IV KK 209/12

Sygn. akt IV KK 209/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 4 października 2012 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Andrzej Siuchniński (przewodniczący) SSN Marian Buliński SSN Małgorzata Gierszon (sprawozdawca) Protokolant Dorota Szczerbiak przy udziale prokuratora Prokuratury Generalnej Małgorzaty Wilkosz - Śliwy, w sprawie J. M. skazany z art. 284 § 3 kk po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie w dniu 4 października 2012 r., kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego na korzyść skazanego od wyroku Sądu Rejonowego z dnia 5 października 2010 r., /…/, uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania. UZASADNIENIE Wyrokiem nakazowym z dnia 2 grudnia 2009 r. Sąd Rejonowy uznał J. M. za winnego tego, że: w dniu 28 lipca 2009 r. w miejscowości R. dokonał przywłaszczenia znalezionego na swojej posesji telefonu komórkowego marki Nokia 6233 /…/o wartości 300 zł, czym działał na szkodę K. K., to jest występku z 2 art. 284 § 3 k.k. i na podstawie tego przepisu w zw. z art. 33 § 1 i 3 k.k. skazał go na karę grzywny w liczbie 60 stawek dziennych, ustalając jedną stawkę dzienną na kwotę 210 zł. Sprzeciw od tego wyroku wniósł prokurator, stąd też sprawa została skierowana do rozpoznania na zasadach ogólnych. Wyrokiem z dnia 20 kwietnia 2010 r., Sąd Rejonowy uniewinnił J. M. od popełnienia zarzucanego mu czynu. Wyrok ten zaskarżył apelacją prokurator, zarzucając mu błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia mający wpływ na jego treść oraz obrazę art. 7 k.p.k. Wyrokiem z dnia 7 lipca 2010 r., Sąd Okręgowy uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Rejonowy, wyrokiem z dnia 5 października 2010 r., uznał oskarżonego winnym popełnienia zarzucanego mu czynu i na mocy art. 284 § 3 k.k. skazał go na karę 3 miesięcy pozbawienia wolności, której wykonanie na mocy art. 69 § 1 i 2 k.k. oraz art. 70 § 1 pkt 1 k.k. warunkowo zawiesił na okres lat dwóch. Wyrok ten nie został przez strony zaskarżony i uprawomocnił się w dniu 13 października 2010 r. Kasację od tego wyroku, na korzyść skazanego, wniósł Prokurator Generalny. Zaskarżył on wyrok w całości i zarzucił mu: rażące i mające istotny wpływ na treść orzeczenia naruszenie przepisów prawa procesowego, to jest art. 366 § 1 k.p.k. oraz art. 7 k.p.k. polegające na zaniechaniu przez sąd wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy, związanych z wartością będącego przedmiotem przywłaszczenia telefonu komórkowego i dowolnego przyjęcia, iż jego wartość wynosi 300 zł, pomimo tego, że okoliczność ta nie wynika z zeznań przesłuchanych w sprawie świadków, a istniała możliwość ustalenia wartości tego telefonu przez biegłego i wniósł o: uchylenie zaskarżonego wyroku oraz przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Kasacja jest zasadna i to w stopniu oczywistym. 3 Zaskarżony nią wyrok wydano z rażącą obrazą przywołanych w jej zarzucie przepisów prawa procesowego Pierwszy z nich, to jest przepis art. 366 § 1 k.p.k., nakłada na przewodniczącego składu orzekającego szczególny obowiązek czuwania, aby rozprawa przebiegała zgodnie z przepisami postępowania i aby osiągnięty został cel w postaci wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy. Przepis ten jest konsekwencją przyjętej w polskim procesie karnym zasady kontradyktoryjności, w świetle której sąd odgrywa aktywną rolę w dążeniu do wyjaśnienia faktycznych podstaw rozstrzygnięcia i pozostaje w związku z zasadą prawdy obiektywnej, wynikającą z art. 2 § 2 k.p.k., według którego podstawę wszelkich rozstrzygnięć powinny stanowić prawdziwe ustalenia faktyczne. Realizując zatem obowiązek wynikający z tegoż przepisu art. 366 § 1 k.p.k., przewodniczący składu orzekającego powinien zmierzać do tego, aby możliwe było poczynienie takich ustaleń. Temu obowiązkowi bezspornie nie sprostał Sąd Rejonowy. Nie ulega wszak wątpliwości, że – w realiach ocenianego przypadku – do „istotnych okoliczności sprawy”, w rozumieniu przepisu art. 366 § 1 k.p.k., należy wartość rzeczy, której przywłaszczenie przypisano oskarżonemu. Tym bardziej gdy determinuje ona sposób kwalifikacji prawnej tego czynu. Przywłaszczenie rzeczy wartości do 250 zł wyczerpuje bowiem znamiona wykroczenia z art. 119 § 1 k.w., a przestępstwem jest dopiero przywłaszczenie rzeczy o wyższej niż 250 zł wartości. Tymczasem Sąd Rejonowy najwyraźniej nie dostrzegł tego, że wprawdzie K. K. zawiadamiając o przestępstwie określił wartość owego telefonu, będącego jego przedmiotem, na kwotę 300 zł (k. 1v), ale już przed sądem twierdził, bądź to, że telefon ten otrzymał od K. H. w zamian za utracony przez niego samochód, który nabył za kwotę 200 zł (k. 56, 64), bądź też, iż otrzymał ten telefon za koszty lawety, wynoszące ok. 150 zł (k. 103-104). Okoliczności te potwierdził ostatecznie K. H. („dałem go w zamian za koszty lawety” – k. 104v). Nadto stwierdzając wprost, że „zapłacił za ten telefon 200 zł (k. 49v, 63v, 64). Pomimo wagi tych twierdzeń dla dokonania prawidłowej oceny prawno-karnej przedmiotowego czynu, w toku trwającego postępowania nawet nie próbowano miarodajnie ustalić wartości tego (wszak jeszcze wówczas dostępnego) 4 telefonu. Nie uczyniono tego, mimo, że sam oskarżony podał, że „telefon ten nie jest wart nawet 200 zł” (k. 13). Taką też wartość telefonu potwierdził K. H. (k. 49v). W aktach sprawy znajduje się nadto zapisek urzędowy, prowadzącego dochodzenie funkcjonariusza policji, potwierdzający fakt sprawdzenia przez niego wartości nowych i używanych telefonów marki Nokia 6233, oferowanych na portalu internetowym Allegro oraz w komisach i innych podobnych placówkach, z którego wynika, iż ceny oferowanych tam telefonów oscylują od 195 zł do 550 zł (k. 30). W tym stanie sprawy i przy potwierdzeniu przez K. W. tego, że sprzedał on K. K. samochód za 200 zł (k. 115), ustalenie Sądu Rejonowego dotyczące wartości telefonu będącego przedmiotem postępowania, i przyjęcie że stanowi ją kwota 300 zł, jest ewidentnie dowolne. Taki sposób procedowania rażąco uchybia wymogom przepisów art. 366 § 1 k.p.k. i art. 7 k.p.k. Poczynionych przez ten Sąd ustaleń w tym zakresie nie sposób aprobować, skoro nie stanowią one rezultatu możliwych do przeprowadzenie w sprawie czynności dowodowych, przyjętych w zamiarze wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy (art. 366 § 1 k.p.k.). Dokonana przez Sąd ocena przeprowadzonych – na tę okoliczność – dowodów nie respektuje wymogów art. 7 k.p.k., bo najwyraźniej ich nie uwzględnia, tak w aspekcie logicznego rozumowania, jak i potrzeby odniesienia się do całokształtu ujawnionych w toku procesu okoliczności. Wpływ tych rażących uchybień na treść zaskarżonego wyroku jest istotny. W przypadku bowiem przestrzegania przez sąd obu tych przepisów, mogłoby dojść do odmiennej, i to zdecydowanie korzystniejszej dla oskarżonego, prawno – karnej oceny przypisanego mu czynu, a zatem - w konsekwencji - i wymierzenia mu łagodniejszej kary za jego dokonanie. Nadto prawomocne skazanie oskarżonego w niniejszej sprawie na karę pozbawienia wolności z warunkowym zawieszenie jej wykonania spowodowało zarządzenie, postanowieniem z dnia 28 stycznia 2011 r. Sądu Rejonowego, wykonania wobec oskarżonego kary czterech miesięcy pozbawienia wolności orzeczonej wobec niego wyrokiem Sądu Rejonowego z dnia 6 listopada 2008 r., której wykonanie warunkowo zawieszono na okres lat trzech. To też dowodzi istotności wpływu stwierdzonego uchybienia na treść zaskarżonego wyroku. 5 Ponownie rozpoznając sprawę Sąd Rejonowy będzie miał na uwadze powyższe wnioski i spostrzeżenia i w oparciu o analizę całokształtu ujawnionych w toku procesu okoliczności ustali wartość telefonu, który był przedmiotem zarzucanego oskarżonemu czynu. Z tych to względów, orzeczono jak wyżej.