IV KO 34/15

Sygn. akt IV KO 34/15 POSTANOWIENIE Dnia 26 maja 2015 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Przemysław Kalinowski (przewodniczący) SSN Małgorzata Gierszon SSN Marek Pietruszyński (sprawozdawca) w sprawie z zawiadomienia złożonego przez pełnomocnika L.S. o popełnieniu przestępstw określonych w art. 233 § 1 k.k., po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 26 maja 2015 r. wniosku Sądu Rejonowego w Bielsku-Białej z dnia 8 kwietnia 2015 r. o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu Sądowi równorzędnemu (sygn. akt III Kp 398/14), na podstawie art. 37 k.p.k. p o s t a n o w i ł wniosku nie uwzględnić. UZASADNIENIE Prokurator Prokuratury Rejonowej Bielsko - Biała Północ w Bielsku-Białej postanowieniem z dnia 14 marca 2014 r. (sygn. akt: 3 Ds. […]) odmówił wszczęcia śledztwa w sprawie składania przez G. S. fałszywych zeznań mających służyć za dowód w postępowaniu prowadzonym przeciwko L. S. o czyn z art. 207 § 1 k.k. i inne. G.S. jest sędzią Sądu Okręgowego w Bielsku-Białej. Na to postanowienie zażalenie wniósł pełnomocnik L. S.. Po wpłynięciu zażalenia do Sądu Rejonowego w Bielsku-Białej sędziowie tego sądu (poza sędziami nieobecnymi w pracy z przyczyn służbowych i zdrowotnych) złożyli oświadczenia, w których postulowali wyłączenie ich od rozpoznania zażalenia. Postanowieniem Sądu Okręgowego w Bielsku-Białej z dnia 26 sierpnia 2014 r., tylko część sędziów Sądu Rejonowego w Bielsku-Białej - z uwagi na łączące ich stosunki osobiste oraz służbowe z sędzią G.S. -została wyłączona od udziału w sprawie. W toku postępowania L. S. złożył 2 wniosek o wyłączenie od udziału w rozpoznaniu zażalenia pozostałych sędziów Sądu Rejonowego w Bielsku-Białej, podnosząc zastrzeżenia co do ich bezstronności i wskazując, że w sprawie o obniżenie alimentów z powództwa L. S. zostali wyłączeni od udziału w sprawie wszyscy sędziowie Sądu Rejonowego w Bielsku-Białej. Sąd Okręgowy w Bielsku-Białej postanowieniem z dnia 22 grudnia 2014 r. wniosku tego nie uwzględnił wskazując, że pokrzywdzony nie wykazał pojawienia się nowych okoliczności, które mogłyby uzasadniać uwzględnienie wniosku. Pełnomocnik L. S. wystąpił do Sądu Rejonowego w Bielsku-Białej z wnioskiem o przekazanie rozpoznania zażalenia innemu sądowi równorzędnemu z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości. Postanowieniem z dnia 8 kwietnia 2015 r. Sąd Rejonowy w Bielsku-Białej zwrócił się do Sądu Najwyższego o rozważenie możliwości przekazania sprawy innemu Sądowi Rejonowemu poza obszarem właściwości Sądu Okręgowego w Bielsku-Białej. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że wystąpienie do Sądu Najwyższego było zasadne, aby ten Sąd ostatecznie rozstrzygnął wątpliwości podnoszone przez skarżącego i uznał, czy w tej sprawie zachodzi przesłanka dobra wymiaru sprawiedliwości. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Wniosek nie jest zasadny. Podnieść bowiem należało, że instytucja przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu stanowi odstępstwo od ogólnej zasady właściwości miejscowej sądu i jako instytucja o charakterze wyjątkowym nie może być nadużywana. Sam fakt złożenia zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przez sędziego przestępstw związanych ze stosunkami rodzinnymi, nie stanowi dostatecznej podstawy do uwzględnienia wniosku skierowanego do Sądu Najwyższego. Przepis art. 37 k.p.k. umożliwia przekazanie rozpoznania sprawy innemu sądowi równorzędnemu, ale tylko wtedy, gdy wymaga tego dobro wymiaru sprawiedliwości. Takiej przesłanki w tej sprawie Sąd Najwyższy się nie dopatruje. Zarzuty skarżącego sprowadzające się do ogólnych stwierdzeń o istnieniu wątpliwości co do bezstronności wszystkich sędziów sądu właściwego do rozpoznania zażalenia, z uwagi na fakt pełnienia służby sędziowskiej przez G.S. w sądzie nadrzędnym nad sądem właściwym, nie mogą być automatycznie uznane jako okoliczności uzasadniające uwzględnienie wniosku złożonego w trybie art. 37 k.p.k. Okoliczności takiej nie stanowi również 3 wskazane przez pełnomocnika skarżącego postanowienie Sądu Okręgowego w Gliwicach Ośrodek Zamiejscowy w Rybniku o wyłączeniu w sprawie z powództwa L. S. o obniżenie alimentów wszystkich sędziów Sądu Rejonowego w Bielsku-Białej, choćby z tego tytułu, że nie są znane powody tej decyzji, z uwagi na brak uzasadnienia orzeczenia. W kontekście tego orzeczenia wskazać jednak należało, że konfrontacja treści tego postanowienia z oświadczeniami złożonymi przez sędziów Sądu Rejonowego w Bielsku-Białej w tej sprawie, którzy nie zostali wyłączeni od udziału w rozpoznaniu zażalenia, może uzasadniać stwierdzenie o możliwości dokonania zbyt szerokiej interpretacji przesłanki wskazanej w art. 41 k.p.k. W tej sprawie od udziału w rozpoznaniu zażalenia zostali wyłączeni tylko ci sędziowie Sądu Rejonowego w Bielsku-Białej, których z sędzią Sądu Okręgowego w Bielsku-Białej łączyły stosunki osobiste i służbowe. Prawidłowo zatem uznano, że zwykła znajomość między sędzią i osobą wskazaną w zawiadomieniu o popełnieniu przestępstwa, wynikająca z faktu współistnienia w określonym środowisku, bez nawiązywania bliższych więzów, nie może być uznana za powód wyłączenia sędziego. Co do pozostałych sędziów Sądu Rejonowego w Bielsku-Białej nie zachodzą przesłanki uzasadniające powzięcie wątpliwości co do ich bezstronności w czasie orzekania w przedmiocie zażalenia. Zważyć bowiem należało, że G. S. wykonuje obowiązki sędziowskie w Sądzie Okręgowym w Bielsku-Białej w Wydziale Pracy i Ubezpieczeń Społecznych. Nie jest więc sędzią „przełożonym instancyjnie” na sędziami Sądu Rejonowego w Bielsku-Białej, orzekającymi w sprawach z zakresu prawa karnego. Zatem nie ma przeszkód aby sędziowie, którzy nie zostali wyłączeni od udziału w sprawie, wzięli udział w rozpoznaniu zażalenia. W tej sytuacji wniosek o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu, nie mógł znaleźć uznania Sądu Najwyższego. W końcu rozważań podnieść należało, że orzeczenie wskazane we wniosku pełnomocnika skarżącego, które miało uzasadniać trafność złożonego wniosku o przekazanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu dotyczy sytuacji, gdy kontroli zasadności ocen w kontekście sprawy, w której sędzia ma być domniemanym sprawcą, dokonują sędziowie sądu, w którym ten sędzia pełni służbę. W tej sprawie sytuacja taka nie zachodziła. W związku z tym należało postanowić jak na wstępie. 4