III KO 78/57

Skład orzekającyPrzewodniczący: Prezes S. Kurowski. Sędziowie: J. Potępa (sprawozdawca), J. Majewski. Prokurator: T. Guzkiewicz.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Bolesława P. i Stefana R. oskarżonych z art. 239 i 256 k.k., po wysłuchaniu wniosku Prokuratora, postanowił: przedstawioną przez Sąd Wojewódzki w Olsztynie w trybie art. 390 § 1 k.p.k. kwestię prawną wymagającą zasadniczej wykładni ustawy:"Czy w wypadku, jeżeli jedna ze stron w sprawach z oskarżenia prywatnego ustanowi obrońcę, ewentualnie pełnomocnika, nie z miejsca siedziby sądu, przed którym sprawa się toczy - i gdzie znajduje się zespół adwokacki liczący kilku adwokatów, a innego adwokata nawet z innego województwa, ewent. z tego samego, lecz odległego od miejsca swojej siedziby - należy uwzględniać ten fakt przy ustaleniu kosztów, tj. doliczyć diety i koszty podróży takiego adwokata?"rozstrzygnąć jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneOskarżony ma prawo korzystać z pomocy obrońcy (art. 76 § 1 k.p.k.). Oskarżyciel prywatny i powód cywilny może być zastąpiony przez pełnomocnika. Wyznaczenie pełnomocnika dla oskarżyciela lub powoda cywilnego może nastąpić w sposób wskazany w kodeksie postępowania cywilnego (art. 81 k.p.k.). Pełnomocnikiem oskarżyciela prywatnego lub powoda cywilnego może być osoba uprawniona do występowania przed sądem na podstawie przepisów prawa o ustroju adwokatury (art. 85 k.p.k.).Z treści tych przepisów oraz z treści art. 50 i 52 ustawy z dn. 27.VI.1950 r. (Dz. U. Nr 30, poz. 275) o ustroju adwokatury widać, ze tak oskarżony, jak też oskarżyciel prywatny mają pełną swobodę w wyborze obrońców lub pełnomocników spośród osób uprawnionych do występowania przed sądem na podstawie prawa o ustroju adwokatury, że w szczególności mogą się zwrócić o pomoc w procesie do osób, które darzą zaufaniem, chociażby osoby te mieszkały i miały swą siedzibę poza okręgiem sądu, w którym sprawa się toczy.Ta swoboda wyboru obrońców i pełnomocników nie daje jednak w zasadzie uprawnień do żądania od przeciwnika procesowego pokrywania nadwyżki kosztów związanych z ustanowieniem obrońcy lub pełnomocnika mającego siedzibę poza siedzibą sądu.Kodeks postępowania karnego nie określa bliżej, jakie koszty mają być zwrócone przez przeciwnika, który uległ w procesie karnym.Ustawa mówi o zasądzeniu na rzecz oskarżyciela prywatnego poniesionych przez niego kosztów postępowania (art. 439 § 2 k.p.k.), jeżeli zaś chodzi o powoda cywilnego, to nakazuje - w razie zasądzenia powództwa cywilnego - zasądzić od skazanego należne mu koszty (art. 440 k.p.k.).Według kodeksu postępowania cywilnego przez koszty należne rozumie się koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw lub celowej obrony (art. 97 k.p.c.).Przepis ten można posiłkowo stosować także w postępowaniu karnym, bo kodeks postępowania karnego na równi stawia pełnomocnika powoda cywilnego i pełnomocnika oskarżyciela prywatnego, nie podając bliżej określenia pojęcia pełnomocnika, wobec czego kwestie dotyczące pełnomocnika w procesie karnym mogą być rozstrzygane za pomocą przepisów kodeksu postępowania cywilnego.Słuszność wymaga, aby zasadę wyżej przytoczoną stosować także w postępowaniu karnym do kosztów pełnomocników powoda cywilnego i oskarżyciela prywatnego, a także do kosztów obrońcy, gdyż nie ma żadnej racji do różnego traktowania stron w tym względzie.O tym, czy koszty są niezbędne do celowego dochodzenia praw lub do celowej obrony, rozstrzygnie sąd w każdym poszczególnym wypadku.Do niezbędnych kosztów nie można w zasadzie zaliczyć kosztów adwokata mającego siedzibę w innej miejscowości niż siedziba sądu, jeżeli w tej ostatniej jest dostateczna liczba adwokatów nie wyłączonych od udziału w sprawie. W zasadzie każdy adwokat wpisany na listę adwokatów ma wszelkie kwalifikacje do prowadzenia sprawy. Mogą jednak zachodzić szczególne okoliczności przemawiające za udziałem w procesie adwokata spoza siedziby sądu. Dotyczy to przede wszystkim adwokata występującego w sprawie, która przeszła do drugiej instancji, posiada on bowiem znajomość sprawy pod względem faktycznym i prawnym, a poza tym mogą tu w grę wchodzić wypadki wyspecjalizowania się adwokata w sprawach szczególnie trudnych i zawiłych.W takich wypadkach sąd uzna koszty związane z przyjazdem adwokata spoza siedziby sądu za celowe i obciąży nimi przeciwnika obowiązanego do zwrotu kosztów procesu.Poza tym różnicę kosztów adwokata miejscowego poniesie strona, która korzysta z pomocy adwokata zamiejscowego, gdyż obowiązek zwrotu dotyczy kosztów normalnych, przeciętnych, a nie kosztów szczególnych, luksusowych, niekoniecznych do celowego dochodzenia praw lub celowej obrony.Z tych powodów rozstrzygnięto jak w sentencji.