III KO 20/56

Skład orzekającyPrzewodniczący: Prezes M. Paluch. Sędziowie: A. Kafarski, Z. Sitnicki (sprawozdawca). Prokurator: J. Jackiewicz.SentencjaSąd Najwyższy na posiedzeniu niejawnym w sprawie Bernarda M. i Józefa S., osk. z art. 1 § 1 dekretu z dn. 4.III.1953 r. (Dz. U. Nr 17, poz. 68), po wysłuchaniu wniosku Prokuratora, na podstawie art. 390 § 1 k.p.k. postanowił przedstawioną przez Sąd Wojewódzki w Gdańsku kwestię prawną wymagającą zasadniczej wykładni ustawy:"Czy ryby, złowione przez rybaków indywidualnych na podstawie umowy kontraktacyjnej o dostawę ryb, zawartej z Przedsiębiorstwem Połowów i Usług Rybackich "Szkuner", do czasu dostarczenia ich do magazynu tego Przedsiębiorstwa, położonego na terenie portu, stanowią własność prywatną, czy też własność społeczną?"rozstrzygnąć jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneZ umowy kontraktacyjnej o dostawę ryb, zawieranej między indywidualnym rybakiem ("kutrowym" lub "łodziowym") a uprawnionym do zawierania takich umów państwowym lub spółdzielczym przedsiębiorstwem rybackim (w danym wypadku między oskarżonym Bernardem M. jako właścicielem kutra rybackiego a Przedsiębiorstwem Połowów i Usług Rybackich) wynika, co następuje:1.Posiadacz jednostki rybackiej, zwany w dalszym ciągu dostawcą, zobowiązuje się dostarczyć przedsiębiorstwu, zwanemu w dalszym ciągu odbiorcą, w określonym roku gatunki i ilości ryb określone w umowie wg kwartałów (§ 1 pkt 1 umowy).2.Dostawca zobowiązuje się nie zbywać ryb innym osobom i nie pobierać ryb na własne spożycie w ilościach większych niż określa umowa; załącznik umowy określa te ilości dla rybaków "kutrowych" na 10 kg ryb tygodniowo "w ramach kontraktu", przy czym pobieranie może się odbywać "jedynie na podstawie talonu zrzeszenia Rybaków lub asygnaty przedsiębiorstwa skupu wg wzoru i w trybie ustalonym przez Centralny Zarząd Rybołówstwa Morskiego".3.Za dostarczone ryb dostawca otrzyma zapłatę wg obowiązujących cenników [§ 2 lit. e) umowy], odbiorca zobowiązany jest zakupić po cenach obowiązujących każdą ilość ryb dostarczoną przez dostawcę [§ 4 lit. a) umowy].Z warunków umowy kontraktacyjnej wynika więc, że stosunek prawny między dostawcą - rybakiem a odbiorcą - przedsiębiorstwem przedstawia się jako pactum de contrahendo, a mianowicie: po stronie dostawcy - jako obowiązek dostarczenia całego połowu na sprzedaż, po stronie zaś odbiorcy - jako obowiązek zakupienia dostarczonych ryb po ustalonych cenach. Inaczej mówiąc, strony zawierają umowę sprzedaży, której przedmiotem są ryby, jakie dostawca złowi w okresie objętym umową. Sprzedaż jako umowa obligacyjna nie przenosi sama przez się własności, zobowiązuje tylko do jej przeniesienia, które następuje dopiero przez umowę "rzeczową" (art. 43 prawa rzeczowego), która - w przypadku ruchomości - dochodzi do skutku przez ich wydanie. Obligacyjny charakter stosunku między stronami podkreśla § 9 umowy, w myśl którego niewykonanie przez jedną ze stron zobowiązań wynikających z umowy uprawnia drugą stronę do dochodzenia strat w drodze procesu cywilnego, przy czym w myśl § 10 tejże umowy spory podlegają orzecznictwu sądu rzeczowo właściwego dla siedziby odbiorcy.Dodać należy, że jednostronne zarządzenia przedsiębiorstwa lub ich organów nadrzędnych, np. Centr. Zarząd Rybołówstwa Morskiego, nie mogą zmienić umowy dwustronnej, jaką jest omawiana umowa kontraktacyjna, w myśl bowiem zasad prawa cywilnego zmiana umowy dwustronnej wymaga zgody obu stron wyrażonej w tej samej formie (per actum contrarium).Z tych zasad uchwalono jak wyżej.