III KR 48/66

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia M. Bogusławski (sprawozdawca).Sędziowie: Z. Kapitaniak, M. Szczepański.Prokurator Generalnej Prokuratury: R. Wnękowski.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Kazimierza L., oskarżonego z art. 290 § 2 k.k., Marii Józefy S., oskarżonej z art. 290 § 1 k.k., Ryszarda N., oskarżonego z art. 1 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228) w związku z art. 1 § 1 lit. b) ustawy z dnia 21 stycznia 1958 r. (Dz. U. Nr 4, poz. 11), art. 134 k.k. i art. 293 w związku z art. 290 § 2 k.k. oraz Józefa J. i Bonifacego K. oskarżonych z art. 1 § 1 cytowanej ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. w związku z art. 1 § 1 lit. b) cytowanej ustawy z dnia 21 stycznia 1958 r., po rozpoznaniu rewizji założonej przez prokuratora co do oskarżonych Ryszarda N., Józefa J. i Bonifacego K. od części uniewinniającej oraz rewizji oskarżonych Kazimierza L. i Marii Józefy S. od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Gdańsku z dnia 24 maja 1965 r., na podstawie art. 375, 383 pkt 2 i 3, 388 § 1 k.p.k.uchylił zaskarżony wyrok w stosunku do oskarżonego Ryszarda N. w części dotyczącej zarzutów opisanych w punktach III i IV aktu oskarżenia i postępowanie karne o te czyny na mocy art. 5 ust. 1 w związku z art. 3 ust. 1 pkt 1 dekretu o amnestii z dnia 20 lipca 1964 r. (Dz. U. Nr 27, poz. 174) umorzył (...); w pozostałych zaskarżonych częściach tenże wyrok utrzymał w mocy (...).Zaskarżonym wyrokiem zostali uznani za winnych:1) Kazimierz L. tego, że w czasie od stycznia 1960 r. do 17 kwietnia 1961 r. w G., jako kierownik branży szczotkarsko-drzewnej Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa Hurtu Artykułami Gospodarstwa Domowego "Arged", zażądał i przyjął od prywatnych wytwórców: Ryszarda N., Józefa J. i Bonifacego K. korzyści majątkowe - pieniądze w łącznej kwocie około 40.000 zł w zamian za udzielenie im zleceń na produkcję korków do zasklepiania rur, i za to na mocy art. 290 § 2 k.k. wymierzono mu karę 2 lat więzienia, na zasadzie art. 47 § 1 lit. c) k.k. orzeczono w stosunku do niego utratę praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na okres 2 lat oraz na zasadzie art. 42 § 2 k.k. wymierzono mu karę 5.000 zł grzywny;2) Maria Józefa S. tego, że od stycznia 1960 r. do 17 kwietnia 1961 r. w G., jako pracownik działu zaopatrzenia Stoczni, przyjęła od prywatnych wytwórców: Ryszarda N., Józefa J. i Bonifacego K. korzyści majątkowe w postaci tapczanu i pralki elektrycznej wartości po około 2 000 zł oraz pieniądze w kwocie około 4 000 zł w zamian za nieczynienie trudności przy przyjmowaniu korków, i za czyn ten na zasadzie art. 290 § 1 k.k. wymierzono jej karę 1 roku więzienia, na zasadzie art. 42 § 2 k.k. wymierzono oskarżonej Marii Józefie S. karę 5.000 zł grzywny, a na zasadzie art. 47 § 2 k.k. orzeczono w stosunku do niej utratę praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na okres 2 lat;3) Ryszarda N. tego,a) że w czasie od marca 1960 r. do 17 kwietnia 1961 r. w G. udzielał pomocy kierownikowi branży szczotkarsko-drzewnej Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa Hurtu Artykułami Gospodarstwa Domowego "Arged" w G. Kazimierzowi L. do popełnienia wyżej opisanego przestępstwa z art. 290 § 2 k.k., dając mu około 10.000 zł w zamian za zlecenie na dostawę korków, i za czyn ten na zasadzie art. 293 k.k. w związku z art. 290 § 2 k.k. wymierzono mu karę 1 roku więzienia,b) że w czasie od marca 1960 r. do 17 kwietnia 1961 r. w G. udzielał pracownikowi Działu Zaopatrzenia Stoczni w G. Marii Józefie S. korzyści majątkowej w postaci pralki elektrycznej oraz pieniędzy w kwocie 4 000 zł celem skłonienia jej do nieczynienia trudności przy dostawach korków, lecz na zasadzie art. 5 pkt 1 dekretu z dnia 20 lipca 1964 r. o amnestii (Dz. U. Nr 27, poz. 174) postępowanie karne w tej części umorzono.Tymże wyrokiem uniewinnieni zostali: 1. Ryszard N. i Józef J. od zarzutu, że w czasie od marca do połowy grudnia 1960 r. w G., realizując - jako właściciele warsztatów stolarskich - za pośrednictwem Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa Hurtu Artykułami Gospodarstwa Domowego "Arged" zamówienia Stoczni na dostawę korków do zasklepiania rur, przez użycie do produkcji korków drewna o rażąco niższej wartości, niż przewidywały zatwierdzone przez Komisję Cen kalkulacje, oraz przez podanie w tych kalkulacjach podwyższonych czasów produkcji korków, wyłudzili wspólnie na szkodę tejże Stoczni kwotę 443.581,50 zł, tj. od zarzutu popełnienia przestępstwa z art. 1 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228) w związku z art. 1 § 1 lit. b) ustawy z dnia 21 stycznia 1958 r. (Dz. U. Nr 4, poz. 11), 2. Ryszard N. nadto od zarzutu, że w czasie od stycznia do kwietnia 1961 r. w G., realizując jako właściciel warsztatu stolarskiego za pośrednictwem Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa Hurtu Artykułami Gospodarstwa Domowego "Arged" zamówienia Stoczni na dostawę korków do zasklepiania rur, przez użycie do produkcji korków drewna o rażąco niższej wartości, niż przewidywały zatwierdzone przez Komisję Cen kalkulacje, oraz przez podanie w tych kalkulacjach podwyższonych czasów produkcji korków, wyłudził na szkodę tejże Stoczni kwotę 74.918,95 zł, tj. od zarzutu popełnienia przestępstwa z art. 1 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228) w związku z art. 1 § 1 lit. b) ustawy z dnia 21 stycznia 1958 r. (Dz. U. Nr 4, poz. 11), 3. Bonifacy K. od zarzutu, że w czasie od 27 stycznia 1960 r. do 4 marca 1961 r. w G. i W., realizując jako właściciel warsztatu stolarskiego za pośrednictwem Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa Hurtu Artykułami Gospodarstwa Domowego "Arged" zamówienia Stoczni na dostawę korków do zasklepiania rur, przez użycie do produkcji korków drewna o rażąco niższej wartości, niż przewidywały zatwierdzone przez Komisję Cen kalkulacje, oraz przez podanie w tych kalkulacjach podwyższonych czasów produkcji korków wyłudził na szkodę tejże Stoczni kwotę 347.277 zł, tj. od przestępstwa z art. 1 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228) w związku z art. 1 § 1 lit. b) ustawy z dnia 21 stycznia 1958 r. (Dz. U. Nr 4, poz. 11).Wyrok powyższy zaskarżyli prokurator i obrońcy oskarżonych: Ryszarda N., Kazimierza L. i Marii Józefy S.Rewizja prokuratora, wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w części uniewinniającej Ryszarda N., Józefa J. i Bonifacego K. i o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, zarzuca:1. obrazę art. 320 i 339 § 1 lit. a) k.p.k. przez nierozważenie:a) okoliczności, że zachodzą różnice w wyglądzie korków produkowanych jako wzory dla Wojewódzkiej Komisji Cen w porównaniu z wyglądem korków produkowanych dla Stoczni,b) zeznań świadka S. w części, w której podał, że wprowadzono go w błąd co do przeznaczenia korków, których dotyczyła przedstawiona mu do rozpatrzenia kalkulacja oskarżonych, dołączona do wniosków o zatwierdzenie kosztów produkcji,c) wyjaśnień oskarżonych Ryszarda N. i Bonifacego K. złożonych w toku śledztwa i w pierwszym stadium postępowania sądowego, w których oskarżony Ryszard N. podał, że tarcica była nieosiągalna na rynku i że nie nadawała się do produkcji korków do zasklepiania rur, w związku z czym należało produkować je z wałków, oraz że korki wyrabiano z drzewa przemysłowego, chemicznego i opałowego, a oskarżony Bonifacy K. wyjaśnił że przeciętny koszt drzewa używanego przez niego do produkcji korków wynosił około 400 zł za 1 m3,d) zeznań świadków: B., G., K. i W. w części dotyczącej rodzaju surowca używanego do produkcji korków i trudności związanych z koniecznością klejenia odpadów tarcicy przy produkcji ubocznej korków,e) opinii wszystkich biegłych z zakresu technologii obróbki drewna, iż tarcica nie jest właściwym surowcem do produkcji korków do zasklepiania rur,f) danych wynikających z dowodów rzeczowych w postaci wniosków skierowanych do WKC wraz z kalkulacjami sporządzonymi przez oskarżonych,g) wszystkich okoliczności wynikających z zeznań świadków na temat stawek robocizny i godzinowych stosowanych przez oskarżonych - w konfrontacji z umowami i listami płac oraz na temat czasu, w jakim produkowano korki;2. błędną ocenę okoliczności faktycznych wziętych za podstawę wyroku przez:a) dokonanie oceny zamiaru oskarżonych na podstawie kryteriów podmiotowych z ich punktu widzenia oraz na podstawie wyników badań rentowności produkcji przez nich prowadzonej, jakkolwiek kwestia niekorzystnego rozporządzenia mieniem w wypadku wyłudzenia powinna być rozstrzygnięta na podstawie kryteriów podmiotowych z punktu widzenia pokrzywdzonego,b) niesłuszne oparcie ustaleń na opinii biegłych Tadeusza Z. i Romualda D., jakkolwiek zachodzą istotne zastrzeżenia co do jej trafności, zwłaszcza opinii biegłego Romualda D., która z jednej strony nie uwzględnia wszystkich okoliczności ujawnionych na rozprawie, a z drugiej strony jest hipotetyczna i chwiejna.Rewizja obrońców oskarżonego Ryszarda N., wnosząc o uchylenie wyroku w zaskarżonych częściach i uniewinnienie oskarżonego bądź umorzenie postępowania na podstawie art. 5 dekretu z dnia 20 lipca 1964 r. o amnestii (Dz. U. Nr 27, poz. 174) w części dotyczącej czynu polegającego na udzieleniu korzyści majątkowej Kazimierzowi L., przyjmując, że czyn ten stanowi przestępstwo z art. 134 k.k. zarzuca:x) w części dotyczącej czynu określonego w pkt III aktu oskarżenia1. błędną ocenę okoliczności faktycznych wziętych za podstawę wyroku przez niesłuszne:a) oparcie ustaleń na wyjaśnieniach oskarżonego, złożonych w śledztwie, w których przyznał się do wręczenia łapówek Kazimierzowi L., jakkolwiek oskarżony wyjaśnienia te odwołał, a poza tym nie były one "realne" w świetle wyników przewodu sądowego,b) ustalenie, że Kazimierz L. żądał od oskarżonego udzielenia mu korzyści majątkowej i uzależniał od jej otrzymania wykonanie czynności urzędowej, jakkolwiek oskarżony wręczył temuż Kazimierzowi L. łapówkę z własnej inicjatywy, co wynika z jego wyjaśnień złożonych w śledztwie, w związku z czym należało czyn oskarżonego zakwalifikować z art. 134 k.k., a nie z art. 293 k.k. w związku z art. 290 § 2 k.k.;2. naruszenie zakazu reformationis in peius przez przyjęcie kwalifikacji prawnej czynu określonego w pkt III aktu oskarżenia z art. 293 k.k. w związku z art. 290 § 2 k.k.;y) w części dotyczącej czynu określonego w pkt IV aktu oskarżenia3. błędną ocenę okoliczności faktycznych wziętych za podstawę wyroku przez niesłuszne ustalenie, że oskarżony ofiarował Marii Józefie S. pralkę elektryczną i kwotę 4.000 zł jako "łapówkę", jakkolwiek przewód sądowy nie dał ku temu podstaw, zwłaszcza że oskarżony odwołał na rozprawie wyjaśnienia złożone w śledztwie, iż wręczył tejże Marii Józefie S. kwotę 4.000 zł.Rewizja obrońcy oskarżonego Kazimierza L., wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonego, zarzuca:1. obrazę art. 320 i 339 § 1 lit. a) k.p.k. przez nierozważenie:a) okoliczności wynikającej z wyjaśnień oskarżonego i współoskarżonego Ryszarda N. oraz z zeznań świadka W., że Ryszard N. był "całkowicie uniezależniony od oskarżonego w zakresie otrzymywania zamówień",b) tego, że oskarżony odmówił przyjęcia zamówienia na wykonanie trzonków do młotków i łopat, co świadczy o tym, że między nim a współoskarżonym Ryszardem N. nie było "żadnej zmowy";c) tego, że oskarżony odmówił przyjęcia od Stoczni zlecenia na dostawę za pośrednictwem "Argedu" korków w 1961 r. i skierował tę stocznię do Spółdzielni w R., co dowodzi o braku "zmowy przestępczej" między oskarżonym a Ryszardem N.,d) tego, że wyjaśnienia Ryszarda N. w części, w której odwołał pomówienie oskarżonego, są "konsekwentne i logiczne i w swoim sformułowaniu nie budzą żadnych wątpliwości" w przeciwieństwie do wyjaśnień, w których tenże Ryszard N. obciążył oskarżonego,e) tego, że współoskarżony Józef J. "samodzielnie nie pomawia" oskarżonego, lecz ogranicza się do podania wiadomości otrzymanych od współoskarżonego Ryszarda N.,f) tego, że współoskarżony Bonifacy K. dążył do usunięcia "za wszelką cenę" oskarżonego z "Argedu", że jego wyjaśnienia nie były "konsekwentne co do wysokości łapówki" oraz że oskarżony zrobił na niego doniesienie do PIH w związku z dostawą wadliwego towaru;2. błędną ocenę okoliczności faktycznych wziętych za podstawę wyroku przez dowolne ustalenie, że oskarżony odstąpił od zorganizowania przetargu na wykonanie korków, że dokonał rozbicia zlecenia na większą ilość zleceń oraz że udzielenie zlecenia na produkcję korków było uzależnione od oskarżonego.Rewizja obrońcy oskarżonej Marii Józefy S., wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżone bądź o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, zarzuca błędną ocenę okoliczności faktycznych wziętych za podstawę wyroku przez niesłuszne ustalenie, że oskarżona przyjęła korzyść majątkową od Ryszarda N., Józefa J. i Bonifacego K., jakkolwiek nie przyznała się do winy, a wyjaśnienia tych osób (współoskarżonych) nie mogą stanowić "bezpośredniego dowodu w sprawie" w świetle wyjaśnień Ryszarda N., złożonych na rozprawie oraz zeznań świadków Stanisława S. i Erazma M.Uzasadnienie faktyczneSąd Najwyższy wyraził następujący pogląd:I. Co do rewizji prokuratora.Zarzut dotyczący obrazy prawa procesowego, a mianowicie art. 8 w związku z art. 320 i 339 § 1 k.p.k. nie jest zasadny, gdyż okoliczności, których ten zarzut dotyczy, bądź zostały rozważone przez Sąd Wojewódzki, bądź też nie mogły one mieć wpływu na treść wyroku.W planach operacyjnych, dołączonych przez oskarżonych do wniosków kalkulacyjnych, polerowanie korków nie było przewidziane. Wygląd korka, jako szczegół natury kosmetycznej, nie mógł wprowadzić w błąd rzeczoznawcy fachowca co do wartości kalkulowanego przedmiotu. Niezależnie od tego wyniki rozprawy dają podstawę do przyjęcia, że korki nie musiały być szlifowane, a nawet małe pęknięcia im nie szkodziły (świadek G. i świadek W.). Korki szlifowane nie były potrzebne, a nawet korek z korą mógł być, zdaniem świadka K., użyty do zasklepiania rury.Jak z powyższego widać, wygląd korków był przedmiotem rozważań Sądu na rozprawie, a omówienie tej okoliczności w wyroku nie było konieczne, skoro w przedstawionej sytuacji nie mogła ona mieć wpływu na jego treść.Jak wynika z kart kalkulacyjnych złożonych - przez oskarżonych - Wojewódzkiej Komisji Cen, oskarżeni podawali w nich nazwę kalkulowanego przedmiotu bądź jako "korki do zasklepiania rur" (oskarżony Ryszard N.), bądź jako "korki do zasklepiania rur i beczek" (oskarżony Józef J.), bądź wreszcie jako "korek drewniany do rur" (oskarżony Bonifacy K.). Jeżeli więc świadek S. takie oznaczenie przedmiotu kalkulowanego uważał za niewystarczające, to powinien był spowodować odpowiednie uzupełnienie karty kalkulacyjnej przez wnioskodawcę. Ponieważ tego nie uczynił, brak podstaw do uznania, że został wprowadzony w błąd co do przeznaczenia kalkulowanego przedmiotu. Jednakże z zeznań świadka S. nie wynika, jakoby został on wprowadzony w błąd przez oskarżonych co do przeznaczenia korków. On tylko nie wiedział, do czego korki miały służyć, a gdyby o tym wiedział, nie zaaprobowałby tarcicy, bo szkoda materiału. Zarzutu rewizji, że oskarżeni wprowadzili w błąd tego świadka, nie można w świetle powyższego uznać za zasadny. Użycie przez oskarżonych do wyrobu korków materiałów zastępczych zamiast tarcicy Sąd Wojewódzki rozważył i stanowisko swoje w tym względzie uzasadnił. Podawanie w kartach kalkulacyjnych tarcicy jako surowca do produkcji korków oskarżeni wyjaśnili na rozprawie w ten sposób, że tarcica była zbyt trudnym do nabycia surowcem, wobec czego zakupywali drzewo przemysłowe i sami je przecierali, uzyskując tarcicę. Wyjaśnienia te potwierdził przewód sądowy. Koszt produkcji tarcicy takim sposobem "domowym" wyrównywał różnicę materiału pełnowartościowego. Świadek S., zeznając na temat wartości korka oświadczył, że leżeli producent kupił drzewo i zrobił tarcicę, to nie ma "tu różnicy". W tym stanie rzeczy trudno przyjąć, by oskarżeni, wpisując w karty kalkulacyjne tarcicę, działali świadomie z zamiarem wprowadzenia w błąd Wojewódzkiej Komisji Cen celem uzyskania zatwierdzenia wyższej ceny kalkulowanego przedmiotu.Powołana w rewizji dokumentacja nie uzasadnia zarzutu, jakoby oskarżony Ryszard N. miał świadomość tego, że w wyniku nieprodukowania korków z tarcicy uzyskał dodatkowy zysk około 28.000 zł.Oskarżony Bonifacy K. wyjaśnił wprawdzie, że przeciętna cena drzewa, jaką płacił za m3 wynosiła 400 zł, ale - co rewizja przeoczyła - bez kosztów transportu. Koszt transportu do warsztatu i robocizny wynosił 1.700-1.300 zł. To wyjaśnienie Bonifacego K. w połączeniu z opinią biegłego D., w myśl której wartość jednego m3 drzewa wraz z kosztami transportu wynosiłaby w zaokrągleniu 700 zł, również nie daje podstawy do przyjęcia, że oskarżeni działali z zamiarem wprowadzenia w błąd Wojewódzkiej Komisji Cen. Zaskarżony wyrok oparł swoje ustalenia na opinii biegłego D. i omówił zagadnienie użycia materiału zastępczego zamiast drzewa wykazanego w kalkulacji.Zeznania świadków B., G., K. i W., dotyczące surowca do produkcji korków, zawierają okoliczności przemawiające na korzyść oskarżonych. Według K. korki powinno się produkować z najgorszego drzewa. Według W. korki produkuje się z odpadów i że oni (świadek W. jest głównym technologiem w Stoczni) podawali w kalkulacji ceny materiału pełnowartościowego, mimo że korki produkowali z odpadów.Zarzut błędnej oceny okoliczności faktycznych przyjętych za podstawę wyroku nie jest zasadny. Zagadnienie parametrów czasu, stawek robocizny i narzutów Sąd Wojewódzki szczegółowo rozważył i przekonywająco uzasadnił. To samo odnosi się do oparcia ustaleń na opinii biegłego D. Sąd miał uzasadnioną podstawę do oparcia ustaleń na wynikach opinii tego biegłego, ponieważ biegły ten ma za sobą autorytet naukowy i doświadczenie praktyczne, a nadto wyniki jego ekspertyzy co do czasu potrzebnego do produkcji korków potwierdzone zostały przeprowadzonym przez niego w warsztatach politechniki eksperymentem, a wyniki dotyczące stawek płacy za roboczogodzinę - zeznaniami świadków, którzy faktycznie otrzymywali od oskarżonych po 12 zł za godzinę pracy (świadkowie B., G., A. i P.).Należy zaznaczyć, że załącznik do zarządzenia Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia 26 lipca 1966 r. w sprawie określenia niektórych elementów kalkulacji kosztów przy ustalaniu cen artykułów wytwarzanych przez jednostki gospodarki nie uspołecznionej (Monitor Polski Nr 39, poz. 197) przewiduje dla galanterii prostej z drewna, elementów budowlanych i opakowań z drewna stawkę maksymalną płacy w złotych za roboczogodzinę - przy wykonywaniu prac średnio złożonych - 12 zł, a procentowy narzut na koszty ogólne w stosunku do kosztów robocizny od 80 do 130 zł, co również przemawia wobec rozbieżności opinii biegłych za słusznością oparcia ustaleń wyroku na wynikach opinii biegłego D.Uzasadnienie zaskarżonego wyroku oraz powyższe rozważenia dają podstawę do uznania wniosków Sądu Wojewódzkiego, że oskarżeni nie wprowadzili w sposób oszukańczy w błąd Komisji Cen przy składaniu kalkulacji wstępnej i nie działali z zamiarem wyłudzenia od Stoczni nienależnych im sum - za prawidłowe, mające oparcie w stanie faktycznym sprawy i w orzecznictwie Sądu Najwyższego (uchwała 7 sędziów SN z dnia 25 października 1962 r. VI KO 38/63), i dlatego rewizji prokuratora nie uwzględniono.II. Co do rewizji Ryszarda N.Zarzut błędnej oceny okoliczności faktycznych w zakresie wskazanym w rewizji nie jest słuszny.Jak wynika z motywów zaskarżonego wyroku, Sąd Wojewódzki rozważył wszystkie istotne okoliczności mające wpływ na ocenę wyjaśnień oskarżonego oraz wykazał, dlaczego uznał za wiarygodne jego wyjaśnienia złożone w śledztwie, w których oskarżony przyznał się do udzielenia korzyści majątkowej współoskarżonym Kazimierzowi L. i Marii Józefie S. Odmienny zaś pogląd rewizji w tym względzie stanowi jedynie polemikę z oceną dokonaną przez Sąd Wojewódzki, sprowadzającą się do przeciwstawienia powyższej ocenie własnej oceny wyników przewodu sądowego bez wskazania takich przesłanek, które wykazywałyby luki w rozumowaniu Sądu Wojewódzkiego, a w konsekwencji - przekroczenie ram zakreślonych w przepisie art. 9 k.p.k.Podzielając motywy zaskarżonego wyroku, należy w szczególności zauważyć, że powoływanie się w rewizji (zgodnie z tłumaczeniem się oskarżonego) na to, iż oskarżony został "zniewolony" do złożenia obciążających siebie wyjaśnień - jest chybione, skoro Sąd Wojewódzki trafnie uznał za niewiarygodne twierdzenie oskarżonego, że składał wyjaśnienia pod wpływem sugestii przesłuchujących go bądź w stanie załamania się psychicznego, przy czym wbrew poglądowi rewizji zeznania świadka Stanisława S. tej okoliczności nie potwierdzają, jakkolwiek wynika z nich, że oskarżony w pewnym stadium postępowania przygotowawczego był "przygnębiony". Wbrew również stanowisku rewizji oskarżony miał uzasadnione powody pozyskania przychylności współoskarżonych Kazimierza L. i Marii Józefy S. w związku z dostawą korków, jeżeli się uwzględni zakres czynności tych oskarżonych oraz okoliczności związane z trybem uzyskania zlecenia produkcji tych korków i ich dostawę.Za słuszne należy uznać ustalenia Sądu Wojewódzkiego, że współoskarżony Kazimierz L. uzależniał spełnienie czynności urzędowej od otrzymania korzyści majątkowej, albowiem okoliczność ta wynika zarówno z wyjaśnień oskarżonego, jak i z wyjaśnień współoskarżonego Józefa J.Natomiast należy podzielić pogląd rewizji, że w tym wypadku Sąd Wojewódzki naruszył zakaz reformationis in peius.Zakaz reformationis in peius jest zasadą prawną procesu karnego ściśle związaną z zagwarantowanym oskarżonemu prawem do obrony i stanowi gwarancję dla tegoż oskarżonego, że dolegliwość orzeczona zaskarżonym wyrokiem nie ulegnie zwiększeniu i nie poniesie on ryzyka na skutek korzystania z prawa do obrony.Jeżeli w wyniku ponownego skazania następuje realne pogorszenie sytuacji oskarżonego przez zwiększenie stopnia dolegliwości karnej i jej skutków, np. przez pozbawienie oskarżonego możliwości skorzystania z amnestii, to nie może budzić wątpliwości, iż zachodzi wypadek orzeczenia w stosunku do oskarżonego kary surowszej. Skoro dekret z dnia 20 lipca 1964 r. o amnestii (Dz. U. Nr 27, poz. 174) w art. 7 pkt 4 wyłączył spod dobrodziejstwa amnestii przestępstwa z art. 290 k.k. natomiast występek z art. 134 k.k. nie został objęty wyłączeniem, to tym samym zmiana przez Sąd Wojewódzki kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu Ryszardowi N. z art. 134 k.k. na art. 293 w związku z art. 290 § 2 k.k. nie powoduje jedynie skutków w zakresie samej tylko oceny przestępstwa pod względem prawnym, ale pogarsza sytuację oskarżonego w dziedzinie represji karnej, pozbawiając go możliwości skorzystania z dobrodziejstwa amnestii.W tym stanie rzeczy zachodzi konieczność powrotu do kwalifikacji z art. 134 k.k., a ponieważ oskarżonemu nie może być wymierzona kara surowsza od roku pozbawienia wolności, należało postępowanie karne przeciwko niemu o czyn opisany w pkt III aktu oskarżenia umorzyć na podstawie przepisów prawnych przytoczonych w sentencji. W części dotyczącej uznania oskarżonego za winnego popełnienia przestępstwa z art. 134 k.k., określonego w pkt IV aktu oskarżenia, należy zauważyć, że art. 5 dekretu z dnia 20 lipca 1964 r. o amnestii (Dz. U. Nr 27, poz. 174) nakazuje w określonych warunkach umorzenie postępowania karnego ("sąd umarza"), sąd zatem nie powinien orzekać o winie, lecz tylko o umorzeniu postępowania.III. Co do rewizji obrońcy oskarżonego Kazimierza L.Zarzuty rewizji nie są słuszne.Chybiony jest w szczególności zarzut nierozważenia okoliczności, że wyjaśnienia współoskarżonego Ryszarda N., w których podał przyczyny odwołania obciążających wyjaśnień złożonych w śledztwie, są "konsekwentne i logiczne". Niezależnie bowiem od tego, że zarzut ten sprowadza się do wyrażania własnej oceny, należy zauważyć, że Sąd Wojewódzki poddał ocenie całokształt wyjaśnień oskarżonego. Wbrew zaś twierdzeniu rewizji nie można dopatrzyć się "niekonsekwencji" w tych jego wyjaśnieniach, na których Sąd Wojewódzki oparł ustalenia, skoro nie podał on w nich w ogóle, żeby jakąś część kwoty 10.000 zł wręczył Józef J., a jedynie nie wyłączył tego, że tenże Józef J. mógł ofiarować oskarżonemu dalszą kwotę. Nie zachodzi więc sprzeczność między wyjaśnieniami Ryszarda N. a wyjaśnieniami Józefa J. co do tego, kto wręczył oskarżonemu kwotę 10.000 zł. Podobnie nie ma sprzeczności co do tego, który z nich uzgadniał z oskarżonym wysokość "prowizji" (vide wyjaśnienia Ryszarda N. oraz wyjaśnienia Józefa J.).Jeżeli zatem weźmie się pod uwagę wyjaśnienia Ryszarda N. i Józefa J. w części, na której Sąd Wojewódzki oparł ustalenia w odniesieniu do oskarżonego, to nierozważenie przez Sąd Wojewódzki dalszych okoliczności wskazanych w rewizji dla podważenia tych ustaleń pozostało bez wpływu na treść wyroku, skoro nadto na ich podstawie nie można wyłączyć przyjęcia przez oskarżonego "łapówki" bezpośrednio od Ryszarda N. w wysokości około 10.000 zł.Wbrew zaś poglądowi rewizji Józef J. zrelacjonował nie tylko to, co powiedział mu Ryszard N., ale także treść rozmowy przeprowadzonej przez niego bezpośrednio z oskarżonym na temat wysokości "prowizji", od której otrzymania oskarżony uzależnił wydanie zlecenia na dostawę korków.W świetle wyjaśnień współoskarżonego Bonifacego K., którym Sąd Wojewódzki słusznie dał wiarę, okoliczności powołane w rewizji nie podważają ustaleń Sądu Wojewódzkiego, a skoro na ich podstawie nie da się wyłączyć przyjęcia przez oskarżonego od Bonifacego K. kwoty 30.000 zł, to nierozważenie powyższych okoliczności przez Sąd Wojewódzki nie miało wpływu na treść wyroku. Trzeba przy tym nadmienić, że z wyjaśnień współoskarżonego Ryszarda N. nie wynika wcale, że Bonifacy K. oświadczył mu, iż "należy za wszelką cenę postarać się o usunięcie oskarżonego z Argedu", a o czym jest mowa w rewizji.Gdyby zaś nawet przyjąć, iż ustalenie Sądu Wojewódzkiego, iż oskarżony bezpodstawnie odstąpił od przeprowadzenia przetargu na wykonanie korków i dokonywał rozbicia zlecenia, było błędne, to okoliczność ta nie podważa wiarygodności tych wyjaśnień współoskarżonych, na podstawie których Sąd Wojewódzki doszedł do wniosku, że oskarżony dopuścił się przypisanego mu przestępstwa. Powoływanie się rewizji na zeznania świadka Czesława W. jest chybione, skoro wynika z nich, że w tym czasie, kiedy "wpłynęło zlecenie na wykonanie korków ze stoczni w G.", świadek ten był na urlopie. Niezależnie jednak od tego należy nadmienić, że z wyjaśnień Ryszarda N., Józefa J. i Bonifacego K. wynika, iż oskarżony miał wpływ na przekazanie zleceń konkretnym producentom, zwłaszcza że uczestniczył on w komisji (o ile, oczywiście, działała ona w zakresie podanym przez świadka Czesława W.).IV. Co do rewizji obrońcy oskarżonej Marii Józefy S.Zarzut błędnej oceny okoliczności faktycznych nie jest słuszny z przyczyn wskazanych wyżej. Dodać jedynie należy, że rewizja nie przytacza żadnych przekonywających argumentów, które uzasadniałyby pogląd, iż wyjaśnienia współoskarżonych Ryszarda N., Józefa J. i Bonifacego K., na których Sąd Wojewódzki oparł ustalenia, są niewiarygodne.Powoływanie się zaś rewizji na zeznania świadków Stanisława S. i Erazma M. jest chybione. Wprawdzie świadek Stanisław S. zeznał, że w pewnym okresie postępowania przygotowawczego Ryszard M. był "przygnębiony" i "załamany", jednakże okoliczność ta nie dowodzi prawdziwości wyjaśnienia Ryszarda N., iż przyznał się do wręczenia "łapówek" pod wpływem załamania psychicznego, zwłaszcza że jak wynika z protokołu jego przesłuchania z dnia 3 maja 1961 r., sam zażądał ponownego przesłuchania go przez prokuratora w celu uzupełnienia zeznań i przyznał wówczas, iż wręczył łapówkę Kazimierzowi L. Jeśli zaś chodzi o zeznania świadka Erazma M., to Sąd Wojewódzki rozważył je, rewizja zaś nie podważa stanowiska zajętego w motywach zaskarżonego wyroku w kwestii związanej z zeznaniami tegoż świadka.