IV KK 505/20

Sygn. akt IV KK 505/20 POSTANOWIENIE Dnia 14 stycznia 2021 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Piotr Mirek na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k. po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 14 stycznia 2021 r., w sprawie B. J. skazanego z art. 148 § 1 k.k. z powodu kasacji wniesionej przez obrońcę od wyroku Sądu Apelacyjnego w (...) z dnia 16 lipca 2020 r., sygn. akt II AKa (...), zmieniającego wyrok Sądu Okręgowego w K. z dnia 17 września 2019 r., sygn. akt XXI K (...), p o s t a n o w i ł: 1. oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną, 2. zwolnić skazanego od ponoszenia kosztów postępowania kasacyjnego, 3. zasądzić od Skarbu Państwa na rzecz radcy prawnego K. P., Kancelaria Radcy Prawnego w K. kwotę 738 (siedemset trzydzieści osiem) zł, w tym 23% VAT, za sporządzenie i wniesienie kasacji. UZASADNIENIE Sąd Okręgowy w K., wyrokiem z dnia 17 września 2019 r., sygn. akt XXI K (…), uznał B. J. winnym tego, że w dniu z 13 na 14 stycznia 2018 r. w D., działając wspólnie i w porozumieniu z inną ustaloną osobą, z zamiarem bezpośrednim pozbawienia życia D. S., poprzez uderzanie rękami, kopanie, skakanie, deptanie, kolankowanie, nałożenie plastikowej torby na głowę i duszenie, uderzenia szklaną 2 butelką po głowie oraz przytrzymywanie, spowodował u pokrzywdzonej obrażenia ciała w postaci licznych otarć naskórka na całym ciele, wybroczyn na szyi, zasinień twarzy, szyi, klatki piersiowej, pęknięcia śluzówki obu warg, krwotoku podoponowego w okolicy płata lewego czołowego, obrzęku mózgu, złamania prawego rożka chrząstki tarczowatej z rozległymi podbiegnięciami tkanek miękkich szyi, wielokrotnego obustronnego złamania żeber, złamania mostka, złamania dalszej nasady kości ramiennej lewej noszące znamiona urazu skrętnego, urazu obu uszu, rany tłuczonej z rozcięciem skóry po lewej stronie części potylicznej głowy oraz rany tłuczonej na tylnej powierzchni małżowiny usznej lewej, z jej zasinieniem i obrzękiem, w następstwie czego nastąpił zgon pokrzywdzonej, przy czym oskarżony dopuścił się zarzucanego mu czynu będąc uprzednio skazanym wyrokiem Sądu Rejonowego w Z. z dnia 8 września 2009 r., sygn. akt II K (…), za przestępstwo z art. 222 § 1 k.k. i art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 242 § 4 k.k. w zw. z 11 § 2 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. na karę roku i 2 miesięcy pozbawienia wolności - co zostało uznane za zbrodnię z art. 148 § 1 k.k. i za co Sąd wymierzył mu karę 25 lat pozbawienia wolności. Apelację od powyższego wyroku wywiodła obrońca oskarżonego, zaskarżając wyrok w całości, zarzucając mu błąd w ustaleniach faktycznych, a także naruszenie przepisów prawa procesowego, a to art. 4 k.p.k., art. 5 § 2 k.p.k. oraz art. 7 k.p.k. przez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, a ponadto naruszenie art. 170 § 1 pkt. 4 k.p.k. i art 172 k.p.k., poprzez oddalenie wniosku o przeprowadzenie dowodu z konfrontacji B. J. i M. W., a ponadto przepisu § 4 ust 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r., w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu, poprzez jego niezastosowanie. W oparciu o powyższe zarzuty apelująca wniosła o uniewinnienie oskarżonego od zarzucanego mu czynu bądź, ewentualnie, o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Sąd Apelacyjny w (…), wyrokiem z dnia 16 lipca 2020 r., sygn. akt II AKa (…), zmienił zaskarżony wyrok, podwyższając sumę wynagrodzenia, zasądzonego na rzecz obrońcy, w pozostałym zakresie utrzymując go w mocy. 3 Kasację od powyższego wyroku wywiodła obrońca oskarżonego, zaskarżając go w zakresie, w jakim Sąd odwoławczy utrzymał w mocy wyrok Sądu pierwszej instancji. Skarżąca podniosła zarzut rażącego naruszenia przepisów postępowania, a to: 1. art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 7 k.p.k. poprzez dokonanie oceny wyjaśnień oskarżonego B. J. i oskarżonego M. W. wbrew zasadom wyrażonym w tym przepisie; 2. art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 457 § 3 k.p.k. poprzez nierozważenie i nieustosunkowanie się przez Sąd Apelacyjny do wszystkich zarzutów apelacyjnych podniesionych przez oskarżonego B. J.; 3. art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 5 § 2 k.p.k. poprzez błędne przyjęcie, iż w niniejszej sprawie zaistniały niedające się usunąć wątpliwości, które winny zostać rozstrzygnięte na korzyść oskarżonego. W oparciu o te zarzuty, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Odpowiedź na kasację złożył prokurator, wnosząc o jej oddalenie jako oczywiście bezzasadnej. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Kasację należało uznać za oczywiście bezzasadną i jako taką oddalić. Żaden z podniesionych zarzutów nie okazał się skuteczny. Kasacja powielała argumentację zaprezentowaną w apelacji, zmierzając w istocie do podważenia prawidłowości ustaleń faktycznych, poczynionych przez Sad pierwszej instancji, a zaaprobowanych przez Sąd odwoławczy. Pierwszy z zarzutów dotyczył przeprowadzenia wadliwej oceny dowodów z wyjaśnień oskarżonego B. J. i oskarżonego M. W. Sąd Najwyższy nie podziela powyższego stanowiska. Istotne są przy tym dwie okoliczności. Po pierwsze, należy zwrócić uwagę, że Sąd odwoławczy nie czynił samodzielnych ustaleń dowodowych, a jedynie zaakceptował ocenę, dokonaną przez Sąd pierwszej instancji. Nie sposób zatem uznać, że doszło tutaj do naruszenia standardu oceny materiału dowodowego, sprecyzowanego w art. 7 k.p.k. 4 Po drugie, nawet jeśli odczytać powyższy zarzut jako odnoszący się do wadliwej kontroli instancyjnej, to i tak uznać należałoby go za chybiony. Sąd odwoławczy w sposób obszerny wyjaśnił, dlaczego podziela ocenę dokonaną przez Sąd pierwszej instancji (uzasadnienie wyroku Sądu odwoławczego, s. 4-6). Odniósł się do zarzutów apelacji, wskazując, że zaprezentowana tam argumentacja bazowała jedynie na fragmentach wyjaśnień współoskarżonego M. W., ograniczając się jedynie do tych części, które nie znajdowały potwierdzenia w pozostałym materiale dowodowym. Sąd odwoławczy trafnie zwrócił uwagę, że oskarżony B. J. został uniewinniony od zarzutu zgwałcenia między innymi z tego względu, że początkowe wyjaśnienia M. W. nie korespondowały z innymi dowodami, w szczególności zaś z opinią z zakresu analizy DNA. Wbrew twierdzeniom obrony, nie wykluczało to jednak wiarygodności jego wyjaśnień w zakresie, w jakim dotyczyły zabójstwa (uzasadnienie, s. 5). Ponadto Sąd odwoławczy zasadnie podzielił stanowisko Sądu pierwszej instancji, który odmówił wiarygodności wersji lansowanej przez obronę, wedle której w momencie zabójstwa pokrzywdzonej oskarżonego nie było w domu. Uznanie w tym zakresie za wiarygodne wyjaśnień oskarżonego B. J. stałoby w rażącej sprzeczności z logiką i wskazaniami doświadczenia życiowego. Sąd Najwyższy nie dopatrzył się tu jakichkolwiek uchybień - kontrola instancyjna została w tym zakresie przeprowadzona w sposób prawidłowy. W konsekwencji zaś pierwszy zarzut kasacji uznać należy za niezasadny. Drugi z podniesionych zarzutów dotyczył wadliwego rozpoznania zarzutów apelacyjnych. Został on sformułowany w sposób ogólny, bez wskazania, na czym konkretnie polegało wskazane uchybienie – rozwinięto go jednak w treści uzasadnienia. W pierwszej kolejności skarżąca wskazała, że w drogach rodnych pokrzywdzonej zabezpieczono ślady biologiczne, niepochodzące o oskarżonych, co świadczyć miałoby o udziale osób trzecich w zabójstwie. Zdaniem skarżącej Sąd odwoławczy błędnie uznał powyższą okoliczność za nieistotną dla sprawy. Sąd Najwyższy pragnie zauważyć, że wbrew twierdzeniom zawartym w kasacji ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, by w drogach rodnych pokrzywdzonej ujawniono męski materiał genetyczny. W trakcie 5 przesłuchania biegła wskazała, że ujawniono w nich jedynie profil genetyczny kobiety (k. 1833). Coś zaś tyczy się śladów DNA, które ujawniono w wymazie z podłogi mieszkania, w którym doszło do zabójstwa, to kwestia ta była przedmiotem rozważań Sądu odwoławczego (uzasadnienie, s. 7). Sąd trafnie wskazał, że fakt ujawnienia śladów genetycznych innego mężczyzny, niż oskarżeni, nie świadczy o udziale osób trzecich w zdarzeniu. Do zdarzenia doszło w mieszkaniu, w którym bywały także inne osoby – ślady te mogły być pozostawione przez kogokolwiek, nawet na kilka dni przed zdarzeniem. Ich ujawnienie w żaden sposób nie podważa ustaleń Sądu pierwszej instancji, trafnie uznanych za prawidłowe przez Sąd odwoławczy. W dalszej części uzasadnienia skarżąca wskazała, że Sąd odwoławczy nie odniósł się w sposób należyty do zarzutu dotyczącego oddalenia wniosków dowodowych w zakresie badań daktyloskopijnych oraz weryfikacji odwzorowania małżowiny usznej. Sąd Najwyższy nie podziela takiej oceny. Sąd odwoławczy trafnie wskazał, że ujawnienie w mieszkaniu takich śladów, pochodzących od innych osób, nie może w żaden sposób rzutować na ustalenie bądź zaprzeczenie sprawstwa po stronie oskarżonego (uzasadnienie, s. 8). Miejscem przestępstwa nie była przestrzeń niedostępna dla postronnych, lecz mieszkanie, w którym mogły przebywać inne odwiedzające pokrzywdzoną osoby. Ujawnienie w nim śladów bytności osób trzecich nie może świadczyć o ich udziale w czynie. Sąd odwoławczy zasadnie zaaprobował zatem decyzję Sądu pierwszej instancji, w przekonujący sposób tłumacząc motywy swojej decyzji w uzasadnieniu wyroku. Skarżąca w ramach uzasadnienia kasacji wywiodła także, że Sąd odwoławczy wadliwie zaakceptował oddalenie przez Sąd pierwszej instancji wniosku o przeprowadzenie konfrontacji między oskarżonym B. J. a M. W. Również i w tym zakresie kasacja nie zasługiwała na uwzględnienie. Kwestia konfrontacji została omówiona w uzasadnieniu wyroku Sądu odwoławczego, gdzie wskazano, że wobec fakultatywności tego środka dowodowego brak jego zastosowania nie może stanowić podstawy skutecznego zarzutu apelacyjnego (uzasadnienie, s. 8-9). Oskarżony B. J. miał szansę odnieść się do wyjaśnieniem złożonych przez M. W., co też w toku postępowania uczynił, a więc jego uprawnienie do obrony nie zostało 6 w żaden sposób ograniczone. W ocenie Sądu Najwyższego także w tym zakresie nie doszło do uchybienia przepisom procedury. W tym miejscu dodatkowo należy zauważyć, że wbrew wywodom kasacji, ze względu na zakaz z art. 174 k.p.k., nie można oceniać wiarygodności wyjaśnień M. W. przez pryzmat treści notatek urzędowych z jego rozpytania. W konsekwencji należy uznać, że Sąd odwoławczy w należyty sposób rozpoznał zarzuty podnoszone w apelacji oskarżonego, nie podzielając jedynie stanowiska obrony. W ocenie Sądu Najwyższego nie doszło w tym zakresie do naruszenia standardu kontroli instancyjnej, a co za tym idzie drugi z zarzutów kasacji uznać należało za bezzasadny. Za niezasadny uznać należy także ostatni z zarzutów, dotyczący naruszenia art. 5 § 2 k.p.k. Wbrew twierdzeniom skarżącej w realiach niniejszej sprawy nie wystąpiły „niedające się usunąć wątpliwości”. Naruszenie art. 5 § 2 k.p.k. może mieć miejsce jedynie w sytuacji, gdy na gruncie konkretnej sprawy wystąpią takie niewiadome, których nie można usunąć w procesie oceny dowodów. W kasacji nie wskazano na takie niewiadome, ograniczając się jedynie do ogólnego stwierdzenia, że Sąd posłużył się poszlakami i ogólnikami, oraz że nie ustalono, gdzie w momencie zabójstwa znajdował się oskarżony B. J. Z taka oceną nie sposób się zgodzić. Sądy pierwszej instancji uznał za udowodnione, że przebywał on właśnie w mieszkaniu ofiary, opierając swoje ustalenia między innymi na konsekwentnych w tym zakresie zeznaniach współoskarżonego. Jednocześnie, w toku procesu w żaden sposób nawet nie uprawdopodobniono wersji, by w tym czasie czynu odbywał on kurs taksówką do B. Sąd Apelacyjny zasadnie podzielił powyższą ocenę. Także Sąd Najwyższy nie dopatrzył się tutaj uchybienia zasadzie in dubio pro reo. Mając na względzie powyższe, wobec braku skuteczności podniesionych zarzutów, kasację należało oddalić jako oczywiście bezzasadną.