III KO 209/24

III KO 209/24 POSTANOWIENIE Dnia 16 kwietnia 2025 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Eugeniusz Wildowicz w sprawie skazanego G. Z. w przedmiocie wznowienia postępowania z urzędu po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 16 kwietnia 2025 r., wniosku SSN Włodzimierza Wróbla o wyłączenie SSN Małgorzaty Bednarek od rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziów SN Antoniego Bojańczyka i Anny Dziergawki od udziału w sprawie sygn. akt III KO 209/24, na podstawie art. 42 § 4 k.p.k. w zw. z art. 41 § 1 k.p.k. p o s t a n o w i ł wyłączyć sędzię Sądu Najwyższego Małgorzatę Bednarek od rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziów Sądu Najwyższego Antoniego Bojańczyka i Anny Dziergawki od udziału w sprawie sygn. akt III KO 209/24. UZASADNIENIE W dniu 16 grudnia 2025 r. do Sądu Najwyższego wpłynęło pismo skazanego G. Z. , stanowiące sygnalizację potrzeby wznowienia z urzędu postępowania karnego, zakończonego wyrokiem Sądu Okręgowego w Szczecinie z dnia 24 lutego 2023 r., sygn. akt III K 302/22, z uwagi na wystąpienie bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. w postaci nienależytej obsady sądu. III KO 209/24 2 Zarządzeniem Prezesa Izby Karnej z dnia 2 lipca 2024 r. sprawa ta, zarejestrowana pod sygnaturą III KO 209/24, została przydzielona do referatu sędziego SN Włodzimierza Wróbla. W związku z sygnalizacją przez sędziego sprawozdawcy potrzeby wyznaczenia składu 3-osobowego do rozpoznania niniejszej sprawy, Prezes Izby Karnej, działając na podstawie art. 80 § 1 uSN oraz § 80 ust. 7 regSN w zw. z art. 544 § 2 k.p.k., zarządzeniem z dnia 19 lutego 2025 r., wyznaczył następujący skład orzekający: SSN Włodzimierz Wróbel (jako przewodniczący i sprawozdawca), SSN Antoni Bojańczyk i SSN Anna Dziergawka. Sędzia SN Włodzimierz Wróbel, zarządzeniem z dnia 12 marca 2025 r., na podstawie art. 42 § 1 k.p.k. w zw. z art. 41 § 1 k.p.k. oraz z powołaniem się na treść uchwały Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22, stwierdził istnienie okoliczności dających podstawę do wyłączenia z urzędu członków składu orzekającego SSN Anny Dziergawki i SSN Antoniego Bojańczyka. Zainicjowana pismem SSN Włodzimierza Wróbla sprawa o wyłączenie SSN Anny Dziergawki i SSN Antoniego Bojańczyka od rozpoznania sprawy sygn. akt III KO 209/24, została, zarządzeniem Prezesa Izby Karnej z dnia 13 marca 2025 r., przydzielona do rozpoznania sędzi SN Małgorzacie Bednarek. W związku z powyższym, sędzia SN Włodzimierz Wróbel, zarządzeniem z dnia 19 marca 2025 r., zgłosił potrzebę wyłączenia z urzędu SSN Małgorzaty Bednarek od rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziów SN Antoniego Bojańczyka i Anny Dziergawki od rozpoznania sprawy III KO 209/24. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Na wstępie należy zaznaczyć, że wniosek o wyłączenie sędziego od rozpoznania wniosku o wyłączenie innego sędziego jest formalnie dopuszczalny. Pojęcie „sprawy”, o którym mowa w art. 40 i art. 41 § 1 k.p.k. odnosi się bowiem zarówno do sprawy głównej, rozumianej jako orzekanie w głównym przedmiocie procesu, jak również postępowań incydentalnych, w tym takich, które mają miejsce w ramach sprawy głównej (por. uchwała składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 13 czerwca 2023 r., I KZP 22/22). Zgodnie z art. 41 § 1 k.p.k., sędzia ulega wyłączeniu od rozpoznania sprawy, jeśli istnieje okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego III KO 209/24 3 bezstronności przy jej rozpoznawaniu. Złożony przez SSN Włodzimierza Wróbla wniosek opiera się na okolicznościach kwestionujących tę bezstronność, a związanych z powołaniem Małgorzaty Bednarek na urząd sędziego Sądu Najwyższego w dotkniętej wadą prawną procedurze z udziałem Krajowej Rady Sądownictwa, ukształtowanej, na podstawie ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r., w sposób niezgodny z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej. W odniesieniu do sędziów Sądu Najwyższego tego rodzaju wada nominacyjna skutkuje każdorazowo uznaniem Sądu z ich udziałem za nienależycie obsadzony (por. uchwała trzech połączonych Izb Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/20). W przypadku SSN Małgorzaty Bednarek wątpliwości co do jej bezstronności i niezależności wynikają ponadto z faktu, że przed objęciem stanowiska sędziego Sądu Najwyższego była prokuratorem Prokuratury Krajowej i założycielką stowarzyszenia Ad vocem, wyrażającego jawne polityczne poparcie dla ówczesnego Prokuratora Generalnego. Co więcej, przed przeniesieniem do Izby Karnej, sędzia Małgorzata Bednarek orzekała w Izbie Dyscyplinarnej Sądu Najwyższego, której tryb powołania i funkcjonowania wielokrotnie podważał Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, co ostatecznie doprowadziło do likwidacji tego organu w lipcu 2022 r. Z tych względów wielokrotnie już Sąd Najwyższy wskazywał na potrzebę wyłączenia sędzi SN Małgorzaty Bednarek od rozpoznania przydzielonych jej spraw z uwagi na brak przymiotu niezawisłości i bezstronności (por. m.in. postanowienia SN w sprawach: II KK 452/22 z dnia 16 listopada 2022 r., I KK 278/22 z dnia 9 lutego 2023 r. czy II KK 252/24 z dnia 14 listopada 2024 r.). Sąd Najwyższy w niniejszym składzie wyrażone w tych judykatach poglądy w pełni aprobuje. Warto nadmienić, że w okolicznościach tej konkretnej sprawy rozpoznawanie przez SSN Małgorzatę Bednarek wniosku o wyłączenie sędziów SN Antoniego Bojańczyka i Anny Dziergawki od udziału w sprawie, w związku z podniesionymi we wniosku zarzutami, które w równym stopniu odnoszą się do samej sędzi referent, prowadziłoby do naruszenia zasady nemo iudex in causa sua. W takiej sytuacji udział sędzi SN Małgorzaty Bednarek w rozpoznaniu wniosku o wyłączenie sędziów SN Antoniego Bojańczyka i Anny Dziergawki mógłby wywołać zarówno u stron, jak i w odbiorze społecznym przekonanie o braku bezstronności sądu i III KO 209/24 4 rzetelności sądu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 23 czerwca 2022 r., II KO 48/22 i postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 17 marca 2022 r., II KO 12/22), czemu należy zapobiec. W tym stanie rzeczy, mając nadto na uwadze, że wielokrotnie już w orzecznictwie Sądu Najwyższego wyrażano pogląd, iż w sytuacji wystąpienia ryzyka nieprawidłowej obsady sądu uzasadnione jest zastosowanie instytucji wyłączenia sędziego (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 8 czerwca 2022 r., V KO 43/22; z dnia 23 czerwca 2022 r., II KO 48/22; z dnia 28 lipca 2022 r., V KO 69/22; z dnia 25 listopada 2021 r., I CSKP 524/21; z dnia 16 września 2022 r., III KK 339/22), należało wyłączyć sędzię Sądu Najwyższego Małgorzatę Bednarek od udziału w niniejszej sprawie. [SOP] [r.g.]