IV KK 500/25

IV KK 500/25 POSTANOWIENIE Dnia 30 września 2026 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Antoni Bojańczyk w sprawie Y.B. o odszkodowanie za niewątpliwie niesłuszne tymczasowe aresztowanie, po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu bez udziału stron w dniu 30 września 2026 r. wniosku SSN J.M. o wyłączenie od udziału w sprawie o sygn. akt IV KK 500/25 na podstawie art. 42 § 4 zdanie pierwsze k.p.k. w zw. z art. 41 § 1 k.p.k. p o s t a n o w i ł: wyłączyć sędziego SN J.M. od udziału w sprawie o sygn. akt IV KK 500/25. UZASADNIENIE Sędzia SN J.M. złożył oświadczenie podnoszące okoliczności uzasadniające wyłączenie jego udziału w sprawie o sygn. akt IV KK 500/25 (k. 32). W uzasadnieniu wniosku jego wskazał, że brał udział w składzie Sądu Najwyższego, który wyrokiem z dnia 13 marca 2025 r. w sprawie o sygn. akt IV KK 146/24 uchylił (poprzedni) wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 13 listopada 2023 r., sygn. akt II AKa 126/23, zmieniający wyrok Sądu Okręgowego w Zamościu z dnia 22 września 2022 r., sygn. akt II Ko 88/22, którym przyznano wnioskodawcy Y.B. odszkodowanie (w pierwszej instancji w tym zakresie wniosek oddalono) i w związku z tym wypowiedział się co do zasadności roszczenia o IV KK 500/25 2 odszkodowanie należne wnioskodawcy. Autor wniosku dokonując porównania treści uzasadnieniu wyroku w sprawie o sygn. akt IV KK 146/24 (II AKa 126/23) z treścią uzasadnienia prawomocnego wyroku (II AKa 97/25) zaskarżonego nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia złożonym w przedmiotowej sprawie oraz treścią podniesionego w nim zarzutu podniósł, że odszkodowanie przyznano ponownie, choć w mniejszej wysokości niż poprzednio zaś w kasacji pełnomocnika wnioskodawcy postawiono zarzut, który dotyczy wysokości przyznanego odszkodowania. W tej sytuacji uznał, że pogląd wskazany w uzasadnieniu wyroku w sprawie o sygn. akt IV KK 146/24 (II AKa 126/23) może wprost być odnoszony przez stronę skarżącą jako stojący w opozycji do żądania kasacji, z uwagi na zakwestionowanie w ogóle należności z tytułu odszkodowania w poprzednim wyroku Sądu Najwyższego, co sprawia, że rozstrzyganie przez Sąd Najwyższy z udziałem sędziego o zasadności zarzutu zawartego w kasacji może w ocenie stron, a także w odbiorze zewnętrznym, stwarzać uzasadnione wątpliwości co do warunków zachowania standardu bezstronności. Do rozpoznania wniosku o wyłączenie został wyznaczony sędzia SN J.B. (k. 33), który złożył wniosek o wyłączenie od udziału w jego rozpoznaniu wskazując, że (podobnie jak sędzia SN J.M.) brał udział w składzie orzekającym Sądu Najwyższego, który wyrokiem z dnia 13 marca 2025 r., sygn. akt IV KK 146/24 uchylił (poprzedni) wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 13 listopada 2023 r., sygn. akt II AKa 126/23, zmieniający wyrok Sądu Okręgowego w Zamościu z dnia 22 września 2022 r., sygn. akt II Ko 88/22 (k. 36). Wniosek ten został uwzględniony (k. 39-40, IV KK 500/25, KRI 1500). Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Wniosek o wyłączenie złożony przez sędziego SN J.M. od udziału w rozpoznaniu sprawy kasacyjnej o sygn. IV KK 500/25, opiera się, podobnie jak poprzednio złożony w tej sprawie przez innego sędziego Sądu Najwyższego wniosek o wyłączenie od udziału w sprawie (k. 36 akt) na tożsamych argumentach, tj. ⎯ ujmując rzecz skrótowo ⎯ na wskazaniu istnienia ewentualnych wątpliwości co do bezstronności wynikających z uprzedniego orzekania w sprawie o sygn. IV KK 146/24 (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 marca 2025 r.), z uwagi na to, że IV KK 500/25 3 zdaniem Autora wniosku cyt.: „pogląd wskazany w uzasadnieniu wyroku w sprawie IV KK 146/24 może wprost być odnoszony przez stronę skarżącą jako stojący w opozycji do żądania kasacji, z uwagi na zakwestionowanie w ogóle należności z tytułu odszkodowania w poprzednim wyroku Sądu Najwyższego”. Wypada podkreślić, że ustawa postępowania karnego w sposób precyzyjny określa i uwzględnia układy procesowe, w których sędzia orzekał poprzednio w sprawie, wiążąc z nimi skutek procesowy w postaci wyłączenia sędziego od udziału w sprawie z mocy prawa (art. 40 § 1 pkt 6, 7 i 9 oraz § 3 k.p.k.). Nie wymienił prawodawca wśród tych sytuacji konfiguracji procesowej, w której sędzia orzekał już co do poprzednio wniesionej(-ych) w sprawie kasacji. Przemawiałoby to zatem za wyjątkowo ostrożnym podejściem do tezy, że orzekanie przez sędziego w takiej sytuacji należy oceniać w pryzmacie przepisu art. 41 § 1 k.p.k., skoro ustawodawca w polu widzenia miał istnienie rozmaitych układów procesowych, w których sędzia poprzednio orzekał w postępowaniu (również kasacyjnym) i wyraźnie powiązał z nimi konsekwencje prawne, o których mowa w art. 40 § 1 in principio k.p.k., zaś poza zakresem regulacji pozostawił sytuację ponownego orzekania co do kasacji wniesionej(-ych) w tej samej sprawie po zakończeniu ponownego postępowania odwoławczego wywołanego uchyleniem pierwotnego orzeczenia sądu ad quem przez Sąd Najwyższy. Jednak definitywne przesądzanie tej kwestii i udzielanie odpowiedzi na zarysowane powyżej pytanie jawi się w konfiguracji procesowej niniejszej sprawy jako zbędne. W jej realiach niezrozumiałe bowiem dla zewnętrznego obserwatora postępowania kasacyjnego o sygn. IV KK 500/25 byłoby postąpienie Sądu Najwyższego polegające na ewentualnym nieuwzględnieniu wniosku sędziego SN J.M., który wskazał na istnienie identycznych powodów przemawiających za jego wyłączeniem, jak sędzia Sądu Najwyższego znajdujący się w analogicznej sytuacji faktycznej (por. wnioski o wyłączenie na k. 32 i 36 akt) we wniosku u w z g l ę d n i o n y m już przez Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia 19 lutego 2026 r. (KRI 1500) i wydanie o d m i e n n e g o rozstrzygnięcia co do jego zasadności lub niezasadności. Wprawdzie wskazane powyżej postępowanie incydentalne, zakończone wydaniem postanowienia SN z dnia 19 lutego 2026 r. (KRI 1500) dotyczyło nieco innego układu procesowego, bowiem chodziło o wyłączenie IV KK 500/25 4 sędziego Sądu Najwyższego od udziału w postępowaniu „KRI”, tj. w rozpoznaniu wniosku sędziego Sądu Najwyższego o wyłączenie od udziału w postępowaniu kasacyjnym; jednak u podstaw zainicjowania tego postępowania legły wątpliwości o tym samym charakterze i ten sam układ procesowy, tj. udział sędziego wyznaczonego do rozpoznania wniosku sędziego o wyłączenie od udziału w sprawie w postępowaniu kasacyjnym zakończonym wydaniem wyroku Sądu Najwyższego z dnia 13 marca 2025 r., sygn. IV KK 146/24. Mając powyższe na uwadze, kierując się względem na zachowanie określonej spójności rozstrzygnięć incydentalnych zapadających w ponownie toczącym się postępowaniu kasacyjnym, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji postanowienia. [WB] [a.ł]