IV KK 238/26
PostanowienieIzba Karna2026-07-15
Skład orzekający: Marek Pietruszyński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy udział w składzie sądu sędziego powołanego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw, stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., jeśli wadliwość procesu powoływania nie prowadzi do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności sędziego?Ratio decidendi
Udział w składzie sądu sędziego powołanego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. tylko wówczas, gdy wadliwość procesu powoływania prowadzi w konkretnych okolicznościach do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności sędziego w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, art. 47 Karty Praw Podstawowych UE oraz art. 6 ust. 1 EKPC. Samo powołanie przez niekonstytucyjną KRS stanowi jedynie wstępny warunek inicjujący wymóg zbadania tego kryterium przez sąd kasacyjny, a nie automatyczną podstawę do uchylenia prawomocnego wyroku.Stan faktyczny
Pełnomocnik wnioskodawczyni złożył kasację od wyroku Sądu Apelacyjnego utrzymującego w mocy wyrok Sądu Okręgowego, który oddalił wniosek o zadośćuczynienie na podstawie ustawy o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych. Zarzuty kasacji dotyczyły udziału w składzie sądu sędziego powołanego w trybie ustawy z 2017 r. oraz rażącego naruszenia prawa procesowego i materialnego przez Sąd Apelacyjny. Sąd Najwyższy oddalił kasację jako oczywiście bezzasadną.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy oddalił kasację jako oczywiście bezzasadną i zasądził od wnioskodawczyni na rzecz Skarbu Państwa koszty postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
IV KK 238/26
POSTANOWIENIE
Dnia 15 lipca 2026 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Marek Pietruszyński
w sprawie H.K.
w przedmiocie zadośćuczynienia
po rozpoznaniu – w trybie art. 535 § 3 k.p.k. – na posiedzeniu w Izbie Karnej w dniu
15 lipca 2026 r.
kasacji wniesionej przez pełnomocnika wnioskodawczyni
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach
z dnia 29 stycznia 2026 r., sygn. II AKa 596/25
utrzymującego w mocy wyrok Sądu Okręgowego w Częstochowie
z dnia 6 października 2025 r., sygn. II Ko 22/25,
na podstawie art. 535 § 3 k.p.k.
p o s t a n o w i ł:
oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną, zasądzając od
wnioskodawczyni H.K. na rzecz Skarbu Państwa koszty sądowe
postępowania kasacyjnego.
[WB]
UZASADNIENIE
W kasacji od wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 29 stycznia
2026 r., sygn. II AKa 596/25, utrzymującego w mocy wyrok Sądu Okręgowego w
Częstochowie z dnia 6 października 2025 r., sygn. II Ko 22/25, pełnomocnik
wnioskodawczyni H.K. zarzucił zaskarżonemu wyrokowi:
IV KK 238/26 2
1.wystąpienie bezwzględnej przyczyny odwoławczej, o której mowa w art. 439 § 1
pkt. 2 k.p.k. wynikającej z udziału w składzie Sądu Apelacyjnego w Katowicach
sędziego X.Y.;
2. rażące i mające istotny wpływ na treść zaskarżonego wyroku naruszenie prawa
procesowego i materialnego, tj. art. 457 § 3 k.p.k. w zw. z art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z
art. 452 k.p.k. i art. 2 k.p.k. w zw. z art. 440 k.p.k. i art. 8 ust. 2a w zw. 8 ust. 1
ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec
osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa
Polskiego w zw. z art. 445 § 1 i 2 k.c., a pośrednio – niezastosowania w toku
kontroli instancyjnej art. 448 k.c., poprzez brak właściwego i rzetelnego
rozpoznania wszystkich zarzutów zawartych w apelacji, w sytuacji gdy Sąd II
instancji miał bezwzględny obowiązek merytorycznego i należytego rozpoznania
wszystkich zarzutów zawartych w apelacji oraz zawartych w niej wniosków a także
podjęcia postępowania dowodowego z urzędu, a nie jedynie lakonicznego i
zbiorczego opisania zarzutów i akceptacji ustaleń Sądu I instancji przyjmując je za
własne.
Powyższe uchybienie miało zdaniem skarżącego istotny wpływ na wynik
sprawy, albowiem w przypadku rozpoznania tych zarzutów Sąd II instancji powinien
był wydać odmienny wyrok i zmienić go poprzez zasądzenie odpowiedniego
zadośćuczynienia i odszkodowania zgodnie z intencją ustawodawcy wyrażoną w
tzw. ustawie lutowej.
W końcowej części zarzutu skarżący dodatkowo zarzucił niezauważenie
przez Sąd II instancji naruszenia przepisów prawa materialnego i brak oceny
apelacji zarzucającej orzeczeniu Sądu Okręgowego w Częstochowie
nieuwzględnienie wszystkich istotnych indywidualnych przesłanek, które miały
wpływ na wymiar krzywd J.K.
Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego
wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu w Katowicach do
ponownego rozpoznania.
W pisemnej odpowiedzi prokurator wniósł o oddalenie tej kasacji jako
oczywiście bezzasadnej.
IV KK 238/26 3
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Kasacja okazała się bezzasadna w stopniu oczywistym, co umożliwiało
oddalenie jej na posiedzeniu bez udziału stron (art. 535 § 3 k.p.k.).
Jeżeli idzie o brany pod uwagę także z urzędu (art. 536 k.p.k.), najdalej idący
zarzut kasacyjny, wskazujący na wystąpienie w sprawie tzw. bezwzględnej
przyczyny odwoławczej, to istotnie w świetle poglądu wyrażonego w uchwale trzech
połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu
Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/20 (OSNK 2020, z. 2 poz. 7)
– nienależyta obsada sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. (…) zachodzi
także wtedy, gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego
w sądzie powszechnym albo wojskowym na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa
ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o
zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.
U. z 2018 r. poz. 3).
Rzecz jednak w tym, że w przedmiotowej uchwale zastrzeżono, że w
odniesieniu do sędziów sądów powszechnych opisany skutek wchodzi w rachubę
dopiero wówczas, „jeżeli wadliwość procesu powoływania prowadzi, w konkretnych
okolicznościach, do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności w
rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 47 Karty Praw
Podstawowych Unii Europejskiej oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw
człowieka i podstawowych wolności”.
Sąd Najwyższy w niniejszym składzie pogląd ten podziela bez reszty,
uznając, że przywołana uchwała - stosownie do treści art. 87 ust. 1 ustawy o
Sądzie Najwyższym (t. j. Dz. U. z 2021 r. poz. 154 – dalej: ustawa o SN) - z chwilą
jej podjęcia uzyskała moc zasady prawnej i wiąże każdy skład Sądu Najwyższego
dotąd, dopóty nie nastąpi uregulowane w art. 88 ust. 2 ustawy o SN odstąpienie od
uchwały. Do dnia wydania niniejszego orzeczenia taka sytuacja nie wystąpiła, a
więc przedmiotowa zasada prawna zachowuje moc wiążącą.
Dodać jedynie uzupełniająco należy, że związanie to nie zostało w żaden
sposób zniesione wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 kwietnia 2020 r.,
U 2/20 (OTK-A 2020, poz. 61), co wyjaśniono obszernie w orzecznictwie Sądu
Najwyższego (szerzej por. m.in.; uchwałę składu siedmiu sędziów SN z dnia 2
IV KK 238/26 4
czerwca 2022 r., I KZP 2/22, OSNK 2002, z. 6, poz. 22; uchwałę z dnia 5 kwietnia
2022 r., III PZP 1/22, OSNP 2022 Nr 10, poz. 95; wyroki: z dnia 26 września 2023
r., II KK 288/23; z dnia 14 czerwca 2023 r., II KK 489/21; z dnia 7 czerwca 2023 r.,
III KK 109/23; z dnia 17 maja 2023 r., V KK 17/12, post. SN: z dnia 23 listopada
2022 r., I KO 79/21 i I KO 80/21; z dnia 18 stycznia 2022 r., I KZ 61/21; z dnia 16
września 2021 r., I KZ 29/21, OSNK 2021 Nr 10, poz. 41; z dnia 29 września 2021
r., V KZ 47/21).
W postępowaniu karnym zakres stosowania uchwały połączonych Izb SN
został szerzej omówiony w uchwale składu siedmiu sędziów SN z dnia 2 czerwca
2022 r., I KZP 2/22 (OSNK 2002, z. 6, poz. 22). Zasadnie stwierdzono tam, że
najistotniejszym skutkiem dopuszczenia do funkcjonowania, w przestrzeni
obejmującej swoim zasięgiem proces nominacyjny sędziego, organu powołanego w
sposób sprzeczny z Konstytucją RP, jest obalenie funkcjonującego dotąd in gremio
i a priori domniemania niezawisłości tak powołanego sędziego. Nie istnieje ono już
w stosunku do kandydatów, którzy przystąpili do konkursów sędziowskich po dniu
17 stycznia 2018 r. Nie oznacza to samo w sobie stwierdzenia ich stronniczości,
lecz nie ma, wobec opisanego wyżej «skażenia» procesu nominacyjnego,
możliwości prostego odwołania się do tego domniemania”. Oznacza to, że brak
bezstronności i niezawisłości sądu, w składzie którego zasiadał sędzia sądu
powszechnego, który uzyskał nominację w wadliwym procesie przed Krajową Radą
Sądownictwa od dnia 17 stycznia 2018 r., należy ustalić in concreto.
Z dotychczasowego orzecznictwa Sądu Najwyższego wynika, że
przeprowadzając test niezależności i bezstronności sądu w kontekście
ewentualnego zaistnienia bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 2
k.p.k., należy mieć na względzie szereg okoliczności. Oprócz wadliwości samego
procesu nominacyjnego sędziego, istotną rolę w tej ocenie powinny odgrywać m.in.:
równoczesność (lub zbliżony czas) uruchomienia drogi awansowej z objęciem
ważnego stanowiska w administracji sądowej w drodze arbitralnej decyzji Ministra
Sprawiedliwości, utajnienie obrad KRS w zakresie danej kandydatury,
jednoznacznie negatywna opinia zgromadzenia ogólnego sędziów, porównanie
osiągnięć zawodowych kandydata z doświadczeniem zawodowym i poparciem
środowiska dla kontrkandydatów, fakt uzyskania nominacji na stanowiska funkcyjne
IV KK 238/26 5
pozostające w dyskrecjonalnej kompetencji władzy politycznej, udział w pracach
gremiów powiązanych z władzą polityczną, wykonywanie określonych zadań lub
funkcji na podstawie arbitralnych decyzji władzy politycznej, co obejmuje również
tzw. delegacje ministerialne, dodatkowe zatrudnienie w jednostkach bezpośrednio
podporządkowanych władzy politycznej, charakter sprawy, do której rozstrzygnięcia
ukształtowano dany skład sądu, a także działalność publiczna i wypowiedzi danego
sędziego, wykraczające poza gwarantowane przez Konstytucję RP ramy udziału w
debacie publicznej, a wskazujące na zaangażowanie w realizację określonych
celów politycznych władzy wykonawczej (zob. wyroki SN: z 19.10.2022 r., II KS
32/21; z 30.05.2023 r., II KK 23/22; z 14.06.2023 r., II KK 489/21; z 12.12.2023, II
KK 74/22; z 22.03.2024 r., III KK 490/23).
Jakkolwiek wobec sędziów biorących udział w procedurze nominacyjnej
przez KRS w składzie ustalonym ustawą z 2017 r. zachodzi domniemanie braku
instytucjonalnej bezstronności, to – w odniesieniu do sędziów sądów
powszechnych – jest to domniemanie wzruszalne, a powołanie przez
niekonstytucyjną KRS stanowi jedynie wstępny warunek, inicjujący wymóg
zbadania wspomnianego kryterium przez Sąd kasacyjny. Źródłem podstaw
uchylenia prawomocnego wyroku nie mogą stanowić wyłącznie domniemania, czy
spełnienie warunku brzegowego, stanowiącego – w odniesieniu do sędziów sądów
powszechnych – wyłącznie „punkt wyjścia” do wdrożenia badania w trybie art. 439
§ 1 pkt 2 k.p.k.
Na pewno udział w niekonstytucyjnej procedurze istotnie wskazuje na brak
pewnej refleksji po stronie sędziego oraz niedokonanie szerszej, wieloaspektowej
oceny takiego postąpienia na tle standardów służby sędziowskiej w
demokratycznym państwie prawnym. Rolą Sądu Najwyższego kontrolującego
zaskarżony wyrok przez pryzmat bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 §
1 pkt 2 k.p.k., nie jest jednak ocena moralna postąpienia sędziego biorącego udział
w procedurze przed niekonstytucyjną Krajową Radą Sądownictwa, ale
jednoznaczne przesądzenie, czy taka obsada sądu z udziałem takiego sędziego
zapewniała stronom realizację prawa do sądu w znaczeniu konwencyjnym i
konstytucyjnym.
IV KK 238/26 6
W ocenie Sądu kasacyjnego okoliczności niniejszej sprawy nie powodowały,
by wskazana w zarzucie kasacji wadliwość procesu powołania sędziego X.Y.
przesądzała o naruszeniu standardu niezawisłości i bezstronności w rozumieniu art.
45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 47 Karty Praw Podstawowych
Unii Europejskiej oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i
Podstawowych Wolności.
Podstaw do zwątpienia w niezależność wymienionego sędziego nie
dostarcza już sama treść uchwały nr 1267/2021 Krajowej Rady Sądownictwa z dnia
21 września 2021 r. w przedmiocie przedstawienia wniosku o powołanie do
pełnienia urzędu na stanowisku sędziego sądu apelacyjnego w Sądzie Apelacyjnym
w Katowicach, ogłoszonym w Monitorze Polskim z 2021 r., poz. 27, nakreślająca
sylwetkę służbową opiniowanego sędziego.
Choć w postępowaniu awansowym nie miał on kontrkandydatów, to
okoliczność ta nie może być wyłącznym argumentem za uznaniem, by procedura
przed niekonstytucyjną KRS miała charakter od początku ukierunkowany na
pozytywną akceptację kandydatury wymienionego sędziego. Opiniowany w
momencie zainicjowania postępowania pełnił obowiązki orzecznicze przez 18 lat –
początkowo w Sądzie Rejonowym w G., gdzie pełnił również obowiązki zastępcy, a
następnie – Przewodniczącego […] Wydziału Karnego. W latach 2011-2014 orzekał
w […] Wydziale Karnym Odwoławczym w Sądzie Okręgowym w G. w ramach stałej
delegacji. Postanowieniem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia […] 2014 r.
został powołany do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego Sądu Okręgowego w
G., gdzie orzekał stale w tymże wydziale. Od 23 lutego 2017 r. był wielokrotnie
delegowany przez Prezesa Sądu Apelacyjnego w Katowicach do orzekania w tym
Sądzie, w ramach sesji jednodniowych w II Wydziale Karnym.
Z oceny wyników pracy sędziego X.Y. przeprowadzonej na potrzeby
procedury awansowej przez p.o. sędziego wizytatora ds. karnych Sądu
Apelacyjnego w Katowicach wynikało, że „jest on bardzo dobrze przygotowany do
orzekania na stanowisku sędziego sądu apelacyjnego. Posiada zarówno stosowny
zasób wiedzy merytorycznej, jak i odpowiednie doświadczenie zawodowe. Stale
wykazuje ponadprzeciętne zaangażowanie i obowiązkowość. Systematycznie
podnosi swoją wiedzę i doskonali się zawodowo. Wydawane przez niego
IV KK 238/26 7
rozstrzygnięcia są przemyślane i trafne, a redakcja orzeczeń jest w pełni poprawna.
Podczas ponad czteroletniego okresu delegacji do orzekania w Sądzie
Apelacyjnym w Katowicach, niezmiennie wykazywał się starannością,
zaangażowaniem i odpowiedzialnością w pracy. Dotychczasowy dorobek
zawodowy i doświadczenie życiowe uprawniają opiniowanego do ubiegania się o
stanowisko sędziego sądu apelacyjnego”.
Sędzia X.Y. przeszedł więc typową, właściwą dla czasookresu swojej służby
drogę awansową, żadną miarą nieodbiegającą od powszechnie spotykanych w
sądownictwie powszechnym. Sąd Najwyższy nie jest w posiadaniu żadnych
informacji mogących wskazywać na jakiekolwiek związki wymienionego sędziego z
władzą wykonawczą, ani innych mogących wskazywać na brak niezależności w
wymiarze instytucjonalnym w stopniu niedającym się zaakceptować w
demokratycznym państwie prawnym – w szczególności obliczonym na działania
ograniczające niezależność sądów i niezawisłość sędziów. Takich informacji
odnoszących się do osoby wymienionego sędziego brak w przestrzeni publicznej,
nie są one znane Sądowi Najwyższemu z urzędu, jak również nie zostały
przedstawione w kasacji.
Dlatego zarzut oparty o dyspozycję art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. uznać należało
za bezzasadny w stopniu oczywistym.
Przechodząc do odniesienia się do drugiego z zarzutów podniesionych w
kasacji, przypomnieć na wstępie należało, że rolą postępowania kasacyjnego jest,
co do zasady, kontrola orzeczeń sądów odwoławczych z punktu widzenia
najpoważniejszych naruszeń prawa materialnego lub procesowego, które mają
istotny wpływ na treść prawomocnego orzeczenia. Mając na względzie
nadzwyczajny charakter tego środka zaskarżenia ustawodawca określił, że kasacja
przysługuje stronie, stosownie do art. 519 k.p.k. od prawomocnego wyroku sądu
odwoławczego kończącego postępowanie, tylko z powodu uchybień wymienionych
w art. 439 k.p.k. lub innego rażącego naruszenia prawa, jeżeli mogło ono mieć
istotny wpływ na treść tego orzeczenia (art. 523 § 1 k.p.k.). – por. w tym zakresie
m.in. postanowienia SN: z 10.03.2021 r., V KK 63/21; z 18.05.2022 r., II KK 215/22;
z 26.01.2023 r., III KK 646/22.
IV KK 238/26 8
Reguły te znajdują odpowiednie zastosowanie także do postępowań
prowadzonych na podstawie ustawy z 23.02.1991 r. o uznaniu za nieważne
orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz
niepodległego bytu Państwa Polskiego (art. 8 ust. 3 tej ustawy w zw. z art. 558
k.p.k. a contrario).
Z argumentacji wyrażonej w uzasadnieniu kasacji jasno wynika, że
podniesiony zarzut – wbrew dyspozycji art. 519 k.p.k. – nie jest bezpośrednio
powiązany z wyrokiem Sądu odwoławczego, ale ewidentnie skierowany został
przeciwko orzeczeniu Sądu I instancji i sprowadza się do kwestionowania
kompletności zgromadzonego materiału dowodowego oraz ocen i ustaleń
faktycznych niewskazujących na przynależność i aktywny udział J.K. w Armii
Krajowej oraz że rzeczywiście został on skazany za działalność na rzecz
niepodległego bytu Państwa Polskiego lub z powodu takiej działalności. O takim
zamyśle skarżącego świadczy twierdzenie ze s. 4 kasacji wskazujące na rzekomo
„błędną kontrolę orzeczenia przez Sąd II instancji i przyjęcie ustaleń Sadu
Okręgowego za własne”.
Zarzut ten, w warstwie merytorycznej, pokrywa się z argumentacją, którą
pełnomocnik wnioskodawczyni prezentował wcześniej we wniesionej w jej imieniu
apelacji. Taki zabieg procesowy sytuuje Sąd Najwyższy nawet nie tyle w pozycji
Sądu trzeciej instancji, ale – alternatywnej instancji odwoławczej, która ma, według
intencji skarżącego, po raz wtóry badać orzeczenie Sądu meriti pod kątem
wniosków wynikających z przeprowadzonych przez ten Sąd dowodów. Jest to w
oczywisty sposób sprzeczne z dyspozycją art. 519 k.p.k., ale i istotą tego
nadzwyczajnego środka zaskarżenia zmierzającego do eliminacji z porządku
prawnego najpoważniejszych naruszeń prawa, którymi obarczony może być
prawomocny wyrok sądu odwoławczego kończący postępowanie. Powielenie w
kasacji zarzutów przeciwko wyrokowi sądu I instancji może mieć miejsce tylko
wyjątkowo, w razie zaabsorbowania (przeniesienia) do wyroku sądu ad quem takich
uchybień sądu meriti, które powodują, że rażącym naruszeniem prawa obarczony
jest wyrok instancji odwoławczej. Wypadki takie należą do rzadkości i z sytuacją
taką nie mamy do czynienia także na tle niniejszego postępowania. Samo zaś
niepogodzenie się skarżącego z wynikami kontroli instancyjnej nie świadczy
IV KK 238/26 9
jeszcze o tym, że w konkretnej sprawie rzeczywiście doszło do wspomnianego
„efektu przeniesienia”.
Badając – w odniesieniu do osoby J.K. – okoliczności, do których nawiązuje
art. 8 ust. 2a ustawy lutowej, Sąd Okręgowy przeprowadził standardową w
analogicznych sprawach kwerendę i oparł swoje ustalenia na niebudzących
wątpliwości i niekwestionowanych przez strony informacjach pozyskanych z
Centralnego Archiwum Wojskowego Biura Historycznego, Światowego Związku
Żołnierzy Armii Krajowej, Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych,
Archiwum Fundacji Ośrodka KARTA, Instytutu Pamięci Narodowej, Archiwum Akt
Nowych, a wreszcie Muzeum Armii Krajowej. Wyżej wymienione instytucje i
organizacje nie posiadały w swym zasobie informacji mogących pozytywnie
zweryfikować twierdzenia wnioskodawczyni o przynależności zmarłego w 2003
roku J.K. do Armii Krajowej oraz wskazujących, za jaką działalność został skazany
w 1948 roku.
Sąd meriti negatywnie ocenił przy tym – wskazywane przez
wnioskodawczynię – zapisy Kartoteki ogólnoinformacyjnej Biura „C” Ministerstwa
Spraw Wewnętrznych IPN przyjmując, że stanowią one jedynie powielenie zapisów
zawartych w Karcie Ewidencyjnej Repatrianta. Słusznie zauważył również, że to od
repatriantów pochodziły niektóre informacje tam zawarte i często nie były one w
żaden sposób weryfikowane. Okoliczność ta znana jest również Sądowi
Najwyższemu z urzędu, na podstawie podobnych postępowań. Karta była bowiem
dokumentem czysto ewidencyjnym, a informacje tam zawarte podlegały dalszemu
badaniu i ewentualnemu wykorzystaniu przez aparat bezpieczeństwa – w
powiązaniu z meldunkami, rozmowami i innymi materiałami, zwłaszcza o
charakterze agenturalnym. Co więcej, Sąd Okręgowy dostrzegł, że w przypadku
J.K. informacje z ww. Karty są sprzeczne z zapisami Książki Inwalidzkiej, która
stanowiła dokument urzędowy prowadzony przez właściwe organy wojska
Polskiego II RP.
Powyższe doprowadziło Sąd I instancji do trafnej konkluzji, że wspomniane
dowody, jak i ogólne w swej treści zeznania wnioskodawczyni nie potwierdzają w
stopniu niebudzącym wątpliwości faktu skazania wymienionego w 1948 roku przez
Sąd Wojenny w I.;. Brak jest więc podstaw do ustalenia, iż skazanie to rzeczywiście
IV KK 238/26 10
miało miejsce za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego lub z
powodu takiej działalności. Rozstrzygniecie tych wątpliwości bez dokumentów
źródłowych nie jest możliwe, a jak wynika jednoznacznie z informacji uzyskanej od
Instytutu Pamięci Narodowej obecnie nie ma żadnej możliwości uzyskania
wiarygodnej informacji w tym zakresie od Federacji Rosyjskiej.
Sąd Apelacyjny, wydając orzeczenie o charakterze afirmującym, poprzedził
je rozważeniem całości apelacji, jak również uwzględnieniem kwerendy
przeprowadzonej w materiałach archiwalnych Polskiej Akademii Nauk, Instytucie
Historii w Warszawie, Zakładzie Systemów Totalitarnych i Dziejów II Wojny
Światowej, Aktach J.M. oraz Aktach Z.K. stwierdzając, że również to wyszukiwanie
nie przyniosło pożądanych przez wnioskodawczynię informacji. Nie pominął przy
tym Sąd odwoławczy zarzutu rzekomego nierozpoznania wniosku dowodowego tej
strony postępowania, jak również przedstawił własną obszerną i wyjątkowo
wnikliwą argumentację, zbieżną jednak w zakresie oceny wiarygodności informacji
zawartej w Karcie Ewidencyjnej Repatrianta, do konkluzji Sądu Okręgowego.
Stąd argument o nieuwzględnieniu tego dokumentu – będącego w zasadzie
wyłączną nieosobową podstawą roszczenia, przeanalizowaną wszechstronnie
przez oba Sądy – w podstawie faktycznej wyroku (s. 4 kasacji) jest po prostu
niezrozumiały.
W sytuacji zupełnego braku obiektywnego i wiarygodnego materiału
dowodowego mającego wspierać twierdzenia wnioskodawczyni, trudno Sądowi
Apelacyjnemu stawiać zarzuty nieprzeprowadzenia postępowania dowodowego z
urzędu (przy czym kasacja nie wskazuje tu jakiegokolwiek nawet „punktu
zaczepienia”), czy braku wyjścia poza granice apelacji na podstawie art. 440 k.p.k.
– będące wyrazem uznania przez Sąd ad quem, że rozstrzygnięcie instancji meriti
nie jest „oczywiście niesprawiedliwe”.
Z kolei argument podniesiony na s. 4 uzasadnienia kasacji wskazujący na
rzekomą nietrafność spostrzeżenia Sądu Apelacyjnego, że sama przynależność do
określonej organizacji (w tym przypadku do AK) nie jest wystarczająca do uznania,
iż osoba taka prowadziła działania na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego,
co zdaniem skarżącego „wprost kłóci się z aktualną linią orzeczniczą” musiał –
wobec niestwierdzenia w oparciu o wiarygodne informacje przynależności J.K. do
IV KK 238/26 11
Armii Krajowej – zostać oceniony jako bezprzedmiotowy dla zapadłego
prawomocnie rozstrzygnięcia.
Z tych wszystkich względów brak było podstaw do uwzględnienia kasacji
wobec jej oczywistej bezzasadności.
Konsekwencją powyższego było obciążenie wnioskodawczyni kosztami
sądowymi postępowania kasacyjnego (art. 637 k.p.k. w zw. z art. 636 § 1 i 2 k.p.k.).
Mając na uwadze wyżej wyrażoną argumentację, Sąd Najwyższy orzekł jak
w części dyspozytywnej postanowienia.
[WB]
[a.ł]
Powiązane orzeczenia
- II KK 393/23 2024-03-12Czy udział w składzie sądu sędziego powołanego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, ukształtowanej w trybie ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r., stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., jeśli ni…
- III KK 507/25 2025-09-23Czy udział w składzie sądu sędziego powołanego w ramach procedury z udziałem Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r. stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.,…
- I KK 92/23 2023-10-27Czy udział w składzie sądu osób powołanych na stanowisko sędziego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą z art. 439 § 1 pkt…
- II KK 137/26 2026-05-06Czy wadliwość procesu powołania sędziego sądu powszechnego, w tym udział tzw. neo-KRS, stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. i skutkuje nienależytą obsadą sądu, jeśli skarżący nie wykaże na…
- II KK 47/25 2025-05-14Czy udział w składzie sądu sędziego powołanego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie ustawy z 2017 r. stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., jeśli wadliwość procesu p…
Powołane przepisy
art. 535 § 3 KPKart. 439 § 1
pkt. 2 KPKart. 457 § 3 KPKart. 433 § 2 KPKart. 452 KPKart. 2 KPKart. 440 KPKart. 8 ust. 2art. 445 § 1art. 448 KCart. 536 KPKart. 439 § 1 pkt 2 KPK
Źródło: Sąd Najwyższy, repozytorium https://repozytorium2.sn.pl, pozyskano 29.10.2026. Treść przetworzona przez legal-ai.pl (konwersja tekstu, podział na fragmenty, analiza AI, powiązania z innymi danymi); Sąd Najwyższy nie zatwierdza tych materiałów ani nie ponosi za nie odpowiedzialności. · PDF źródłowy