IV KK 553/22

Sygn. akt IV KK 553/22 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 1 marca 2023 r. Sąd Najwyższy w składzie: SN Wiesław Kozielewicz (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Małgorzata Gierszon SSN Piotr Mirek w sprawie K. B. w przedmiocie wyroku łącznego po rozpoznaniu na posiedzeniu w dniu 1 marca 2023 r., kasacji wniesionej przez Prokuratora Generalnego na niekorzyść od wyroku łącznego Sądu Rejonowego w Kętrzynie z dnia 13 stycznia 2022 r., sygn. akt II K 446/21 uchyla wyrok w zaskarżonej części, to jest w zakresie rozstrzygnięcia z pkt I, i w tym zakresie sprawę K. B. przekazuje Sądowi Rejonowemu w Kętrzynie do ponownego rozpoznania. UZASADNIENIE K. B. został skazany następującymi prawomocnymi wyrokami: 1. Sądu Rejonowego w Kętrzynie z dnia 20 marca 2018 r., sygn. akt II K 496/17, za czyn z art. 178a § 1 k.k., popełniony w dniu 28 sierpnia 2017 r., na karę 1 roku i 2 miesięcy ograniczenia wolności z obowiązkiem potrącania 15% wynagrodzenia za pracę w stosunku miesięcznym na rzecz P. w K. oraz za czyn z 2 art. 193 k.k., popełniony w dniu 28 sierpnia 2017 r., na karę 6 miesięcy ograniczenia wolności z obowiązkiem potrącania 15% wynagrodzenia za pracę w stosunku miesięcznym na rzecz P. w K., z orzeczeniem kary łącznej w wymiarze 1 roku i 6 miesięcy ograniczenia wolności z obowiązkiem potrącania 15% wynagrodzenia za pracę w stosunku miesięcznym na rzecz P. w K.; 2. Sądu Rejonowego w Kętrzynie z dnia 20 lipca 2018 r., sygn. akt II K 243/18, za czyn z art. 178a § 4 k.k., popełniony w dniu 20 maja 2018 r., na karę 2 miesięcy pozbawienia wolności oraz karę 1 roku i 10 miesięcy ograniczenia wolności z obowiązkiem wykonywania nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 30 godzin w stosunku miesięcznym, której wykonanie w części niewykonanej zarządzone zostało w formie 129 dni zastępczej kary pozbawienia wolności na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w Kętrzynie z dnia 11 lutego 2021 r., sygn. akt II Ko 1543/20; 3. Sądu Rejonowego w Kętrzynie z dnia 2 kwietnia 2019 r., sygn. akt II K 73/19, za czyn z art. 209 § 1 k.k., popełniony w okresie od dnia 1 lutego 2018 r. do dnia 30 września 2018 r., na karę 6 miesięcy ograniczenia wolności z obowiązkiem wykonywania nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 30 godzin w stosunku miesięcznym; 4. Sądu Rejonowego w Kętrzynie z dnia 26 czerwca 2020 r.. sygn. akt II K 124/20, za czyn z art. 209 § 1 k.k., popełniony w okresie od dnia 4 czerwca 2019 r. do dnia 14 października 2019 r., na karę 1 miesiąca pozbawienia wolności oraz karę 4 miesięcy ograniczenia wolności z obowiązkiem wykonywania nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 40 godzin w stosunku miesięcznym; postanowieniem z dnia 8 listopada 2021 r., sygn. akt II Ko 1461/21, Sąd Rejonowy w Kętrzynie zarządził wykonanie zastępczej kary 2 miesięcy pozbawienia wolności; 5. Sądu Rejonowego w Kętrzynie z dnia 29 kwietnia 2021 r., sygn. akt II K 96/21, za czyn z art. 178a § 4 k.k., popełniony w dniu 10 listopada 2020 r., na karę 8 miesięcy pozbawienia wolności. Sąd Rejonowy w Kętrzynie wyrokiem łącznym z dnia 13 stycznia 2022 r., sygn. akt II K 446/21, stosując w oparciu o art. 4 § 1 k.k. przepisy Kodeksu karnego w brzmieniu obowiązującym do dnia 23 czerwca 2020 r.: 3 I. na podstawie art. 569 § 1 k.p.k., art. 85 § 1 k.k. i art. 86 § 1 i 3 k.k., połączył kary ograniczenia wolności orzeczone wyrokami Sądu Rejonowego w Kętrzynie o sygnaturach akt II K 243/18 i II K 124/20 i w ich miejsce orzekł wobec skazanego K. B. karę łączną 1 roku ograniczenia wolności z obowiązkiem wykonywania nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 30 godzin w stosunku miesięcznym; II. w pozostałym zakresie łączone wyroki pozostawił do odrębnego wykonania; III. na podstawie art. 572 k.p.k. umorzył postępowanie o wydanie wyroku łącznego w zakresie dotyczącym spraw o sygnaturach akt II K 496/17, II K 73/19 i II K 96/21; IV. na podstawie art. 577 k.p.k. na poczet orzeczonej kary łącznej zaliczył skazanemu okres wykonanej kary7 zastępczej pozbawienia wolności z wyroku o sygn. II K 243/18 od dnia 29 listopada 2021 r. i w tym zakresie karę zastępczą uznał za wykonaną; V. na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy o adwokaturze zasądził od Skarbu Państwa na rzecz Kancelarii Adwokackiej adwokat M. Ż. kwotę 240 zł oraz kwotę 55,20 zł tytułem podatku VAT od przyznanego wynagrodzenia; VI. na podstawie art. 624 § 1 k.p.k. zwolnił skazanego od zapłaty na rzecz Skarbu Państwa kosztów sądowych w całości. Orzeczenie nie zostało zaskarżone przez strony i uprawomocniło się w dniu 21 stycznia 2022 r. Kasację od wyżej wymienionego wyroku łącznego Sadu Rejonowego w Ketrzynie złożył Prokurator Generalny. Zaskarżył ten wyrok w zakresie rozstrzygnięcia przyjętego w pkt. I, w części dotyczącej orzeczenia o karze łącznej, na niekorzyść skazanego K. B.. W kasacji zarzucił rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisu prawa materialnego - art. 86 § 1 k.k., polegające na orzeczeniu wobec skazanego K. B. kary łącznej poniżej ustawowo określonej granicy wskutek wymierzenia kary łącznej 1 roku ograniczenia wolności w następstwie połączenia kary jednostkowej 1 roku i 10 miesięcy ograniczenia wolności z karą 4 miesięcy ograniczenia wolności i wniósł o uchylenie wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy w tym zakresie do ponownego 4 rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Kętrzynie. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Kasacja Prokuratora Generalnego jest zasadna w stopniu oczywistym, umożliwiającym jej rozpoznanie w trybie określonym w art. 535 § 5 k.p.k., to jest na posiedzeniu bez udziału stron. Trafnie zauważa Prokurator Generalny, że przepis art. 86 § 1 k.k. (w brzmieniu obowiązującym do dnia 23 czerwca 2020 r.) określał granice kary łącznej, ustalając dolne i górne limity poszczególnych rodzajów kar, przy czym niezależnie do szczegółowych uregulowań, jak i nowelizacji jakim od wejścia w życie przepis ten był poddawany, niezmienne pozostawało to, że dolna granica kary łącznej nie mogła być niższa od najwyższej z kar wymierzonych za poszczególne przestępstwa. Poza sporem jest, że kwestionowanym wyrokiem łącznym Sąd Rejonowy w Kętrzynie uznając, że zachodzą przesłanki określone w art. 85 § 1 i 2 k.k. i art. 86 § 1 i 3 k.k. (w brzmieniu obowiązującym do dnia 23 czerwca 2020 r.), połączył w punkcie I wyroku karę 1 roku i 10 miesięcy ograniczenia wolności orzeczoną wobec K. B. wyrokiem Sądu Rejonowego w Kętrzynie z dnia 20 lipca 2018 r., sygn. akt II K 243/18, z karą 4 miesięcy ograniczenia wolności orzeczoną wyrokiem Sądu Rejonowego w Kętrzynie z dnia 26 czerwca 2020 r., sygn. akt II K 124/20. W następstwie połączenia wymienionych kar Sąd Rejonowy w Kętrzynie orzekł wobec skazanego K. B. karę łączną w wymiarze 1 roku ograniczenia wolności. Tak rozstrzygając w zakresie wymiaru kary łącznej Sąd ten rażąco naruszył zasady wymiaru tej kary określone w art. 86 § 1 k.k., bowiem ustalił wymiar orzeczonej kary łącznej ograniczenia wolności poniżej ustawowo wymaganej granicy. Niezależnie od tego uchybienia, w części motywacyjnej kasacji Prokurator Generalny słusznie zwrócił uwagę, że uchylenie wyroku łącznego w zaskarżonej części będzie łączyć się w postępowaniu ponownym z koniecznością odmiennego zaliczenia na poczet kary łącznej w trybie art. 577 k.p.k., kary wykonanej przez skazanego w związku ze zmianą kolejności wykonywania kar, do której doszło po wydaniu wyroku łącznego. Poza sporem jest, ze opisane wyżej rażące naruszenie art. 86 § 1 k.k., miało oczywisty wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia, i dlatego po myśli art. 5 537 § 2 k.p.k. oraz art. 535 § 5 k.p.k., zaskarżony wyrok, w zakresie orzeczenia o karze łącznej ograniczenia wolności (pkt I zaskarżonego kasacja wyroku), należało uchylić i sprawę przekazać do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Kętrzynie. Kierując się przedstawionymi motywami Sąd Najwyższy rozstrzygnął jak wyroku.