IV KK 60/14

Sygn. akt IV KK 60/14 POSTANOWIENIE Dnia 25 czerwca 2014 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Krzysztof Cesarz na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 kpk po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 25 czerwca 2014 r., sprawy M. W. skazanego z art. 288 § 1 k.k. i innych z powodu kasacji wniesionej przez obrońcę skazanego od wyroku Sądu Okręgowego w K. z dnia 16 października 2013 r., sygn. akt … 751/13, utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w W. z dnia 26 kwietnia 2013 r., sygn. akt … 834/12 p o s t a n o w i ł 1) oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną, 2) obciążyć skazanego kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE Sąd Rejonowy w W. wyrokiem z dnia 26 kwietnia 2013 r., sygn. akt … 834/12, uznał M. W. za winnego 3 czynów, przy czym w chwili ich dokonania miał on w znacznym stopniu ograniczoną zdolność kierowania swoim postępowaniem, to jest: 1) czynu wypełniającego dyspozycje art. 288 §1 k.k. i 160 §1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. i 31 § 2 k.k., polegającego na tym, że oskarżony w nocy z 10 na 11 marca 2012 r. w B. woj. M. zniszczył budynek mieszkalny na os. Z. 25 poprzez jego podpalenie, powodując szkodę w mieniu K. B. i S. J. w kwocie 39.400,00 2 zł oraz w mieniu ruchomym S. J. w kwocie 20.000 zł, a nadto dokonując podpalenia budynku mieszkalnego na os. Z. 25 w B. naraził osoby w nim przebywające, tj. B. J., S. J. i ich córkę Z. J. na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu i na podstawie art. 288 §1 k.k. w zw. z art. 11 § 3 k.k. wymierzył karę 2 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności, 2) czynu wyczerpującego dyspozycję art. 288 § 1 w zw. z art. 31 § 2 k.k. przez to, że oskarżony w dniu 17 marca 2012 r. w B. woj. M. zniszczył budynek mieszkalny na os. Z. 35 poprzez jego podpalenie, powodując szkodę w mieniu J. B., E. B. i J. P. w kwocie 65.000 zł oraz w mieniu ruchomym J. B. w kwocie 20.000 zł oraz w mieniu ruchomym E. B. w kwocie 6.000 zł, 3) czynu z art. 288 §1 k.k. w zw. z art. 31 § 2 k.k. przez to, że oskarżony w dniu 30 czerwca 2010 r. w P. woj. Ś. zniszczył drewniany domek letniskowy wraz z wiatą drewnianą i przyczepą kampingową poprzez ich podpalenie, powodując szkodę w mieniu B. Ś. – K. w kwocie 28.200 zł, po czym na podstawie art. 288 § 1 k.k. za czyny z pkt 2 i 3 wymierzył kary po roku pozbawienia wolności. Następnie Sąd na podstawie art. 85 k.k. i 86 §1 k.k. wymierzył karę łączną 3 lat pozbawienia wolności, zaliczając na jej poczet na podstawie art. 63 § 1 k.k. okres rzeczywistego pozbawienia wolności od dnia 17 marca 2012 r. do 26 kwietnia 2013 r., na podstawie art. 46 § 2 k.k. orzekł od oskarżonego na rzecz pokrzywdzonych stosowne kwoty nawiązek oraz rozstrzygnął o kosztach procesu. Wyrokiem z dnia 16 października 2013 r., sygn. akt … 751/13, Sąd Okręgowy w K., po rozpoznaniu apelacji wniesionych przez oskarżonego i jego obrońcę, utrzymał w mocy zaskarżony wyrok, uznając obie apelacje za oczywiście bezzasadne. W kasacji od wyroku Sądu odwoławczego obrońca skazanego zarzucił „rażące naruszenie prawa, mogące mieć istotny wpływ na treść orzeczenia poprzez: 1. naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 150 § 1 k.p.k. w zw. z art. 389 § 1 k.p.k. poprzez jego błędne zastosowanie, mogące mieć istotny wpływ na treść orzeczenia, a polegające na posłużeniu się, jako dowodem w sprawie protokołem wyjaśnień skazanego, złożonych na policji w dniu 19 marca 2012 r., 3 pomimo stwierdzenia pod niniejszym protokołem braku podpisów wszystkich osób biorących udział we wskazanej czynności procesowej; 2. naruszenie przepisów prawa procesowego tj. art. 171 § 1 k.p.k. w zw. z art. 171 § 7 k.p.k. mogące mieć istotny wpływ na treść orzeczenia, a polegające na przyjęciu, iż czynności oraz wyjaśnienia złożone przez skazanego w dniach 17-19 marca 2012 roku były podjęte w warunkach umożliwiających mu swobodne i nieskrępowane złożenie wyjaśnień w toczącej się sprawie, pomimo ujawnienia okoliczności, iż skazanemu zadawano pytania sugerujące, wskazując, że brak współpracy z organami postępowania przygotowawczego może grozić mu zastosowaniem tymczasowego aresztowania oraz surowszym wymiarem kary, a także polegające na tym, iż takie wyjaśnienia nie powinny zostać uznane za dowód w niniejszej sprawie; 3. naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 170 § 1 pkt. 5 k.p.k. w zw. z art. 201 k.p.k., poprzez jego błędne zastosowanie, mogące mieć istotny wpływ na treść orzeczenia, a polegające na oddaleniu wniosku obrońcy o przeprowadzenie uzupełniającej opinii biegłego z zakresu pożarnictwa; 4. naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 424 k.p.k. poprzez jego błędne zastosowanie, mogące mieć istotny wpływ na treść orzeczenia, a polegające na niewyjaśnieniu, jakie dowody, potwierdzające popełnienie zarzucanych skazanemu czynów, korespondują z jego wyjaśnieniami; 5. naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 6 k.p.k. w zw. z art. 79 § 1 k.p.k., poprzez jego błędne zastosowanie, mogące mieć istotny wpływ na treść orzeczenia, a polegające na nieprzyznaniu skazanemu obrońcy, w czasie podejmowania czynności procesowych, pomimo występowania okoliczności uzasadniających wątpliwość co do poczytalności skazanego; 6. naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 5 § 2 k.p.k. poprzez jego błędne zastosowanie, mogące mieć istotny wpływ na treść orzeczenia, a polegające na rozstrzygnięciu wątpliwości dotyczących napisu „STRAŻ” na kurtce skazanego na jego niekorzyść, pomimo rozbieżności między świadkami; 7. naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 2 § 2 k.p.k. w zw. z art. 7 k.p.k., mogące mieć istotny wpływ na treść orzeczenia, a polegające na oparciu 4 swoich ustaleń na protokołach z wyjaśnień skazanego z dnia 19 marca 2012 roku, które nie mogą stanowić dowodu w niniejszej sprawie; 8. naruszenie prawa procesowego, a to art. 433 § 2 k.p.k. oraz art. 457 § 3 k.p.k. mogące mieć istotny wpływ na treść orzeczenia, a polegające na braku poddania wszechstronnej i wnikliwej analizie zarzutów sformułowanych w apelacji obrońcy i skazanego, a ponadto wobec zaniechania ustosunkowania się do tych zarzutów w stopniu umożliwiającym analizę podstaw rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonym wyroku.” Obrońca w konkluzji wniósł o uchylenie obu wyroków i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Prokurator w pisemnej odpowiedzi na kasację wniósł o jej oddalenie jako oczywiście bezzasadnej. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Skarga kasacyjna jest oczywiście bezzasadna. Bowiem wszystkie zarzuty, z wyjątkiem zawartych w pkt 5 i 7, zostały sformułowane z pominięciem wymogów, że ten nadzwyczajny środek zaskarżania przysługuje stronie od wyroku sądu odwoławczego (art. 519 k.p.k.) i należy wskazać rażące naruszenia prawa przez ten sąd oraz wykazać, iż mogły mieć istotny wpływ na treść jego wyroku (art. 523 § 1 k.p.k.). Tymczasem kasacja w pkt 1 - 4 i 6 skierowała zarzuty przeciwko orzeczeniu Sądu I instancji, powtarzając je za apelacją. Sąd odwoławczy odniósł się do tych zarzutów, to jest z pkt 1 - na s. 11 uzasadnienia, z pkt 2 - na s. 11 - 14, z pkt 3 - na s. 20 - 21, z pkt. 4 - na s. 22 - 23 i z pkt 6 - na s. 23 - 24. Dodatkowo, nieprawdziwy jest zarzut niepodpisania protokołu przesłuchania podejrzanego z dnia 19 marca 2012 r. przez wszystkie osoby obecne przy przesłuchaniu (zob. k. 91 - 94). Również nie odpowiada prawdzie zarzut naruszenia przez Sąd Okręgowy dyspozycji art. 433 § 2 k.p.k. i 457 § 3 k.p.k. w sposób określony w zarzucie. Uważna lektura uzasadnienia wyroku tego Sądu w najmniejszym stopniu nie potwierdza tego zarzutu. Nowym, niepodniesionym w apelacji, zarzutem jest zawarty w pkt 5, a także w pkt 7, powiązany z tym pierwszym, co wynika z uzasadnienia skargi. Pomijając fakt, że brak w apelacji tych zarzutów zwalniało Sąd odwoławczy od badania z urzędu, czy doszło do uchybień wskazanych w nich, to i te zarzuty jawią się jako 5 oczywiście bezzasadne. Przede wszystkim stwierdzić należy, że przepisy Kodeksu postępowania karnego nie przewidują obowiązku udziału obrońcy w przesłuchaniach podejrzanego w postępowaniu przygotowawczym. Mimo to już Sąd I instancji zwrócił uwagę, że podejrzany zarówno w chwili zatrzymania jak i przed jego pierwszym przesłuchaniem został pouczony o możliwości skorzystania z pomocy adwokata, ale nie wniósł o jego wyznaczenie (zob. s. 24 - 25 uzasadnienia w zw. z k. 64v - protokół zatrzymania osoby i k. 89 - pouczenie podejrzanego o uprawnieniach i obowiązkach oraz k. 91 - poświadczenie otrzymania pouczenia). Przed ani w chwili przystąpienia do przesłuchania w dniu 19 III 2012 r., nie ujawniły się też uzasadnione wątpliwości co do poczytalności M. W. Stwierdził on, że nie leczył się psychiatrycznie, neurologicznie ani odwykowo (k.91). To samo podał w toku kolejnych przesłuchań już z udziałem obrońcy (vide k. 181 i 263). Jednak wypowiedzi podejrzanego z pierwszego przesłuchania „byłem zamroczony potrzebą podpalenia, na tyle mocno, że musiałem to zrobić”, i „Pod wpływem alkoholu nie mogę jednak pohamować przed chęcią podpalenia i całą otoczką akcji ratowniczej” były zapewne powodem dopuszczenia przez prokuratora dowodu z opinii biegłych psychiatrów (k. 266). Po obserwacji podejrzanego wykluczyli oni chorobę psychiczną lub niedorozwój umysłowy. Stwierdzili u M. W. zaburzenia osobowości z zaburzeniem nawyków i popędów o charakterze patologicznego podpalania i uzależnienie od alkoholu. Biegli uznali, że M. W. w chwili popełnienia zarzucanych mu czynów miał ograniczoną w stopniu znacznym możliwość kierowania swym postępowaniem, ale przed wszystkim z uwagi na zaburzenia popędów o charakterze piromanii (opinia – k. 385 – 386). Biegli stwierdzili też, że M. W. może brać udział w czynnościach procesowych (k. 386). Ograniczanie poczytalności w stopniu znacznym przez znaczne ograniczenie możliwości kierowania swym postępowaniem z uwagi na piromanię, ujawnioną po przesłuchaniu dnia 19 marca 2012 r., nie dyskwalifikuje więc treści wypowiedzi podejrzanego z tego dnia, czyli nie stanowi przeszkody do wykorzystania na rozprawie wówczas złożonych wyjaśnień. W kasacji w żaden sposób nie wykazano też ani nie wynika z materiału dowodowego, aby uzależnienie od alkoholu podejrzanego miało wpływ na treść tych wyjaśnień (z dnia 19 marca 2012 r.). Sam podejrzany nie twierdził wówczas, 6 że cierpi na tę przypadłość. Biorąc również pod uwagę, że był on pouczony o możliwości pomocy obrońcy i nie skorzystał z tego prawa, nie można podzielić zarzutu o naruszeniu prawa do obrony podejrzanego w dniu 19 marca 2012 r. (zob. też orzeczenia Sądu Najwyższego: wyrok z dnia 6 listopada 2012 r., V KK 220/12 – lex 1228651 i postanowienie z dnia 5 kwietnia 2013 r., II KK 327/12 – OSNKW 2013, z. 7, poz. 60, M. Wąsek - Wiaderek: Problemy polskiej procedury karnej w świetle najnowszego orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka – wybrane zagadnienia, [w:] Aktualne zagadnienia prawa karnego materialnego i procesowego, red. L. Gardocki i inni, Krasiczyn- Lwów 2009, s. 64 -71). Z wszystkich tych przytoczonych względów, oddalono kasację jako oczywiście bezzasadną.