IV KK 673/18

Sygn. akt IV KK 673/18 POSTANOWIENIE Dnia 2 października 2019 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Waldemar Płóciennik (przewodniczący) SSN Krzysztof Cesarz (sprawozdawca) SSN Kazimierz Klugiewicz Protokolant Jolanta Grabowska przy udziale prokuratora Prokuratury Krajowej Jerzego Engelkinga w sprawie K. K. skazanego z art. 107 § 1 k.k.s. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie w dniu 2 października 2019 r., kasacji, wniesionej przez Ministra Sprawiedliwości-Prokuratora Generalnego na niekorzyść skazanego od wyroku Sądu Okręgowego w B. z dnia 22 grudnia 2017 r., sygn. akt VII Ka (…) utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w C. z dnia 12 lipca 2017 r., sygn. akt II K (…), 1) oddala kasację jako oczywiście bezzasadną, 2) obciąża Skarb Państwa kosztami procesu za postępowanie kasacyjne. UZASADNIENIE Sąd Rejonowy w P. wyrokiem z dnia 12 lipca 2017 r, II K (…), uznał K. K. za winnego 4 przestępstw wypełniających dyspozycję art. 107 § 1 k.k.s. w zw. z art. 9 § 3 k.k.s., a następnie na podstawie art. 107 § 1 k.k.s. wymierzył za każde z nich karę 20 stawek dziennych grzywny po 70 zł za stawkę, po czym na podstawie art. 2 20 § 2 k.k.s. w zw. z art. 85 k.k. i 86 § 2 k.k. i 39 § 1 k.k.s. wymierzył karę łączną grzywny w wysokości 50 stawek dziennych, przyjmując jedną stawkę za równoważną kwocie 70 zł. Apelacje złożyli: obrońca oskarżonego i prokurator. Prokurator zaskarżył wyrok na niekorzyść oskarżonego „w części dotyczącej orzeczenia o karze”, zarzucając „obrazę przepisów prawa materialnego, tj. art. 37 § 1 pkt 3 k.k.s., art. 37 § 4 k.k.s. poprzez ich niezastosowanie i wymierzenie oskarżonemu jednostkowych kar za każdy z czterech zarzucanych mu czynów w postaci samoistnej kary grzywny, a następnie kary łącznej na podstawie art. 85 § 1 k.k. i 86 § 2 kk oraz 39 § 1 k.k.s., podczas gdy oskarżony dopuścił się wskazanych czynów w warunkach tzw. „ciągu przestępstw", tj. popełniając kilka przestępstw skarbowych, zanim zapadł pierwszy nieprawomocny wyrok co do którekolwiek z nich, z których każde wyczerpuje znamiona przestępstwa skarbowego z art. 107 § 1 k.k.s., a odstępy czasu pomiędzy przestępstwami nie były długie, co w konsekwencji skutkowało naruszeniem art. 38 § 1 pkt 3 k.k.s. i nie zastosowaniem instytucji nadzwyczajnego obostrzenia kary poprzez obligatoryjne orzeczenie wobec oskarżonego K. K. kary pozbawienia wolności.” Skarżący wniósł o zmianę wyroku „poprzez uznanie, że oskarżony K. K. dopuścił się zarzucanych mu czynów opisanych w punkcie I - IV wyroku w warunkach art. 37 § 1 pkt 3 k.k.s. i wymierzenie za to na podstawie art. 107 § 1 k.k.s. w zw. z art. 37 § 1 pkt 3 oraz § 4 k.k.s. i art. 38 § 1 pkt 3 k.k.s. kary 4 miesięcy pozbawienia wolności oraz kary grzywny w wysokości 50 stawek dziennych ustalając wysokość jednej stawki na kwotę 70 złotych.” Wyrokiem z dnia 22 grudnia 2017 r., VII Ka (…), Sąd Okręgowy w B. utrzymał w mocy zaskarżony wyrok. Wyrok Sądu odwoławczego w części dotyczącej orzeczenia o karze na niekorzyść skazanego został zaskarżony przez Ministra Sprawiedliwości - Prokuratora Generalnego, który zarzucił „rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisów prawa procesowego, a mianowicie art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 457 § 3 k.p.k. w zw. z art. 113 § 1 k.k.s., polegające na zaniechaniu dokonania prawidłowej oraz wszechstronnej kontroli odwoławczej i nienależytym rozważeniu zarzutów i wniosków zawartych w apelacji Prokuratora Rejonowego 3 w C., w następstwie czego doszło do rażącej obrazy przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 37 § 1 pkt 3 k.k.s. i art. 37 § 4 k.k.s., poprzez wyrażenie błędnego poglądu, że pierwotne prowadzenie przeciwko K. K., przed połączeniem do łącznego rozpoznania, odrębnych postępowań sądowych o przestępstwa skarbowe wyczerpujące znamiona określone w tym samym przepisie, wyklucza możliwość zastosowania wobec niego nadzwyczajnego obostrzenia kary, pomimo tego, że został on uznany winnym popełnienia w niedługich odstępach czasu, czterech przestępstw skarbowych, zanim zapadł pierwszy chociażby nieprawomocny wyrok, co do któregokolwiek z nich i każde z tych przestępstw wyczerpywało znamiona przestępstwa skarbowego określonego w tym samym przepisie.” Skarżący wniósł o uchylenie wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy w tym zakresie Sądowi Okręgowemu w B. do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Kasacja okazała się bezzasadna w stopniu oczywistym, co upoważniło do skrótowego uzasadnienia rozstrzygnięcia (argument z art. 535 § 3 zd. pierwsze k.p.k.) Rozpocząć należy od uwagi, że zakres zaskarżenia wyroku Sądu I instancji został określony w petitum apelacji węziej niż w jej zarzucie. Bowiem wynika z niego i uzasadnienia skargi, że zarzucono błąd w ustaleniach faktycznych przez zaniechanie przyjęcia ciągu przestępstw, którego skutkiem byłoby wymierzenie jednej kary nadzwyczajnie obostrzonej. Wszak wystąpienie tego skutku uwarunkowane jest stwierdzeniem (ustaleniem), że spełnione zostały przesłanki wskazane w art. 37 § 1 pkt 3 k.k.s. Rozpoznawszy apelację prokuratora w rzeczywistych granicach „Sąd uznał, że wcześniejsze prowadzenie osobnych postępowań sądowych co każdego z czynów, które osobnymi decyzjami były umarzane i tylko techniczne połączenie spraw do wspólnego orzekania na etapie ponownego ich rozpoznawania - nie uzasadnia zastosowania wskazanych w apelacji przepisów o nadzwyczajnym zaostrzeniu kary. Stanowisko to legło u podstaw niestosowania przepisów o nadzwyczajnym złagodzeniu kary - art. 20 § 2 k.k.s. prowadzących również do utrzymania zaskarżonego orzeczenia w mocy, a znajdujących zastosowanie z uwagi na charakter przypisanych przestępstw, 4 ograniczających się do jednodniowych aktywności.” Wywód Sądu odwoławczego nie jest zbyt klarowny. Uważne jego prześledzenie prowadzi jednak do wniosku, że, zdaniem tego Sądu, wystąpiły jednocześnie przesłanki do nadzwyczajnego obostrzenia kary i nadzwyczajnego złagodzenia kary. Świadczy o tym m. in. powołanie się na art. 20 § 2 k.k.s., który przewiduje odpowiednie stosowanie art. 57 k.k. Według ugruntowanej linii orzecznictwa, zapoczątkowanej uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 19 sierpnia 1999 r, I KZP 24/99 (OSNKW 1999, nr. 9 – 10, poz. 48), w razie zbiegu postaw do nadzwyczajnego obostrzenia i złagodzenia kary możliwy jest wybór jednej z tych reakcji, albo zaniechanie którejkolwiek z nich i wymierzanie kary według zwykłych reguł (zob. ostatnio np. postanowienie z dnia 9 stycznia 2019 r., IV KK 678/18 – Lex nr 2604039). Sąd Okręgowy uznał, że nie zastosuje żadnego z nadzwyczajnych sposobów reakcji karnej, czego skutkiem będzie nieuwzględnienie apelacji i pozostawienie kar bez zmian. Oczywiście, ze względu na uznany przez Sąd odwoławczy zakres zaskarżenia wyroku Sądu I instancji, powinnością Sądu Okręgowego było, zważywszy na jego motywy, przyjęcie konstrukcji ciągu przestępstw i wymierzenie jednej kary grzywny, z zaznaczeniem, że pozostaje przy tej sankcji ze względu na „zniesienie się” podstaw nadzwyczajnego obostrzenia i złagodzenia kary. Brak takiego postąpienia nie został jednak zaskarżony kasacją. Co więcej, w ogóle nie dostrzegła ona, że Sąd Okręgowy rozważał możliwość nadzwyczajnego złagodzenia kary. Tymczasem, warunkiem ewentualnego uwzględnienia kasacji, było, po pierwsze, jasne zaskarżenie całości orzeczenia, ponieważ – jak wspomniano – przyjęcie ciągu przestępstw jest kwestią ustaleń faktycznych, po drugie, zarzucenie Sądowi naruszenia również art. 424 § 1 pkt 2 i § 2 k.p.k. w zw. z art. 113 § 1 k.k.s., art. 20 § 2 k.k.s. i art. 57 § 2 k.k. i po trzecie, wykazanie, że naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na treść zaskarżonego wyroku. Kasacja natomiast skupiła uwagę tylko na pierwszym zdaniu zacytowanego wyżej wywodu Sądu Okręgowego, a przecież nie w tym zdaniu mieściła się jego istota. Kasacja podmiotu specjalnego, a do tego wywiedziona na niekorzyść oskarżonego, musi formułować precyzyjne i pełne zarzuty oraz wykazać ich zasadność, a w rezultacie, konieczność uchylenia zaskarżonego wyroku, to jest – 5 wyeliminowania go z obrotu prawnego. W tej sprawie do spełnienia wskazanych wymogów nie doszło, co jawiło się jako oczywiste. Dlatego postąpiono jak w postanowieniu. l.n