III KZ 248/58

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia M. Dobromęski. Sędziowie: P. Ławacz, M. Stępczyński (sprawozdawca). Prokurator: A. Ferenc.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Aleksandra R. oskarżonego z art. 286 i 290 k.k., po rozpoznaniu zażaleń Prokuratora Wojewódzkiego w Olsztynie i obrońcy oskarżonego Aleksandra R. na postanowienie Sądu Wojewódzkiego w Olsztynie wydane w dniu 8 grudnia 1958 r. w przedmiocie przekazania sprawy tegoż Aleksandra R. i innych Sądowi Powiatowemu w Olsztynie, jako rzeczowo właściwemu do rozpoznania tej sprawy, z jednoczesnym zleceniem temu Sądowi Powiatowemu zwrócenia w trybie art. 249 k.p.k. akt sprawy Prokuraturze dla "dokonania zmiany kwalifikacji prawnej" oraz "przeredagowania" niektórych punktów aktu oskarżenia, po wysłuchaniu przedstawiciela Prokuratury Generalnej postanowił zaskarżone postanowienie uchylić i sprawę przekazać Sądowi Wojewódzkiemu w Olsztynie celem merytorycznego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneRozpoznając w dniu 9.XII.1958 r. sprawę Feliksa A. i ośmiu innych oskarżonych z art. 1 § 1 dekretu z dnia 4 marca 1953 r. (Dz. U. Nr 17, poz. 68), art. 264 § 1, art. 286 § 1 i art. 290 § 1 k.k., Sąd Wojewódzki w Olsztynie, odraczając rozprawę, postanowił przekazać w myśl art. 14 § 2 k.p.k. sprawę do rozpoznania Sądowi Powiatowemu w Olsztynie celem postąpienia w myśl art. 249 k.p.k., a mianowicie zwrócenia akt Prokuraturze dla dokonania zmiany kwalifikacji prawnej oraz przeredagowania punktu VI oskarżenia (art. 286 § 1 k.k.) i punktu VII oskarżenia (art. 290 § 1 k.k.) na jeden punkt zarzucający przestępstwo z art. 286 § 2 k.k. a także zmiany kwalifikacji prawnej w punkcie VIII i IX aktu oskarżenia z art. 290 § 1 k.k. na art. 286 § 2 k.k. wobec treści uzasadnienia aktu oskarżenia nie mającego pokrycia w konkluzjach wymienionych wyżej, jak również ze względu na sztuczne odrębne potraktowanie czynów opisanych w punkcie VI i VII (art. 286 § 1 k.k., art. 290 § 1 k.k.).Postanowienie to zaskarżyli do Sądu Najwyższego w trybie art. 10 § 3 k.p.k. Prokurator Wojewódzki w Olsztynie i obrońca Aleksandra R., jednego z oskarżonych we wspomnianej sprawie.Sąd Najwyższy stwierdził bezzasadność zaskarżonego postanowienia z następujących powodów:Określenia czynów zarzuconych oskarżonym w punktach VI-IX konkluzji aktu oskarżenia wyczerpują znamiona przestępstw wymienionych w jego części opisowej i uzasadniają właściwość Sądu Wojewódzkiego.Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że Sąd Wojewódzki poddał analizie materiał dowodowy przedstawiony w uzasadnieniu aktu oskarżenia i na tej podstawie zakwestionował prawidłowość kwalifikacji czynów oskarżonych, wskazując także na potrzebę potraktowania czynów w pkt VI i VII jako jednego przestępstwa. Tego rodzaju stanowisko, będące rozpoznaniem sprawy w pewnym zakresie, może sąd zająć tylko w wyroku po przeprowadzeniu rozprawy. Dla oceny właściwości Sądu decydująca jest kwalifikacja aktu oskarżenia, chyba że już samo określenie czynu w konkluzji aktu oskarżenia w sposób oczywisty nie odpowiada powołanemu przepisowi ustawy karnej.Przepis art. 249 k.p.k., wskazujący wyraźnie na potrzebę uzupełnienia braków formalnych przewidzianych w art. 247 i 248 k.p.k., w żadnym razie nie daje sądowi prawa zwracania aktu oskarżenia oskarżycielowi w celu "dokonania zmiany kwalifikacji prawnej" oraz "przeredagowania" oznaczonego punktu oskarżenia.Godzi się nadto zaznaczyć, że mylny jest pogląd Sądu Wojewódzkiego wysnuty z brzmienia art. 249 k.p.k. i wyrażony w uzasadnieniu drugiego z kolei postanowienia tegoż Sądu z dnia 20.XII.1958 r., iż sąd - analogicznie do uprawnień prezesa sądu - może zwrócić akt oskarżenia prokuraturze "do czasu otwarcia przewodu sądowego", gdyż z zestawienia treści przepisów art. 249, 250 i 251 k.p.k. i z uwzględnienia prawnoprocesowego znaczenia aktu oskarżenia uprawnienia takie przysługują tylko do czasu doręczenia osobie zainteresowanej odpisu aktu oskarżenia, co w niniejszej sprawie nastąpiło w dniu 22.V.1958 r. Tego rodzaju czynność, jaką jest doręczenie odpisu aktu oskarżenia, stwarza bowiem określone konsekwencje procesowe, a mianowicie wyznacza zasięg i ramy przyszłej rozprawy i jednocześnie gwarantuje oskarżonemu, że będzie on sądzony zasadniczo tylko za to przestępstwo, które zarzuca mu akt oskarżenia (z możliwym odstępstwem od tej zasady, przewidzianym w art. 313 k.p.k.). Zatem również ze względu na konieczność przestrzegania odpowiednich faz postępowania sądowego zaskarżone postanowienie - niezależnie od jego niesłuszności z powodów merytorycznych - zostało wydane w stadium niewłaściwym, gdyż bardzo spóźnionym.