III KS 60/24

Izba Karna2025-07-04

Skład orzekający: Stanisław Stankiewicz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Sąd Najwyższy powinien uchylić wyrok sądu odwoławczego, który uchylił wyrok sądu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, opierając się na konieczności przeprowadzenia przewodu sądowego w całości z powodu naruszenia przepisów o wyłączeniu sędziego?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy nie jest uprawniony do oceny prawidłowości kontroli odwoławczej przeprowadzonej przez sąd apelacyjny w ramach postępowania skargowego. Postępowanie to ma na celu jedynie stwierdzenie, czy sąd odwoławczy kierował się podstawami wskazanymi w art. 539a § 3 k.p.k. i czy takie rozstrzygnięcie było konieczne. Sąd Najwyższy nie może badać merytorycznych podstaw wyroku ani oceniać zebranego materiału dowodowego. Jeśli sąd odwoławczy zastosował art. 437 § 2 k.p.k. i uzasadnił swoją decyzję, Sąd Najwyższy nie ma podstaw do uchylenia zaskarżonego wyroku.
Stan faktyczny
Prokurator wniósł skargę na wyrok Sądu Apelacyjnego, który uchylił wyrok Sądu Okręgowego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Sąd Apelacyjny uzasadnił swoje rozstrzygnięcie koniecznością przeprowadzenia przewodu sądowego w całości, wskazując na zarzut naruszenia przepisów o wyłączeniu sędziego. Sąd Najwyższy rozpoznał skargę prokuratora, oceniając jedynie formalne podstawy uchylenia wyroku przez sąd odwoławczy.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy oddalił skargę prokuratora na wyrok sądu odwoławczego, uznając, że sąd odwoławczy prawidłowo zastosował art. 437 § 2 k.p.k. Kosztami postępowania skargowego obciążono Skarb Państwa.

Pełny tekst orzeczenia

III KS 60/24 POSTANOWIENIE Dnia 4 lipca 2025 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Stanisław Stankiewicz w sprawie M.N. i T.L. oskarżonych z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 300 § 1 i 3 k.k. i in., po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 4 lipca 2025 r. skargi wniesionej przez prokuratora na wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 22 maja 2024 r., sygn. akt II AKa 149/19, uchylający wyrok Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 20 lutego 2019 r., sygn. akt III K 212/15 i przekazujący sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania, na podstawie art. 539e § 2 k.p.k. P o s t a n o w i ł: 1. oddalić skargę; 2. kosztami postępowania skargowego obciążyć Skarb Państwa. UZASADNIENIE M.N. został oskarżony o to, że: „1. w dniu 8 czerwca 2012 r. w K., pełniąc funkcję syndyka B. S.A. w upadłości, działając wspólnie i w porozumieniu z T.L. - pełniącym funkcję Prezesa Zarządu spółki z o.o. A. - w której 100% udziałów posiada spółka B. S.A. w upadłości likwidacyjnej, wiedząc o grożącej upadłości spółki A. spółka z o.o. z III KS 60/24 2 uwagi na wyznaczone na dzień 11 czerwca 2012 r. posiedzenie Sądu w sprawie ogłoszenia tej upadłości, w zamiarze uszczuplenia zaspokojenia wielu wierzycieli zawarł, jako nabywca - w imieniu spółki komandytowej „M.” M.N.- „przedwstępną umowę ustanowienia odrębnej własności lokalu i sprzedaży oraz przedwstępną umowę sprzedaży” lokalu mieszkalnego o powierzchni 179,34 m2 za cenę 841 874,85 zł wraz z przynależną mu częścią w postaci miejsca w garażu wielostanowiskowym za cenę 43 050 zł, podczas gdy z wyceny sporządzonej na dzień 5 sierpnia 2011 r. wynikało, że wartość samego lokalu mieszkalnego wynosiła 1 033 572 zł, lecz zamierzonego celu, w postaci umowy przenoszącej własność, nie osiągnął z uwagi na wdrożone przez syndyka masy upadłości A. spółka z o.o. czynności prawne, - to jest o przestępstwo z art. 13 § 1 kk w zw. z art. 300 § 1 i 3 kk; II. w okresie od dnia 15 lipca 2013 r. do dnia 22 lipca 2013 r. w K., działając w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, w krótkich odstępach czasu, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, jako syndyk masy upadłościowej spółki akcyjnej B. S.A. w upadłości, działając na szkodę interesu upadłej spółki, przekroczył swoje uprawnienia przywłaszczając powierzone mu mienie, w ten sposób, że: - wiedząc o planowanym na dzień 23 lipca 2013 r. posiedzeniu w sprawie odwołania go z funkcji syndyka B. S.A., pobrał w dniu 15 lipca 2013 r. z masy upadłości rzeczonej spółki kwotę 100 000 zł oraz w dniu 17 lipca 2013 r. z masy upadłości rzeczonej spółki kwotę 680 000 zł, którą to ujął w raporcie kasowym jako wpłatę do kasy, poświadczając tym nieprawdę, albowiem w rzeczywistości pieniędzy tych tamże nie wpłacił, lecz wpłacił je - tytułem spłaty rzekomej pożyczki- do E. S.A. w upadłości likwidacyjnej, - w dniu 22 lipca 2013 r. pobrał z masy upadłości kwotę 160 000 zł, którą ujął w raporcie kasowym jako zaliczkę na poczet wynagrodzenia bez tytułu prawnego w postaci postanowienia sądu o przyznaniu mu tej zaliczki - to jest o przestępstwo z art. 231 § 2 kk i art. 271 § 1 kk i art. 284 § 2 kk w zw. z art. 294 § 1 kk w zw. z art. 11 § 2 kk w zw. z art. 12 kk; III. w okresie od dnia 24 października 2012 r. do nie ustalonego dnia maja 2013 r., nie później jednak niż do dnia 24 maja 2013 r. w K., w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, w krótkich odstępach czasu, w celu osiągnięcia korzyści III KS 60/24 3 majątkowej, jako syndyk masy upadłościowej spółki „E.” S.A. w upadłości likwidacyjnej, działając na szkodę interesu upadłej spółki, przekroczył swoje uprawnienia w ten sposób, że: - przywłaszczył powierzone mu mienie pobierając w dniu 24 października 2012 r. z masy upadłościowej spółki kwotę 90 000 zł gotówką i przelewając z rachunku bankowego E. S.A. w upadłości likwidacyjnej na własny rachunek bankowy kwotę 900 000 zł, których to kwot nie przeznaczył na potrzeby postępowania upadłościowego, - przywłaszczył powierzone mu mienie pobierając w dniu 4 grudnia 2012 r. z masy upadłościowej spółki kwotę 500 000 zł stanowiącą określoną w ostatecznym planie podziału należność wymagalną na rzecz Republiki Turcji, której nie przeznaczył na potrzeby postępowania upadłościowego, lecz na własny użytek, - poświadczył nieprawdę w złożonym - w dniu 29 marca 2013 r. - sędziemu komisarzowi sprawozdaniu z czynności wraz ze sprawozdaniem rachunkowym za okres od dnia 1 grudnia 2012 r. do dnia 28 lutego 2013 r. zatajając fakt pobrania wspomnianej kwoty 500 000 zł oraz podając nieprawdziwe informacje co do rzeczywistego stanu środków finansowych w kasie i na rachunkach bankowych, - poświadczył nieprawdę w sporządzonym sprawozdaniu finansowym na dzień 31 grudnia 2012 r., sporządzonym w dniu 10 stycznia 2013 r. podając nieprawdziwe informacje co do rzeczywistego stanu środków finansowych w kasie i na rachunkach bankowych, - w nie ustalonym dniu maja 2013 r., nie później jednak niż do dnia 24 maja 2013 r. sporządził fikcyjną datowaną na dzień 4 grudnia 2012 r. umowę pożyczki na kwotę 500 000 zł, w której zawarł klauzule o oprocentowaniu w wysokości 8 punków procentowych w skali roku, co wynosi 8 %, działając jako reprezentant pożyczkodawcy - E. S.A. w upadłości oraz jako pożyczkobiorca, mając na celu ukrycie faktu nieprawnego pobrania w/w kwoty - to jest o przestępstwo z art. 231 § 2 kk i art. 271 § 1 kk i art. 284 § 2 kk w zw. z art. 294 § 1 kk w zw. z art. 11 § 2 kk w zw. z art. 12 kk; IV. w okresie od dnia 4 grudnia 2012 r. do nie ustalonego dnia 31 sierpnia 2013 r. w K., w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, w krótkich odstępach czasu, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, jako syndyk masy upadłościowej spółki III KS 60/24 4 „B.1.” S.A. w upadłości likwidacyjnej, działając na szkodę interesu upadłej spółki, przekroczył swoje uprawnienia w ten sposób, że: - przywłaszczył powierzone mu mienie pobierając w dniu 4 grudnia 2012 r. z masy upadłościowej spółki kwotę 750 000 zł, której nie przeznaczył na potrzeby postępowania upadłościowego, lecz na własny użytek, - poświadczył nieprawdę w złożonym - w dniu 31 stycznia 2013 r. - sędziemu komisarzowi sprawozdaniu z czynności wraz ze sprawozdaniem rachunkowym za okres od dnia 1 października 2012 r. do dnia 31 grudnia 2012 r. zatajając fakt pobrania wspomnianej kwoty 750 000 zł oraz podając nieprawdziwe informacje co do rzeczywistego stanu środków finansowych w kasie i na lokatach bankowych, - poświadczył nieprawdę w sprawozdaniu finansowym na dzień 31 grudnia 2012 r. sporządzonym w dniu 15 marca 2013 r. podając nieprawdziwe informacje co do rzeczywistego stanu środków finansowych w kasie i na rachunkach bankowych, - w nie ustalonym dniu maja 2013 r., nie później jednak niż do dnia 22 maja 2013 r. sporządził fikcyjną, datowaną na dzień 4 grudnia 2012 r. umowę pożyczki na kwotę 750 000 zł, w której zawarł klauzule o oprocentowaniu w wysokości 8 punków procentowych w skali roku, co wynosi 8 %, działając jako reprezentant pożyczkodawcy - „B.1.” S.A. w upadłości oraz jako pożyczkobiorca, mając na celu ukrycie faktu nieprawnego pobrania w/w kwoty; - w dniu 31 sierpnia 2013 r. pobrał z masy upadłości kwotę 280 000 zł, którą ujął w raporcie kasowym jako zaliczkę na poczet wynagrodzenia bez tytułu prawnego w postaci postanowienia sądu o przyznaniu mu tej zaliczki - to jest o przestępstwo z art. 231 § 2 kk i art. 271 § 1 kk i art. 284 § 2 kk w zw. z art. 294 § 1 kk w zw. z art. 11 § 2 kk w zw. z art. 12 kk, V. w dniu 16 stycznia 2013 r. w K., jako likwidator Spółki Akcyjnej D. w likwidacji, w zawiadomieniu o aktualnym stanie postępowania likwidacyjnego oraz o przewidywanym terminie jego zakończenia, przedstawił nieprawdziwe dane nadzorującemu likwidację sędziemu Sądu Rejonowego dla Krakowa - Śródmieścia Wydział XI Gospodarczy w ten sposób, że zataił fakt pobrania z rachunku bankowego spółki D. w likwidacji kwoty 50 000 zł - to jest o przestępstwo z art. 587 § 1 k.s.h.; III KS 60/24 5 VI. w dniu 10 czerwca 2013 r. w K. w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, jako syndyk masy upadłościowej spółki akcyjnej P. S.A. w K. w upadłości likwidacyjnej, działając na szkodę interesu upadłej spółki, przekroczył swoje uprawnienia, w ten sposób, że: - przywłaszczył powierzone mu mienie pobierając z masy upadłościowej spółki kwotę 500 000 zł, której nie przeznaczył na potrzeby postępowania upadłościowego dotyczącego w/w przedsiębiorstwa, - to jest o przestępstwo z art. 231 § 2 kk i art. 284 § 2 kk w zw. z art. 294 § 1 kk w zw. z art. 11 § 2 kk”. T.L. został oskarżony o to, że: „VII. w dniu 8 czerwca 2012 r. w K., pełniąc funkcję Prezesa Zarządu spółki z o.o. A., w której 100% udziałów posiada spółka B. S.A. w upadłości likwidacyjnej, działając wspólnie i w porozumieniu z M.N. - pełniącym funkcję syndyka B. S.A. w upadłości, wiedząc o grożącej upadłości spółki A. spółka z o.o. z uwagi na wyznaczone na dzień 11 czerwca 2012 r. posiedzenie Sądu w sprawie ogłoszenia tej upadłości, w zamiarze uszczuplenia zaspokojenia wielu wierzycieli zawarł, w imieniu spółki A. spółka z o.o. z M.N. działającym w imieniu spółki komandytowej „M.” M.N. - „przedwstępną umowę ustanowienia odrębnej własności lokalu i sprzedaży oraz przedwstępną umowę sprzedaży” lokalu mieszkalnego o powierzchni 179,34 m2 za cenę 841 874,85 zł wraz z przynależną mu częścią w postaci miejsca w garażu wielostanowiskowym za cenę 43 050 zł, podczas gdy z wyceny sporządzonej na dzień 5 sierpnia 2011 r. wynikało, że wartość samego lokalu mieszkalnego wynosiła 1 033 572 zł, lecz zamierzonego celu, w postaci umowy przenoszącej własność, nie osiągnął z uwagi na wdrożone przez syndyka masy upadłości A. spółka z o.o. czynności prawne - to jest o przestępstwo z art. 13 § 1 kk w zw. z art. 300 § 1 i 3 kk”. Sąd Okręgowy w Krakowie, wyrokiem z dnia 20 lutego 2019 r., wydanym w sprawie o sygn. akt III K 212/15: 1. uznał M.N. za winnego popełnienia czynu zarzucanego mu w pkt. I aktu oskarżenia, to jest przestępstwa z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 300 § 1 i 3 k.k. i za to na mocy art. 300 § 3 k.k. przy zastosowaniu art. 14 § 1 k.k. wymierzył mu karę 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności; III KS 60/24 6 2. uznał M.N. za winnego popełnienia czynu zarzucanego mu w pkt. II aktu oskarżenia, przy czym datę 22 lipca 2013 r. zastąpił datą 2 lipca 2013 r., to jest przestępstwa z art. 231 § 2 k.k. i art. 271 § 1 k.k. i art. 284 § 2 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 12 k.k. i za to na mocy art. 231 § 2 k.k. przy zastosowaniu art. 11 § 3 k.k. i art. 32 § 1 k.k. w zw. z art. 33 § 1 i 2 k.k. wymierzył mu karę 2 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności oraz karę grzywny w wymiarze 250 stawek dziennych, ustalając wysokość jednej stawki na kwotę 300 zł; 3. uznał M.N. za winnego popełnienia czynu zarzucanego mu w pkt. III aktu oskarżenia, przy czym datę 24 maja 2013 r. zastąpił datą 21 maja 2013 r., to jest przestępstwa z art. 231 § 2 k.k. i art. 271 § 1 k.k. i art. 284 § 2 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 12 k.k. i za to na mocy art. 231 § 2 k.k. przy zastosowaniu art. 11 § 3 k.k. i art. 32 § 1 k.k. w zw. z art. 33 § 1 i 2 k.k. wymierzył mu karę 2 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności oraz karę grzywny w wymiarze 250 stawek dziennych, ustalając wysokość jednej stawki na kwotę 300 zł; 4. uznał M.N. za winnego popełnienia czynu zarzucanego mu w pkt. IV aktu oskarżenia, przy czym datę 22 maja 2013 r. zastąpił datą 21 maja 2013 r., to jest przestępstwa z art. 231 § 2 k.k. i art. 271 § 1 k.k. i art. 284 § 2 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 12 k.k. i za to na mocy art. 231 § 2 k.k. przy zastosowaniu art. 11 § 3 k.k. i art. 32 § 1 k.k. w zw. z art. 33 § 1 i 2 k.k. wymierzył mu karę 2 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności oraz karę grzywny w wymiarze 250 stawek dziennych, ustalając wysokość jednej stawki na kwotę 300 zł; 5. uznał M.N. za winnego popełnienia czynu zarzucanego mu w pkt. V aktu oskarżenia, to jest przestępstwa z art. 587 § 1 k.s.h. i za to na mocy art. 587§ 1 k.s.h. wymierzył mu karę 6 miesięcy pozbawienia wolności; 6. uznał M.N. za winnego popełnienia czynu zarzucanego mu w pkt. VI aktu oskarżenia, to jest przestępstwa z art. 231 § 2 k.k. i art. 284 § 2 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. i za to na mocy art. 231 § 2 k.k. przy zastosowaniu art. 11 § 3 k.k. i art. 32 § 1 k.k. w zw. z art. 33 § 1 i 2 k.k. wymierzył mu karę 2 lat pozbawienia wolności oraz karę grzywny w wymiarze 250 stawek dziennych, ustalając wysokość jednej stawki na kwotę 300 zł; III KS 60/24 7 7. na mocy art. 85 § 1 k.k. i art. 86 § 1 k.k. w miejsce jednostkowych kar pozbawienia wolności orzeczonych w pkt. 1, 2, 3, 4, 5 i 6 wyroku, wymierzył oskarżonemu M.N. karę łączną 7 lat pozbawienia wolności; 8. na mocy art. 85 § 1 k.k. i art. 86 § 1 k.k. w miejsce jednostkowych kar grzywny orzeczonych w pkt. 2, 3, 4 i 6 wyroku, wymierzył oskarżonemu M.N. karę łączną grzywny w wymiarze 500 stawek dziennych grzywny, ustalając wysokość jednej stawki na kwotę 300 zł; 9. na mocy art. 41 §1 k.k. orzekł wobec oskarżonego M.N. środek karny w postaci zakazu wykonywania zawodu syndyka przez okres 8 lat; 10. na mocy art. 63 § 1 k.k. na poczet orzeczonej w pkt 7 wyroku kary łącznej pozbawienia wolności, zaliczył oskarżonemu M.N. okres zatrzymania i tymczasowego aresztowania w sprawie od dnia 21 lutego 2014 r. do dnia 18 marca 2014 r., przyjmując, iż jeden dzień rzeczywistego pozbawienia wolności równa się jednemu dniowi kary pozbawienia wolności; 11. oskarżonego T.L. uznał za winnego popełnienia czynu zarzucanego mu w pkt. VII aktu oskarżenia, to jest przestępstwa z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 300 § 1 i 3 k.k. i za to na mocy art. 300 § 3 k.k. przy zastosowaniu art. 14 § 1 k.k. wymierzył mu karę 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności. Wyrok zawierał także rozstrzygnięcia w przedmiocie kosztów procesu. Apelacje od powyższego wyroku wnieśli obrońcy oskarżonych. Obrońca oskarżonego M.N. zaskarżył ten wyrok w całości i podniósł zarzuty wystąpienia w sprawie bezwzględnych przyczyn odwoławczych (art. 439 § 1 pkt 1 k.p.k.; art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. oraz 439 § 1 pkt 10 k.p.k., a także szereg innych zarzutów innych opartych na podstawach z art. 438 pkt 2, 3 i 4 k.p.k. W konkluzji autor apelacji wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonego od zarzucanych mu czynów, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, a z ostrożności procesowej – zmianę zaskarżonego wyroku i orzeczenie wobec oskarżonego kar o charakterze wolnościowym. Obrońca oskarżonego T.L. zaskarżył ww. wyrok w całości, podniósł zarzuty: obrazy prawa materialnego (art. 300 § 1 i 3 k.k.); obrazy przepisów postępowania III KS 60/24 8 (art. 2, 5, 7, 410, art. 170 § 1 pkt 2 k.p.k.), zaś z ostrożności procesowej - rażącej niewspółmierności kary. W konkluzji autor apelacji wniósł o: zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonego od zarzucanego mu czynu, względnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji, względnie – zmianę zaskarżonego wyroku poprzez wymierzenie oskarżonemu kary z warunkowym zawieszeniem jej wykonania. Odpowiedź na powyższe apelacje złożył pełnomocnik oskarżycieli posiłkowych, który wniósł o „uznanie trafności rozstrzygnięcia Sądu I instancji i utrzymanie zaskarżonego wyroku w mocy”. Wyrokiem z dnia 22 maja 2024 r., wydanym w sprawie o sygn. akt II AKa 149/19, Sąd Apelacyjny w Krakowie, po rozpoznaniu apelacji wniesionych przez obrońców oskarżonych, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Krakowie. Skargę na wyrok sądu odwoławczego wniósł Prokurator Okręgowy w Krakowie, który na podstawie art. 539a § 1 i 2 k.p.k. zaskarżył go w całości na niekorzyść oskarżonych i na podstawie art. 539a § 3 k.p.k. zarzucił: „naruszenie art. 437 § 2 zdanie 2 k.p.k. polegające na uchyleniu wyroku Sądu I instancji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania poprzez niezasadne uznanie braku bezstronności sędziego, który wydał zaskarżony wyrok, w sytuacji gdy nie zaistniały przesłanki określone w art. 439 § 1 k.p.k. i art. 454 k.p.k. i nie jest konieczne przeprowadzenie przewodu sądowego w całości oraz niewskazania na niekompletność i konieczność uzupełnienia zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego”. Podnosząc powyższy zarzut prokurator wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi odwoławczemu do ponownego rozpoznania. Odpowiedź na skargę obrońca oskarżonego M.N. wniósł o jej oddalenie. Sąd Najwyższy zważył co następuje: Wywiedziona przez prokuratora skarga nie zawierała argumentacji mogącej skutkować uchyleniem zaskarżonego wyroku i przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi ad quem. III KS 60/24 9 Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 539a § 1 k.p.k. nadzwyczajny środek zaskarżenia w postaci skargi na wyrok sądu odwoławczego można wnieść, gdy wydanie na etapie postępowania apelacyjnego orzeczenie o charakterze kasatoryjnym narusza treść art. 437 k.p.k. lub też gdy przy wydaniu tego orzeczenia wystąpiła bezwzględna przyczyna odwoławcza z art. 439 § 1 k.p.k. Jednoznaczne brzmienie przepisu art. 437 § 2 zd. 2 k.p.k. nie pozostawia wątpliwości co do tego, że sąd odwoławczy może uchylić wyrok sądu I instancji jedynie w sytuacji gdy wykaże, iż dotychczasowe rozstrzygnięcie jest dotknięte jedną z wad określonych w art. 439 § 1 k.p.k. lub na przeszkodzie dokonania korekty orzeczenia pierwszoinstancyjnego stoi dyrektywa wynikająca z treści art. 454 k.p.k., co wymaga dokonania analizy istniejącego materiału i wykazania wad w rozumowaniu sądu meriti albo zachodzi konieczność przeprowadzenia przewodu sądowego na nowo w całości. W każdej z tych sytuacji, sąd odwoławczy jest zobowiązany do wskazania, która z okoliczności wymienionych w art. 437 § 2 zd. 2 k.p.k. stanowiła in concreto podstawę uchylenia wyroku sądu I instancji oraz przedstawić argumenty, które doprowadziły go do takiego wniosku (zob. wyrok SN z 6 lutego 2019 r., IV KS 3/19). W realiach niniejszej sprawy Sąd Apelacyjny w Krakowie jako podstawę orzeczenia kasatoryjnego wskazał konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości. W uchwale Sądu Najwyższego z dnia 22 maja 2019 r., I KZP 3/19 (OSNK 2019, z. 6, poz. 31), stwierdzono, że konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości, o której mowa w art. 437 § 2 zdanie drugie in fine k.p.k., jako powód uchylenia przez sąd odwoławczy zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, zachodzi wówczas, gdy orzekający sąd pierwszej instancji naruszył przepisy prawa procesowego, co skutkowało, w realiach sprawy, nierzetelnością prowadzonego postępowania sądowego, uzasadniającą potrzebę powtórzenia (przeprowadzenia na nowo) wszystkich czynności procesowych składających się na przewód sądowy w sądzie pierwszej instancji. Mając na uwadze powyższe względy, autor skargi nietrafnie starał się wykazać, że w realiach przedmiotowej sprawy, konieczność przeprowadzenia pierwszoinstancyjnego przewodu sądowego na nowo Sąd ad quem niezasadnie III KS 60/24 10 wywiódł z podzielenia apelacyjnego zarzutu obrońcy oskarżonego M.N. eksponującego naruszenie art. 41 § 1 k.p.k. W orzecznictwie Sądu Najwyższego wskazuje się, że przesłanka konieczności przeprowadzenia na nowo przewodu w całości zachodzi m.in. w sytuacji, gdy w sprawie orzekał sędzia, który powinien podlegać wyłączeniu w trybie art. 41 § 1 k.p.k. (por. wyroki SN: z 29 czerwca 2023 r., IV KS 18/23; z 10 marca 2022 r., III KS 5/22; postanowienie SN z 25 stycznia 2021 r., IV KS 3/21; wyrok SN z 19 lipca 2017 r., V KS 7/17). Jest to przykład - innego niż dowodowe - uchybienia proceduralnego, które rzutuje na rzetelność całego prowadzonego postępowania. Orzekanie przez sędziego, który powinien podlegać wyłączeniu, bezspornie rzutuje na rzetelność całego postępowania, a więc wywiera wpływ na każdą czynność procesową dokonaną w jego toku. Oznacza to, że orzeczenie wydane w takich warunkach nie może się ostać, przede wszystkim z uwagi na konieczność zapewnienia stronom prowadzonego postępowania karnego dostępu do obiektywnego, niezależnego i bezstronnego sądu. W kontekście zaś podniesionego przez prokuratora zarzutu i jego argumentacji stanowczo należy podkreślić, że Sąd Najwyższy, z uwagi na prawne uwarunkowania instytucji skargi z rozdziału 55a k.p.k., nie jest uprawniony do oceny prawidłowości kontroli odwoławczej przeprowadzonej w tej sprawie przez Sąd Apelacyjny w Krakowie. Zakres rozpoznania sprawy w postępowaniu skargowym jest bowiem bardzo ograniczony. Mianowicie postępowanie to ma na celu jedynie stwierdzenie, czy uchylając wyrok sądu pierwszej instancji i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania, sąd odwoławczy kierował się podstawami wydania wyroku kasatoryjnego wskazanymi w art. 539a § 3 k.p.k. oraz, czy takie rozstrzygnięcie było w konkretnej sprawie konieczne. Sąd Najwyższy nie może natomiast badać, czy zaistniały merytoryczne podstawy do wydania określonego wyroku. Przepis art. 539a § 3 k.p.k. nie przyznaje mu bowiem kompetencji do dokonywania oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego (por. postanowienia SN: z 11 czerwca 2021 r., III KS 1/21; z 31 maja 2021 r., V KS 13/21). Dlatego też rozpoznając wniesioną przez prokuratora skargę Sąd Najwyższy nie mógł wejść w rolę sądu odwoławczego i dokonać ponownej, własnej oceny zasadności zarzutu podniesionego w apelacji obrońcy M.N., dotyczącego III KS 60/24 11 prawa tego oskarżonego do bezstronnego sądu, weryfikując słuszność decyzji procesowej podjętej przez Sąd ad quem. Autor skargi w istocie domagał się bowiem od Sądu Najwyższego, aby zajął odmienne niż Sąd Apelacyjny w Krakowie stanowisko co do zasadności zarzutu odwoławczego. Tymczasem, jak już wspomniano, ze względu na specyficznie ujęty zakres kognicji Sądu Najwyższego rozpoznającego skargę określoną w art. 539a § 1 k.p.k., brak jest normatywnych podstaw do poddawania merytorycznej ocenie zasadności decyzji sądu odwoławczego, podjętej po rozważeniu zarzutu apelacyjnego, a do tego wprost sprowadzał się zarzut i argumentacja prokuratora. Zatem niezależnie od faktycznej oceny prawidłowości rozstrzygnięcia sądu II instancji odnośnie danego zarzutu apelacyjnego, jeśli sąd ad quem zastosował art. 437 § 2 k.p.k., adekwatnie do przyjętych ustaleń, Sąd Najwyższy nie ma podstaw do uchylenia zaskarżonego w trybie art. 539a § 1 k.p.k. wyroku. W niniejszej sprawie Sąd ad quem wskazał w uzasadnieniu swego wyroku konkretną podstawę orzekania kasatoryjnego, mieszczącą się w ustawowym katalogu podstaw wymienionych w art. 437 § 2 in fine k.p.k. i przyczyna ta została wystarczająco przez ten sąd umotywowana. Wobec powyższego skarga prokuratora nie mogła zostać uwzględniona. Skoro zatem Sąd Apelacyjny w zaskarżonym wyroku nie dopuścił się uchybienia przepisowi art. 437 § 2 zd. 2 k.p.k. wniesioną skargę należało oddalić, zaś kosztami postępowania skargowego obciążyć Skarb Państwa. Z tych wszystkich względów Sąd Najwyższy orzekł, jak na wstępie. [WB] [a.ł] III KS 60/24 12

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 13 § 1 KKart. 300 § 1art. 539e § 2 KPKart. 231 § 2 kkart. 271 § 1 kkart. 284 § 2 kkart. 294 § 1 kkart. 11 § 2 kkart. 12 kkart. 587 § 1 KSHart. 300 § 3 KKart. 14 § 1 KK

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 15.07.2026. · PDF źródłowy