IV K 832/57

SentencjaJak to już Sąd Najwyższy wyjaśnił (wyrok z dnia 15 lutego 1956 r. II. K. 50/56 OSN 1956/III poz. 46) stosownie do art. 117 § 1 k.p.k. sąd w razie wątpliwości co do stanu zdrowia psychicznego oskarżonego przeprowadza jego badanie przynajmniej przez dwóch lekarzy, w miarę możności psychiatrów, przy czym zarządzenie takiego badania następuje w tym wypadku, gdy wątpliwości co do poczytalności oskarżonego są uzasadnione. W związku z tym, sąd rozpatrując wniosek o poddanie oskarżonego badaniu przez biegłych ma obowiązek rozważenia, czy okoliczności przytoczone przez stronę uzasadniają wątpliwości co do poczytalności oskarżonego i czy okoliczności te odpowiadają prawdzie.Uzasadnienie faktyczneOskarżony Szczepan L. stał pod zarzutem popełnienia przestępstwa określonego w art. 225 § 1 k.k., a mianowicie, że przewidując śmiertelny skutek swych ciosów i godząc się na to, uderzył trzykrotnie orczykiem od wozu Józefa Ch., powodując w następstwie pęknięcia podstawy czaszki i krwawego wylewu do mózgu - jego śmierć.Po rozpoznaniu tej sprawy Sąd Wojewódzki w Krakowie wyrokiem z dnia 5 sierpnia 1957 r. uznał oskarżonego L. za winnego, że ugodził orczykiem w głowę Józefa Ch. powodując w następstwie pęknięcie kości podstawy czaszki i krwawy wylew do mózgu, w wyniku czego Józef Ch. zmarł.Na podstawie art. 230 § 2 k.k. Sąd skazał oskarżonego za wyżej wymieniony czyn na osiem lat więzienia, zasądzając ponadto na rzecz Marii Ch. 1 zł tytułem powództwa cywilnego.Wyrok ten zaskarżył prokurator i oskarżony.Rewizja prokuratora zarzuca błędną ocenę okoliczności faktycznych, przyjętych za podstawę wyroku przez nietrafne uznanie, że oskarżony Szczepan L. uderzając Józefa Ch. orczykiem w głowę nie przewidywał możliwości pozbawienia go życia i na to się nie zgodził.W konkluzji rewizja wnosi o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.Rewizja oskarżonego zarzuca:1.obrazę art. 117 § 1 i 292 k.p.k. przez odrzucenie wniosku obrony o zbadanie stanu psychicznego oskarżonego celem ustalenia, czy w chwili popełnienia czynu przestępnego mógł on pokierować swym postępowaniem;2.rażącą niewspółmierność kary w stosunku do przypisanego oskarżonemu czynu.W konkluzji rewizja wnosi o zmianę zaskarżonego wyroku i wydatne obniżenie wymierzonej kary, ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:I. Akt oskarżenia, aby mógł stanowić podstawę do wszczęcia postępowania karnego, odpowiadając warunkom określonym w art. 247 i 248 k.p.k., musi ponadto być podpisany przez właściwego prokuratora lub przez osobę, która prowadziła śledztwo lub dochodzenie i wówczas wymaga pisemnego zatwierdzenia (art. 24518 k.p.k.). Akt oskarżenia nie podpisany przez te osoby nie jest dla sądu wyrazem woli oskarżenia, będąc tylko projektem aktu oskarżenia, który nie jest zdolny do wywołania skutków procesowych. Z tej zasady wynika, że postępowanie karne może być wszczęte jedynie na podstawie oryginału aktu.oskarżenia, gdyż inaczej sąd nie ma możności sprawdzenia, czy akt oskarżenia został przez osobę uprawnioną podpisany. W tych warunkach, skoro postępowanie w sprawie niniejszej zostało wszczęte na podstawie złożonego przez Prokuraturę odpisu aktu oskarżenia, zaskarżony wyrok należało uchylić, za czym również przemawiałaby okoliczność, że część rozprawy wbrew art. 46 § 2 k.p.k. była prowadzona bez udziału prokuratora.II. Przechodząc do rozważenia zasadności zarzutów wymienionych w założonych w sprawie rewizjach Sąd Najwyższy zauważa, że zarzut skargi rewizyjnej prokuratora, iż czyn oskarżonego należało zakwalifikować z art. 225 § 1 k.k., mógłby być tylko w tym przypadku zasadny, gdyby zostało stwierdzone, że oskarżony chciał uderzyć denata kłonicą w głowę i tam zadał mu cios, gdyż z uwagi na rodzaj użytego narzędzia i siłę ciosu mogłaby istnieć podstawa do ustalenia, że oskarżony działał w zamiarze ewentualnym dokonania zabójstwa. W innych przypadkach zaś, gdy nie zostaną stwierdzone wskazane wyżej okoliczności, kwalifikacja z art. 230 § 2 będzie właściwa.III. Jak to już Sąd Najwyższy wyjaśnił (wyrok z dnia 15 lutego 1956 r. II. K. 50/56 OSN 1956/III poz. 46), stosownie do art. 117 § 1 k.p.k. sąd w razie wątpliwości co do stanu zdrowia psychicznego oskarżonego przeprowadza jego badanie przynajmniej przez dwóch lekarzy, w miarę możności psychiatrów, przy czym zarządzenie takiego badania następuje w tym przypadku, gdy wątpliwości co do poczytalności oskarżonego są uzasadnione. W związku z tym, sąd rozpatrując wniosek o poddanie oskarżonego badaniu przez biegłych i obowiązek rozważenia, czy okoliczności przytoczone przez stronę uzasadniają wątpliwości co do poczytalności oskarżonego i czy okoliczności te odpowiadają prawdzie.Sąd Wojewódzki w przypadku rozpatrywanym w sprawie niniejszej zajął się kwestią zbadania prawdziwości okoliczności przytoczonych przez obrońcę oskarżonego i w tym celu przesłuchał na te okoliczności w charakterze świadka Marię Ch., powódkę cywilną. Zeznania jej w tym przedmiocie robią wrażenie tendencyjnych, dlatego też odmowa dopuszczenia dowodu z badania stanu zdrowia psychicznego przez biegłych w tych warunkach nasuwa zastrzeżenia. Dlatego też przy ponownym rozpoznaniu sprawy trzeba będzie kwestię, czy istnieją wątpliwości co do stanu zdrowia psychicznego oskarżonego, rozstrzygnąć na podstawie innych jeszcze dowodów.Z tych względów i nie rozpatrując zarzutu co do współmierności wymierzonej kary, jako przedwczesnego w obecnym stadium sprawy, Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.