którego dotyczyło zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa, skutkujące odmową wszczęcia postępowania przygotowawczego, jest prokurator, która pozostaje w związku małżeńskim z wiceprezesem Sądu właściwego do rozpoznania zażalenia, wobec czego zachodzi sytuacja, w której dobro wymiaru sprawiedliwości wymaga, aby 2 organem rozstrzygającym w kwestii prawidłowości tego orzeczenia pozostawał inny równorzędny sąd. W sytuacji bowiem procedowania przez sąd właściwy, o zasadności bądź niezasadności zażalenia musiałby rozstrzygać sędzia podlegający służbowo wiceprezesowi, co mogłoby skutkować negatywnym odbiorem rozstrzygnięcia zarówno w odczuciu społecznym, jak i samego skarżącego, a takiego zagrożenia nie eliminuje fakt, że kompetencje wiceprezesa Sądu nie obejmują nadzoru orzeczniczego lecz administracyjny. Z tych względów dobro wymiaru sprawiedliwości postrzegane jako potrzeba właściwego kształtowania społecznego przekonania o bezstronności sądów przemawia za skorzystaniem w tej sprawie z instytucji przewidzianej w art. 37 k.p.k. Sąd Najwyższy zważył co następuje. Inicjatywa Sądu występującego zasługiwała na uwzględnienie. Przepis art. 37 k.p.k. przewiduje właściwość delegacyjną o charakterze nadzwyczajnym, a ugruntowany jest pogląd, że przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu w trybie tego przepisu możliwe jest tylko wyjątkowo. Decyzję taką uzasadniać mogą jedynie ważne względy związane z dobrem wymiaru sprawiedliwości. Należy je wiązać między innymi z wystąpieniem w realiach konkretnej sprawy takich okoliczności, które mogłyby determinować społeczne przekonanie, choćby mylne, o braku warunków do obiektywnego procedowania przez sąd właściwy miejscowo. Przedstawiona przez Sąd występujący argumentacja dostatecznie wykazała, że owe wyjątkowe względy w sposób realny zaistniały. Zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa dotyczyło bowiem m.in. prokurator pozostającej w najbliższych relacjach rodzinnych z wiceprezesem Sądu właściwego do rozpoznania zażalenia w tej sprawie. Ten fakt, nawet przy uwzględnieniu kompetencji wiceprezesa, do których nadzór orzeczniczy nie należy, mimo wszystko może stanowić realną przesłankę do powstania w opinii publicznej wątpliwości co do wydania przez sędziego Sądu właściwego orzeczenia wyłącznie w oparciu o przesłanki merytoryczne. Rozpoznanie zatem wniesionego środka odwoławczego przez Sąd Rejonowy w L., w opisanych powyżej okolicznościach, mogłoby narażać wizerunek i prestiż wymiaru sprawiedliwości, czemu ma przeciwdziałać właśnie art. 37 k.p.k. 3 Z tych też względów Sąd Najwyższy przekazał sprawę do rozpoznania innemu Sądowi równorzędnemu – przy uwzględnieniu ekonomiki procesowej – Sądowi Rejonowemu w Z.. l.n

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 231 § 1 KKart. 37 KPK§ 1

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 14.07.2026. · PDF źródłowy