IV KK 410/21

Sygn. akt IV KK 410/21 POSTANOWIENIE Dnia 22 grudnia 2021 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Andrzej Stępka po rozpoznaniu w dniu 22 grudnia 2021 r. na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k., sprawy J. M. uniewinnionego od zarzutu z art. 157 § 2 k.k., z powodu kasacji wniesionej przez pełnomocnika oskarżyciela prywatnego, od wyroku Sądu Okręgowego w K. z dnia 17 marca 2021 r., sygn. akt IV Ka (…), utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w K. z dnia 23 września 2020 r., sygn. akt II K (…), p o s t a n o w i ł I. oddalić kasację pełnomocnika jako oczywiście bezzasadną; II. kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego obciążyć oskarżyciela prywatnego W. S.. UZASADNIENIE J. M. został oskarżony o przestępstwo z art. 157 § 2 k.k. polegające na tym, że w dniu 15 maja 2016 r. przy ul. S. w K., poprzez uderzenie oskarżyciela prywatnego W. S. w klatkę piersiową spowodował jego przewrócenie i powstanie obrażenia ciała oraz dolegliwości bólowych ze strony lędźwiowo - krzyżowego odcinka kręgosłupa, które to obrażenia pociągnęły za sobą naruszenie czynności narządów ciała u pokrzywdzonego na okres trwający poniżej 7 dni. Sąd Rejonowy w K. na mocy wyroku z dnia 23 września 2020 r., sygn. akt II K (…), orzekając w ramach zarzucanego czynu, na zasadzie art. 414 § 1 k.p.k. i art. 17 § 1 pkt 1 k.p.k. uniewinnił oskarżonego J. M. od popełnienia tego przestępstwa. 2 Sąd Okręgowy w K. wyrokiem z dnia 17 marca 2021 r., sygn. akt IV K (…), po rozpoznaniu apelacji wniesionej przez pełnomocnika oskarżyciela prywatnego, utrzymał w mocy zaskarżony wyrok, zasądzając od oskarżyciela prywatnego W. S. na rzecz oskarżonego J. M. kwotę 840 zł tytułem zwrotu kosztów udziału obrońcy w postępowaniu odwoławczym. Z tym wyrokiem nie zgodził się oskarżyciel prywatny i kasację od wyroku Sądu odwoławczego wniósł jego pełnomocnik, który na podstawie art. 523 § 1 k.p.k. i art. 526 § 1 k.p.k. zarzucił rażące naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na treść orzeczenia, a mianowicie: 1/ art. 457 § 3 k.p.k. w zw. z art. 7 k.p.k. oraz art. 410 k.p.k. poprzez dokonanie przez Sąd odwoławczy samodzielnych ustaleń w zakresie stanu faktycznego w sposób sprzeczny z zasadami wiedzy i prawidłowego rozumowania, polegający w szczególności na przyjęciu, że w niniejszej sprawie: a/ prezentowana przez oskarżonego wersja wydarzeń jest wiarygodna, bowiem wpasowuje się w istniejący od dłuższego czasu konflikt między uczestnikami zdarzenia a nadto, znajduje oparcie w pozostałych uznanych za wiarygodne dowodach. b/ zaistnienie obrażeń u oskarżonego jest okolicznością poboczną, nie mającą znaczenia w sprawie, a ustalenia w tym zakresie są całkowicie zbędne. c/ wyjaśnienia oskarżonego są wewnętrznie spójne, przedstawiają logiczny ciąg zdarzenia i korespondują z pozostałymi wiarygodnymi dowodami. Natomiast okoliczności wskazywane przez skarżącego odnoszą się do innej sprawy i nie dotyczą bezpośrednio zarzucanego oskarżonemu czynu. d/ istniejący pomiędzy uczestnikami zdarzenia konflikt nie wyklucza, iż zarówno z jednej jak i drugiej strony mogło dochodzić do wzajemnych nieprzyjemności, jednakże takie zachowanie oskarżonego z pewnością nie usprawiedliwiało zastosowania względem niego przemocy. e/ jakość nagrania nie była kwestionowana przez apelującego w toku postępowania, chociaż miał taką sposobność, a więc należało uznać, iż zarzut w tym zakresie został sporządzony jedynie na potrzeby uzasadnienia apelacji, nie dąży zaś do rzeczywistego ustalenia przebiegu zdarzenia. 3 2/ art. 457 § 3 k.p.k. w zw. z art. 424 § 1 pkt 1 i 2 k.p.k. poprzez sporządzenie uzasadnienia wyroku w sposób nieodpowiadający podstawowym wymogom określonym w przepisie art. 424 § 1 pkt 1 i 2 k.p.k., bez wystarczającego wskazania, czym Sąd drugiej instancji kierował się wydając zaskarżony wyrok, jakie fakty uznał za udowodnione lub nieudowodnione, na jakich w tej mierze oparł się dowodach i dlaczego nie uznał dowodów przeciwnych, przez co uzasadnienie nie jest jasne i nie spełnia w sposób należyty swojej funkcji. Przedstawiając powyższe zarzuty, pełnomocnik wniósł o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w K. w postępowaniu odwoławczym. Sąd Najwyższy zważył co następuje. Kasacja okazała się bezzasadna i to w stopniu oczywistym, o jakim mowa w art. 535 § 3 k.p.k. Analiza zarzutów kasacyjnych nie wykazała, by w sprawie miało dojść do rażącego naruszenia prawa, które mogło mieć istotny wpływ na treść orzeczenia, a o którym mowa w art. 523 § 1 k.p.k. Podkreślenia wymaga, że kasacja jako nadzwyczajny środek zaskarżenia ma z mocy ustawy ograniczony zakres – służy eliminacji prawomocnych orzeczeń sądów, które ze względu na charakter (doniosłość) wadliwości, jaką są obarczone, nie mogą ostać się w obrocie prawnym. Podnoszone w tej skardze zarzuty powinny wskazywać na uchybienia określone w art. 439 k.p.k. lub inne, ale przy tym rażące naruszenie prawa, do jakiego doszło w postępowaniu odwoławczym, co w konsekwencji mogło mieć istotny wpływ na treść wyroku sądu drugiej instancji (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 26 lutego 2020 r., II KK 52/20, LEX nr 3078055; z dnia 13 grudnia 2017 r., II KK 360/17, LEX nr 2428778). Jednocześnie, by zarzut kasacyjny móc uznać za skuteczny i trafny, należy wykazać, że to rażące naruszenie prawa miało wpływ na treść wydanego przez sąd odwoławczy orzeczenia. O wpływie „rażącego naruszenia prawa” na treść zaskarżonego orzeczenia, w rozumieniu art. 523 § 1 k.p.k., można natomiast mówić jedynie wówczas, gdy jest możliwe wykazanie, że kwestionowane rozstrzygnięcie byłoby w zasadniczy sposób odmienne od tego, które w sprawie zostało wydane. Nie wystarczy więc samo podniesienie zarzutu naruszenia konkretnego przepisu, ale trzeba w drodze umotywowanego wywodu wykazać, że w realiach konkretnej 4 sprawy, w wyniku wadliwych decyzji sądu, rzeczywiście doszło do naruszenia w stopniu rażącym określonego przepisu, a sąd miał obowiązek postąpić inaczej, co w konsekwencji mogłoby doprowadzić do wydania innego rozstrzygnięcia niż zaskarżone (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 28 czerwca 2019 r., V KK 124/19, LEX nr 2688431; z dnia 19 grudnia 2018 r., II KK 460/18, LEX nr 2626366; z dnia 21 września 2017 r., IV KK 276/17, LEX nr 2428223). Tymczasem wniesiona w niniejszej sprawie kasacja tych wymagań nie spełniła. Zasadniczą jej treścią stało się przedstawienie jedynie odmiennej wersji wydarzeń niż ta ustalona przez Sąd I instancji, a zaaprobowana przez Sąd odwoławczy, a która, zdaniem obrońcy, wynikała z materiału dowodowego przedstawionego w sprawie. Z treści zarzutów kasacyjnych wynika, że skarżący zarzuca Sądowi odwoławczemu, iż uznał za prawidłową ocenę materiału dowodowego dokonaną przez Sąd I instancji, podważając ocenę dowodów dokonaną przez ten Sąd. W pierwszej kolejności należy podnieść, że orzekający w niniejszej sprawie Sąd Okręgowy w K. nie dopuścił się naruszenia art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 457 § 3 k.p.k. w zw. z art. 7 k.p.k. i art. 410 k.p.k., poprzez nieprawidłowe - jak się zarzuca - przeprowadzenie kontroli odwoławczej orzeczenia Sądu I instancji. Przeciwnie, w sposób prawidłowy wykazał, na jakiej podstawie uznał, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku Sądu I instancji w sposób logiczny i wyczerpujący wyjaśnia, dlaczego Sąd I instancji dał wiarę wyjaśnieniom oskarżonego J. M. , natomiast odmówił nadania tego waloru zeznaniom oskarżyciela prywatnego W. S.. Podniósł w tym zakresie: „Jakkolwiek ustalenie rzeczywistego przebiegu zdarzenia z dnia 15 maja 2016 roku było o tyle utrudnione, iż pomiędzy jego uczestnikami istnieje długotrwały konflikt, to jednak Sąd I instancji wywiązał się z tego zadania bez zarzutu. Wskazywane przez obrońcę zachowania oskarżonego nie dają podstaw do kwestionowania prezentowanego przez J. M. przebiegu zdarzeń, bowiem nie dotyczą meritum sprawy. Natomiast trafnie dostrzega Sąd Rejonowy, że oskarżony zeznawał w sposób spontaniczny (k. 26v-29), a treść jego depozycji koresponduje z nagraniem dźwięku sporządzonym przez oskarżonego, które również prawidłowo zostało uznane za dowód w pełni wiarygodny. W świetle powyższych wyjaśnień nie może 5 dziwić okoliczność, iż oskarżony nagrywał przedmiotowe zdarzenie, skoro korzystał z tej możliwości również podczas wcześniejszych wizyt u oskarżyciela prywatnego i jego córki”. Podkreślenia przy tym wymaga ta okoliczność, że Sąd odwoławczy nie czynił własnych ustaleń faktycznych, uznając ustalenia poczynione przez Sąd I instancji za prawidłowe. Sąd Okręgowy odniósł się przy tym konkretnie także do wszystkich zarzutów apelacyjnych dotyczących błędu w ustaleniach faktycznych, a wymienionych w kolejnych punktach tej skargi. Wskazał w odniesieniu do poszczególnych zarzutów, które obecnie przytaczane są również w ramach kasacji, co następuje: „Ad a) Prezentowana przez oskarżonego wersja wydarzeń jest wiarygodna, bowiem wpasowuje się w istniejący od dłuższego czasu konflikt między uczestnikami zdarzenia, a nadto co wykazano wyżej znajduje oparcie w pozostałych uznanych za wiarygodne dowodach. Ad b) Zaistnienie obrażeń u oskarżonego jest okolicznością poboczną, nie mającą znaczenia w sprawie, a ustalenia w tym zakresie są całkowicie zbędne. Ad c) Jak już wskazano wyjaśnienia oskarżonego są wewnętrznie spójne, przedstawiają logiczny ciąg zdarzenia i korespondują z pozostałymi wiarygodnymi dowodami. Natomiast okoliczności wskazywane przez skarżącego odnoszą się do innej sprawy i nie dotyczą bezpośrednio zarzucanego oskarżonemu czynu. Ad d) Istniejący pomiędzy uczestnikami zdarzenia konflikt nie wyklucza, iż zarówno z jednej jak i drugiej strony mogło dochodzić do wzajemnych nieprzyjemności, jednakże takie zachowanie oskarżonego z pewnością nie usprawiedliwiało zastosowania względem niego przemocy. Ad e) Jakość nagrania nie była kwestionowana przez apelującego w toku postępowania, chociaż miał taką sposobność, a więc należało uznać, iż zarzut w tym zakresie został sporządzony jedynie na potrzeby uzasadnienia apelacji, nie dąży zaś do rzeczywistego ustalenia przebiegu zdarzenia. Ad f) Na celowe usunięcie nagrania wskazują zasady doświadczenia życiowego i logiki, zaś okoliczność dobrowolnego przekazania urządzenia mogła wynikać z przekonania oskarżyciela prywatnego, iż wskazana ingerencja nie wyjdzie na jaw. 6 Jest to jednak kwestia tak niewiele znacząca, że nie wpływa na ocenę rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji”. W obliczu tak starannie i dokładnie dokonanej analizy, Sąd Najwyższy może jedynie stwierdzić, że podziela powyższe poglądy, uznając za trafne i rzetelnie umotywowane. Nie wskazują one na to, by miało dojść do rażącego naruszenia prawa w trakcie kontroli odwoławczej dokonanej przez Sąd Okręgowy w K.. Na tej podstawie należy zasadnie stwierdzić, że nie doszło w tej sprawie do naruszenia zasad kontroli instancyjnej - i w tym kontekście do naruszenia art. 457 § 3 k.p.k. Sąd odwoławczy odniósł się do wszystkich kwestii obecnie podnoszonych również w uzasadnieniu kasacji – zarówno do wieloletniego konfliktu między stronami postępowania, obrażeń oskarżonego (które również nie stanowią przedmiotu niniejszego postępowania), jak i do przedłożenia „zaświadczenia od psychiatry” – wydanego do innej przecież sprawy, a nie do niniejszej. W istocie, za pomocą zarzutów kasacyjnych obrońca kwestionuje ocenę dowodów dokonaną przez Sąd I instancji, a uznaną za trafną przez Sąd odwoławczy. Podkreślenia wymaga, że nie stanowi z pewnością naruszenia art. 7 k.p.k. uznanie wyjaśnień oskarżonego za wiarygodne, nawet, gdy zaprzeczają one niektórym innym dowodom zebranym w sprawie (w szczególności zeznaniom pokrzywdzonego oskarżyciela prywatnego). Przypomnieć należy, że przyjęcie wiarygodności jednych dowodów, a odmowa tego przymiotu innym, nie stanowi zarzutu kasacyjnego, bowiem znajduje się w granicach swobody sędziowskiej – pod warunkiem, że jest należycie umotywowana w uzasadnieniu wyroku, a tak się stało w niniejszej sprawie. Reasumując, w tej sytuacji nie można było uznać, że doszło do wskazanych w zarzutach kasacyjnych naruszeń przepisów dotyczących sposobu dokonywania kontroli apelacyjnej i w rezultacie, zarzuty te jawią się jako całkowicie pozbawiony podstaw, a więc konieczne było oddalenie kasacji jako oczywiście bezzasadnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k. Kosztami sądowymi za postępowanie kasacyjne obciążono na podstawie art. 636 § 1 i § 3 k.p.k. w zw. z art. 637a k.p.k. oskarżyciela prywatnego. 7