III KO 138/19

Sygn. akt III KO 138/19 POSTANOWIENIE Dnia 6 lutego 2020 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Przemysław Kalinowski w sprawie J. B. K., oskarżonego o czyn z art. 197 § 2 k.k. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 6 lutego 2020 r. wniosku zawartego w postanowieniu Sądu Rejonowego w Z. z dnia 20 listopada 2019 r., sygn. akt II K (…), o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu Sądowi równorzędnemu na podstawie art. 37 k.p.k. p o s t a n o w i ł uwzględnić wniosek i przekazać sprawę J. B. K. Sądowi Rejonowemu w G. w celu rozpoznania. UZASADNIENIE Postanowieniem Sądu Rejonowego w Z. z dnia 25 maja 2017 r., sygn. akt II K (…), umorzono postępowanie karne o czyn z art. 197 § 2 k.k. wobec J. B. K. i zastosowano wobec niego środek zabezpieczający w postaci umieszczenia w zamkniętym zakładzie psychiatrycznym. W związku z treścią i wnioskami opinii sądowo-psychiatrycznych eksponujących stan wysokiego zagrożenia możliwością ponownego popełnienia przestępstwa przeciwko życiu i zdrowiu od dnia 4 października 2018 r. w/w przebywa w Regionalnym Ośrodku Psychiatrii Sądowej w B., dysponującym warunkami maksymalnego zabezpieczenia. Postanowieniem z dnia 4 września 2019 r., sygn. akt II Ko (...), Sąd Okręgowy w Z. wznowił postępowanie w sprawie J. B. K. z uwagi na stwierdzenie bezwzględnej przyczyny uchylenia orzeczenia określonej w art. 439 § 2 1 pkt 11 k.p.k. w zw. z art. 354 k.p.k., a w konsekwencji uchylono postanowienie Sądu Rejonowego w Z. wskazane na wstępie i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania temu ostatniemu Sądowi. Obecnie, Sąd Rejonowy w Z. wystąpił do Sądu Najwyższego o przekazanie sprawy J. B. K. innemu sądowi równorzędnemu ze względu na dobro wymiaru sprawiedliwości. Argumentując wystąpienie przesłanki warunkującej zastosowanie instytucji procesowej przewidzianej w art. 37 k.p.k. podkreślono, że po uchyleniu orzeczenia o umorzeniu postępowania i o zastosowaniu środka zabezpieczającego J. B .K. nadal przebywa w Regionalnym Ośrodku Psychiatrii Sądowej w B. w związku z wykonywaniem wobec niego tymczasowego aresztowania w warunkach specjalistycznej placówki służby zdrowia. Został tam umieszczony z uwagi na specyfikę zaburzeń psychicznych, na które cierpi, to jest upośledzenia umysłowego w stopniu lekkim, skutkującego m. in. niską inteligencją, z którego wynikają jego obecne właściwości, to jest zwłaszcza zaburzenia afektywne i akty agresji. Z kolejnych opinii sądowo-psychiatrycznych wynika, że nadal istnieje potrzeba zapewnienia pobytu w/w w placówce medycznej dysponującej warunkami maksymalnego zabezpieczenia. Ani zakład karny znajdujący się w pobliżu Sądu Rejonowego w Z., ani szpitale psychiatryczne znajdujące się w pobliżu tego Sądu nie są w stanie zapewnić bezpiecznych warunków przebywania J. B. K. odpowiadających jego stanowi zdrowia. Ta sytuacja uniemożliwia przeprowadzenie ponownego postępowania w przedmiotowej sprawie przed Sądem Rejonowym w Z. z zachowaniem dyrektywy wynikającej z art. 354 k.p.k., tj. z zapewnieniem uczestnictwa podejrzanego w posiedzeniu. Wprawdzie, zgodnie z art. 354 pkt 2 k.p.k., podejrzany nie bierze udziału w posiedzeniu w przedmiocie orzeczenia środka zabezpieczającego, jeśli z opinii biegłych wynika, że byłoby to niewskazane, chyba że sąd uzna jego udział za konieczny, to jednak z informacji uzyskanych przez Sąd Rejonowy w Z. wynika, że zapewnienie udziału podejrzanego w posiedzeniu w siedzibie tego Sądu, będzie niezwykle trudne do zrealizowania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Wniosek Sądu Rejonowego w Z. o przekazanie sprawy osk. J. B. K. – innemu sądowi równorzędnemu w oparciu o przesłankę wskazaną w przepisie art. 37 k.p.k., zasługiwał na uwzględnienie. Choć przepis art. 37 k.p.k. stanowiący 3 podstawę przekazania przez Sąd Najwyższy sprawy innemu niż sąd właściwy sądowi równorzędnemu do jej rozpoznania ze względu na dobro wymiaru sprawiedliwości ma charakter wyjątkowy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 lutego 2017 r., IV KO 1/17), to przedstawione przez Sąd Rejonowy w Z. motywy skorzystania z właściwości delegacyjnej odpowiadają rozumieniu przesłanek tej właściwości w orzecznictwie Sądu Najwyższego. Pojęcie dobra wymiaru sprawiedliwości ma charakter ocenny, biorący pod uwagę przyczyny zakłócające prawidłowy wymiar sprawiedliwości. Opisana powyżej sytuacja, uprawdopodobniona przez Sąd Rejonowy w Z. , spełnia ten warunek. Podkreślić należy, że ciężar wykazania okoliczności przemawiających za przekazaniem sprawy spoczywa na sądzie wnioskującym o zastosowanie instytucji z art. 37 ( por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 czerwca 2016 r., IV KO 41/16). W realiach tej sprawy można było uznać, że Sąd wnioskujący uczynił to w sposób należyty, zarówno eksponując niemożność umieszczenia podejrzanego w zakładzie karnym lub szpitalu psychiatrycznym znajdującym się w pobliżu tego Sądu, jak i wskazując na bardzo dużą odległość między Regionalnym Ośrodkiem Psychiatrii Sądowej w B. , w którym podejrzany musi przebywać (z uwagi na specyfikę stanu psychicznego), a także brak możliwości przetransportowania podejrzanego z miejsca pobytu – na czas postępowania przez sądem meriti. Zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego stan zdrowia oskarżonego może uzasadniać skorzystanie z art. 37 k.p.k. Wyrażono m.in., przekonanie, że jeżeli stan zdrowia oskarżonego jest przeciwwskazaniem dla długotrwałych podróży, to okoliczność ta może przemawiać za przekazaniem sprawy w trybie art. 37 k.p.k. (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 20 października 2016 r., V KO 73/16). Powody przekazania sprawy J. B. K. związane ze stanem zdrowia podejrzanego, w powiązaniu z koniecznością zapewnienia warunków maksymalnego zabezpieczenia, w pełni uzasadniają uwzględnienie wniosku Sądu Rejonowego w Z.. Nie ulega bowiem wątpliwości, że kryterium „dobra wymiaru sprawiedliwości”, uzasadniające korzystanie z właściwości delegacyjnej 4 na podstawie art. 37 k.p.k., przejawia się nie tylko w realnym zagrożeniu obiektywizmu w orzekaniu o odpowiedzialności karnej, lecz także w równie realnym zagrożeniu sprawnego i szybkiego przeprowadzenia postępowania sądowego, realizującego ustawowy postulat rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie. Tym bardziej więc dobro wymiaru sprawiedliwości narażone jest na szwank wówczas, gdy właściwość miejscowa Sądu, z uwagi na uwarunkowania przedstawione przez Sąd wnioskujący, w sposób bardzo poważny utrudnia, jeśli nie uniemożliwia, przeprowadzenie sprawy (por. także postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 18 sierpnia 2005 r., III KO 47/05). Jeżeli możliwe jest więc usunięcie takiego niepożądanego stanu przez dopuszczenie odstępstwa od zasad wyznaczających właściwość sądu, to sprawę należy przekazać sądowi, przed którym podejrzany - uwzględniając jego stan zdrowia psychicznego i uwarunkowania organizacyjne związane z bezpieczeństwem - może być obecny. Jednocześnie, zważywszy na obecne miejsce pobytu J. B. K. , sprawny przebieg czynności procesowych w ponownym postępowaniu, zapewni wskazanie Sądu Rejonowego w G., jako właściwego do rozpoznania tej sprawy. W związku z powyższym należy stwierdzić, że określona w art. 37 k.p.k. przesłanka przekazania sprawy J. B. K. do rozpoznania innemu Sądowi równorzędnemu została spełniona. Mając powyższe na uwadze, orzeczono, jak na wstępie.