III KO 142/23
Izba Karna2024-03-13
Skład orzekający: Kazimierz Klugiewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o statusie osoby represjonowanej z powodów politycznych może stanowić podstawę do wznowienia postępowania karnego zakończonego prawomocnym orzeczeniem, jeśli czyny przypisane oskarżonemu nie miały związku z działalnością na rzecz niepodległego bytu państwowego?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia wniosku o wznowienie postępowania, uznając go za oczywiście bezzasadny. Stwierdzono, że sam fakt bycia represjonowanym z powodów politycznych nie jest wystarczającą przesłanką do wznowienia postępowania karnego, jeśli przypisane czyny nie miały związku z działalnością na rzecz niepodległego bytu państwowego ani nie były popełnione w celu uniknięcia represji za taką działalność. Orzeczenia wydane w latach 70-tych, dotyczące znieważenia i zakłócania porządku, nie mogły być uznane za nieważne na podstawie ustawy o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych, gdyż nie dotyczyły one walki politycznej.Stan faktyczny
Wnioskodawca złożył wniosek o wznowienie postępowania karnego, które zakończyło się prawomocnym postanowieniem Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z 2011 r. Wskazał ogólnie na zaistnienie nowych okoliczności, dołączając decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z 2020 r. potwierdzającą jego status osoby represjonowanej z powodów politycznych. Wnioskodawca wystąpił również o wyznaczenie pełnomocnika z urzędu. Sąd Najwyższy rozpoznał wniosek na posiedzeniu.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia wniosku o wznowienie postępowania wobec jego oczywistej bezzasadności.Pełny tekst orzeczenia
III KO 142/23 POSTANOWIENIE Dnia 13 marca 2024 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Kazimierz Klugiewicz w sprawie M. T., po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu, w dniu 13 marca 2024 r. wniosku o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 27 kwietnia 2011 r., sygn. akt II AKz 178/11, utrzymującym w mocy postanowienie Sądu Okręgowego w Szczecinie z dnia 18 kwietnia 2011 r., sygn. akt III Ko 86/10, na podstawie art. 545 § 3 k.p.k., p o s t a n o w i ł odmówić przyjęcia wniosku o wznowienie postępowania wobec jego oczywistej bezzasadności. [PGW] UZASADNIENIE Pismem z dnia 10 października M. T. złożył wniosek o wznowienie postępowania, zakończonego prawomocnym postanowieniem Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 27 kwietnia 2011 r., sygn. akt II AKz 178/11, utrzymującym w mocy postanowienie
III KO 142/23 2 Sądu Okręgowego w Szczecinie z dnia 18 kwietnia 2011 r., sygn. akt III Ko 886/10. Wskazał ogólnie na zaistnienie nowych okoliczności. Dołączył do wniosku m.in. decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 2 lica 2020 r., potwierdzającej jego status osoby represjonowanej z powodów politycznych (k. 16 akt SN). Na potrzeby podjętej inicjatywy skazany – w kolejnym piśmie z dnia 6 listopada 2023 r. – złożył wniosek o wyznaczenie mu pełnomocnika z urzędu. Sąd Najwyższy rozważył, co następuje. Wniosek o wznowienie postępowania jest bezzasadny w oczywistym stopniu. Jak wskazuje się w orzecznictwie, oczywista bezzasadność wniosku o wznowienie ma miejsce także wtedy, gdy wniosek taki oparty zostanie na innych podstawach niż te, które określone zostały w przepisach rozdziału 56 Kodeksu postępowania karnego lub też żadna ze wskazanych we wniosku okoliczności nie będzie się mieściła w katalogu przesłanek zawartych w art. 540 k.p.k., art. 540a k.p.k. lub art. 540b k.p.k. (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 4 lipca 2019 r., V KO 36/19, LEX nr 2696944; z dnia 4 lipca 2019 r., V KO 28/19, LEX nr 2696924; z dnia 26 lutego 2021 r., V KO 6/21, LEX nr 3123842). Taka sytuacja występuje w niniejszej sprawie, albowiem wnioskodawca nie przedstawił żadnej argumentacji, która mogłaby się wpisywać w którąkolwiek z podstaw wznowieniowych, w tym podstawę propter nova. Trzeba bowiem zauważyć, że wprawdzie M. T. został uznany za osobę represjonowaną z powodów politycznych w trybie przewidzianym ustawą z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (t.j. Dz.U.2023.388), ale okoliczność ta nie ma żadnego wpływu na ocenę zapadłych w latach 70-tych wobec niego orzeczeń, które trafnie sądy orzekające w postępowaniu rehabilitacyjnym uznały za judykaty niedotyczące czynów związanych z działalnością wnioskodawcy na rzecz niepodległego bytu państwa polskiego ani też dokonanych w celu uniknięcia w stosunku do siebie lub innej osoby represji za tego rodzaju działalność. Oczywiste jest bowiem to, że sam fakt bycia represjonowanym z powodów politycznych nie oznacza prowadzenia działalności na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego. Tym bardziej taka
III KO 142/23 3 okoliczność nie wpływa na zmianę oceny wyroków sądów karnych wydawanych w okresie 1944-1989, których nieważność w trybie ustawy dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego, stwierdzana jest na podstawie odmiennych przesłanek związanych nie z ogólną postawą skazanego, lecz konkretnym jego czynem, za który został skazany lub ukarany. Z tego względu jedynie na marginesie wolno zauważyć, że czyny przypisane wnioskodawcy polegały na znieważeniu innej osoby o charakterze chuligańskim oraz zakłócaniu spokoju, porządku publicznego bądź spoczynku nocnego – również o charakterze chuligańskim, i w żadnym razie nie miały podłoża walki politycznej wnioskodawcy z ówczesnym ustrojem. Z tych względów, wobec braku okoliczności, które uzasadniałyby wszczęcie postępowania z urzędu (art. 542 § 3 k.p.k.), orzeczono jak w części dyspozytywnej postanowienia, co czyniło zbędnym kwestię wyznaczenia wnioskodawcy pełnomocnika z urzędu. [PGW] [ał]
Powiązane orzeczenia
- III KZ 15/24 2024-06-26Czy wniosek o wznowienie postępowania, złożony przez osobę nieprofesjonalną, który jest oczywiście bezzasadny, powinien zostać odrzucony bez wzywania do usunięcia braków formalnych lub ustanawiania pełnomocnika?
- III KO 44/24 2024-05-29Czy wniosek o wznowienie postępowania karnego, oparty na twierdzeniu o nielegalności sądów wojskowych w okresie PRL i wydawaniu przez nie wyroków z naruszeniem zasady niezawisłości sędziowskiej, może zostać uwzględniony…
- III KO 118/17 2018-01-23Czy wniosek o wznowienie postępowania karnego, oparty na twierdzeniu o wadliwej ocenie dowodów przeprowadzonych w zakończonym postępowaniu, może zostać przyjęty, jeśli nie wskazano nowych faktów lub dowodów ujawnionych p…
- I KO 116/24 2025-06-17Czy wniosek o wznowienie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia wydanego wobec osoby represjonowanej za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego może być oparty wyłącznie na kwestiono…
- III KO 22/20 2020-05-27Czy wniosek o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem o odmowie stwierdzenia nieważności orzeczenia wydanego wobec osoby represjonowanej za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego, oparty na…
Powołane przepisy
art. 545 § 3 KPKart. 540 KPKart. 540a KPKart. 540b KPKart. 542 § 3 KPK§ 3
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 17.07.2026. · PDF źródłowy