IV K 892/58

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Henryka Jana K. oskarżonego z art. 230 § 2 k.k., po rozpoznaniu założonej przez oskarżonego rewizji od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Kielcach, Ośrodek w Radomiu z dnia 5 lipca 1958 r., na podstawie art. 375, 383 pkt 3, 388 § 1 k.p.k.,1)uchylił zaskarżony wyrok;2)Henryka Jana K. uznał za winnego tego, że popychając i bijąc Jana G. spowodował u niego rozstrój zdrowia, a w następstwie śmierć tegoż Jana G., i za ten czyn na podstawie art. 230 § 2 k.k. skazał go na karę trzech lat i sześciu miesięcy więzienia (...).Uzasadnienie faktyczneWyrokiem Sądu Wojewódzkiego w Kielcach, Ośrodek w Radomiu z dnia 5 lipca 1958 r. Henryk Jan K. skazany został na podstawie art. 230 § 2 k.k. na trzy lata i sześć miesięcy więzienia za to, że pobił cierpiącego na zaawansowaną obustronną gruźlicę płuc Jana G., przewracając go na ziemię i uciskając mu kolanami klatkę piersiową, co spowodowało u niego wystąpienie krwotoku płucnego, a w następstwie śmierć.Wyrok ten zaskarżył rewizją oskarżony, zarzucając:I.błędną ocenę okoliczności faktycznych, przyjętych za podstawę wyroku przez uznanie oskarżonego za winnego zarzuconego mu działania z art. 230 § 2 k.k., polegającego na tym, że oskarżony przewrócił teścia swego Jana G. i poprzez ucisk kolanami jego klatki piersiowej spowodował u niego wystąpienie krwotoku płucnego, a w następstwie śmierć, gdy w rzeczywistości ustalenie to jest niesłuszne, skoro Sąd nie ustalił by stwierdzone wynikami sekcji obrażenia ciała G., a mianowicie zdarcie naskórka na lewej ręce i podbiegnięcia krwawe, pochodziły od urazów zadanych przez oskarżonego i skoro Sąd nie wykazał związku przyczynowego między śmiercią G. a powyższymi obrażeniami, gdyż śmierć mogła nastąpić w wyniku samoistnego krwotoku na tle rozpadowej gruźlicy płuc od kilku miesięcy nieleczonej.II.wyrażenie błędnego poglądu prawnego, że dyspozycja art. 230 § 2 k.k. obejmuje nie tylko określone przypadki fizycznego oddziaływania na organizm pokrzywdzonego, ale także oddziaływanie na jego sferę psychiczną, powodujące następstwa fizyczne ze skutkiem śmiertelnym.III.błędną ocenę przez uznanie na podstawie zeznań świadków Zdzisława i Stefana C., liczących lat 12 i 13, że oskarżony uderzył Jana G. kijem i ubranego tylko w bieliznę wepchnął do piwnicy, aczkolwiek zeznania te są niewiarygodne, gdy się zważy, że zawierają sprzeczności i że nie potwierdziły ich zeznania Zofii i Genowefy A. oraz że nie stwierdzono śladu uderzenia na ciele G.W konkluzji rewizja wnosi o uchylenie wyroku i uniewinnienie oskarżonego.Sąd Najwyższy wyraził następujący pogląd prawny.Istotnie, na podstawie wyników przewodu sądowego nie można było przypisać oskarżonemu, że przewróciwszy G., uciskał kolanami jego klatkę piersiową, przez co spowodował u niego krwotok płucny ze skutkiem śmiertelnym. Te dane wynikały w toku śledztwa z zeznań świadka Barbary K., żony oskarżonego i w tych warunkach akt oskarżenia zasadnie zarzucił oskarżonemu powyższe działanie. Na rozprawie jednak świadek K. skorzystała z prawa odmowy zeznań i w zmienionej sytuacji procesowej Sąd pozbawiony materiału dowodowego, którego tylko świadek K. w śledztwie dostarczyła, utracił podstawę do przypisania oskarżonemu składających się na jego działanie czynności wykonawczych w postaci zarzuconej.Nie oznacza to jednak, że oskarżony nie jest winien przestępstwa z art. 230 § 2 k.k.Jak wynika z przewodu sądowego, oskarżony, wracając do domu w stanie podniecenia alkoholowego, nosił się z zamiarem pobicia swego teścia (zeznania świadka N.). W wykonaniu tego zamiaru po przybyciu do domu wszczął awanturę z żoną, a gdy teść próbował go zmitygować, zaatakował go czynnie (jak wyjaśnił w śledztwie, chwycił go ręką za twarz, popchnął go, szamotał się z nim, a gdy teść usiłował się bronić, "nie pozostał mu dłużny" (vide także zeznanie Zofii i Genowefy A. na rozprawie).Niezależnie zatem od materiału dowodowego w postaci zeznań braci C. dotyczących zadania ciosu kijem (wartość tych zeznań rewizja kwestionuje), dojść należy do przekonania, że oskarżony spowodował umyślne uszkodzenie ciała i rozstrój zdrowia Jana G. w rozumieniu art. 230 § 2 k.k. Nawiasem podkreślić trzeba, że brak jest podstaw do odrzucenia zeznań braci C. skoro zarzucone w rewizji sprzeczności są albo pozorne, albo nieistotne.Co do kwestii związku.przyczynowego między działaniem oskarżonego a śmiercią G. należy przede wszystkim podkreślić, że bez znaczenia jest dla bytu przestępstwa z art. 230 § 2 k.k., czy uszkodzenia zadane przez sprawcę miały charakter rozległy czy też względnie nikły.Stosownie do zasady nieograniczonego związku przyczynowego, na gruncie której stoi nasz kodeks karny, za główną przyczynę uważa się czyn, który skutek przestępny sprowadził, przyspieszył lub ułatwił. Ta zasada związku przyczynowego jest jednakże ograniczona przez zasadę odpowiedzialności za czyn zawiniony.Skoro oskarżony, który pod jednym dachem mieszkał z G. od kilku lat, świadom był tego, że ustrój fizyczny G. w związku z jego chorobą płuc był bardzo słaby, a mimo to zaatakował go czynnie, to dojść należy do przekonania, że oskarżony następstwa swego czynu, od których zależy wyższa karalność, co najmniej powinien był przewidzieć (art. 15 § 2 k.k.).Gdyby przyjąć, że krwotok płucny G. był następstwem jedynie szoku nerwowego, to i w tym przypadku oskarżony ponosi odpowiedzialność karną z art. 230 § 2 k.k., skoro była mu znana nieodporność fizyczna G.Twierdzenie rewizji, że art. 230 § 2 k.k. dotyczy wyłącznie przypadków fizycznego oddziaływania na organizm pokrzywdzonego, jest sprzeczne z elementarną zasadą fizjologii, traktującą żywy organizm człowieka jako jedną psychofizyczną całość.Wbrew zarzutom rewizji zeznania braci C. nie zawierają sprzeczności, a okoliczność, że Zofia i Genowefa A. nie widziały, by oskarżony uderzył kijem G., świadczy tylko o tym, co zresztą wynika z ich zeznań, że tej fazy zdarzenia nie zaobserwowały. Z drugiej strony zaś zeznania C. znalazły częściowe potwierdzenie w zeznaniach świadka Wacława M., który widział zbroczonego krwią G. na schodach wiodących do piwnicy, a oskarżonego w pobliżu na półpiętrze.Z powyższych względów należało oskarżonemu przypisać czyn określony w sentencji wyroku.