IV KO 34/21

Izba Karna2021-04-01

Skład orzekający: Andrzej Siuchniński

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy okoliczność, że biegli psychiatrzy opiniujący w sprawach toczących się przed sądem właściwym, są jednocześnie osobami, których dotyczą zarzuty popełnienia przestępstw związanych z ich udziałem w czynnościach procesowych, uzasadnia przekazanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu ze względu na dobro wymiaru sprawiedliwości?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że sam fakt, iż biegli psychiatrzy opiniują w sprawach toczących się przed sądem właściwym, nie może prowadzić do uzasadnionych wątpliwości co do braku warunków do zachowania bezstronności przez ten sąd przy rozpoznawaniu spraw ich dotyczących. Kryterium „dobra wymiaru sprawiedliwości” odnosi się do sytuacji, które mogą wywierać realny wpływ na swobodę orzekania lub stwarzać uzasadnione przekonanie o braku warunków do bezstronnego rozpoznania sprawy, a nie do wątpliwości rodzących się u samego zawiadamiającego bez konkretnych podstaw. W przypadku wątpliwości co do bezstronności konkretnego sędziego, właściwa jest procedura przewidziana w art. 42 k.p.k.
Stan faktyczny
Sąd Rejonowy w B. wystąpił do Sądu Najwyższego z wnioskiem o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu. Powodem była obawa o brak obiektywizmu przy rozpoznawaniu zażalenia na odmowę wszczęcia śledztwa w sprawie czynów lekarzy psychiatrów. Lekarze ci mieli opiniować w sprawach toczących się przed sądem właściwym, a jednocześnie byli objęci zawiadomieniem M. B. jako sprawcy przestępstw związanych z ich udziałem w czynnościach procesowych.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy nie uwzględnił wniosku Sądu Rejonowego w B. o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu.

Pełny tekst orzeczenia

Sygn. akt IV KO 34/21 POSTANOWIENIE Dnia 1 kwietnia 2021 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Andrzej Siuchniński w sprawie z zażalenia pełnomocnika M. B. na postanowienie prokuratora Prokuratury Rejonowej w B. z dnia 7 sierpnia 2020r., sygn. akt PR 1 Ds. (…), o odmowie wszczęcia śledztwa w przedmiocie czynów z art. 227 k.k. w zw. z art. 271 § 1 k.k. oraz z art. 233 § 4 k.k., po rozpoznaniu w Izbie Karnej, na posiedzeniu w dniu 1 kwietnia 2021 r., wniosku Sądu Rejonowego w B., zawartego w postanowieniu z dnia 26 lutego 2021 r., sygn. akt III Kp (…), o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu ze względu na dobro wymiaru sprawiedliwości, na podstawie art. 37 k.p.k. (a contrario) p o s t a n o w i ł: wniosku nie uwzględnić UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 26 lutego 2021 r., sygn. akt III Kp (…), Sąd Rejonowy w B., na podstawie art. 37 k.p.k., wystąpił do Sądu Najwyższego z wnioskiem o przekazanie do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu sprawy z zażalenia pełnomocnika M. B. na postanowienie prokuratora Prokuratury Rejonowej w B. z dnia 7 sierpnia 2020r., sygn. akt PR 1 Ds. (…), o odmowie wszczęcia śledztwa w przedmiocie czynów z art. 227 k.k. w zw. z art. 271 § 1 k.k. oraz z art. 233 § 4 k.k., Uzasadniając wniosek wskazał, że osobami, które objęte zostały zawiadomieniem M. B. a wskazanymi w nim jako sprawcy tych przestępstw, są lekarze psychiatrzy występujący w postępowaniach przed Sądem właściwym, tj. Sądem Rejonowym w B. a nadto uczestniczyli oni w czynnościach procesowych, które miały miejsce w 2 postępowaniu karnym o sygn. akt III Ko (…) toczącym się przed Sądem Okręgowym w B., w związku z którymi mieli popełnić przestępstwa wskazane w zawiadomieniu M. B.. To zaś wywołać może – zdaniem Sądu wnioskującego - przekonanie o braku warunków do rozpoznania w tym Sądzie sprawy w sposób obiektywny. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Wniosek o przekazanie do rozpoznania przedmiotowej sprawy innemu sądowi równorzędnemu nie jest zasadny. W orzecznictwie Sądu Najwyższego niejednokrotnie podnoszono, że kryterium „dobra wymiaru sprawiedliwości”, o którym mowa w art. 37 k.p.k., odnoszone jest do sytuacji, które mogą wywierać realny wpływ na swobodę orzekania lub stwarzać w opinii publicznej uzasadnione (choćby obiektywnie nieprawdziwe) przekonanie o braku warunków do rozpoznania sprawy przez sąd miejscowo właściwy w sposób bezstronny. Chodzi tu jednak, niewątpliwie, o okoliczności uzasadniające z dużym stopniem prawdopodobieństwa powstanie realnych wątpliwości odnośnie do zdolności zachowania bezstronności przez sąd właściwy, także w odbiorze opinii publicznej, nie zaś o wątpliwości, które mogą się zrodzić co najwyżej u samego zawiadamiającego, chyba że te miałyby oparcie w konkretnych wskazanych przez niego okolicznościach. Innymi słowy, sam w sobie fakt, że biegli psychiatrzy opiniują w sprawach toczących się przed Sądem właściwym nie może u kogokolwiek (przyjmując wzór przeciętnego obserwatora) w uzasadniony sposób prowadzić do rzeczywiście usprawiedliwionych, wątpliwości w przedmiocie braku warunków do zachowania bezstronności w tym Sądzie przy rozpoznawaniu spraw ich dotyczących (tym bardziej, że Sąd Rejonowy w B. jest Sądem o licznej obsadzie kadrowej). Jeśli zaś pomiędzy konkretnym sędzią a konkretnymi biegłymi zachodziłyby inne, szczególne okoliczności ich osobiście dotyczące a mogące wywoływać wątpliwości co do bezstronności sędziego rozpoznającego sprawę, to w grę wchodzi wyłącznie procedura przewidziana w art. 42 k.p.k. Okoliczność, że czyny „zarzucane” biegłym związane są z ich udziałem w czynnościach procesowych, które miały miejsce w postępowaniu o sygn. akt III Ko (…) toczącym się przed Sądem Okręgowym w B. 3 nie ma dla rozstrzygnięcia o potrzebie (lub jej braku) przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu względem Sądu właściwego miejscowo jakiegokolwiek znaczenia. Rozpoznanie tej sprawy w sądzie innym niż właściwy miejscowo, tylko ze względu na okoliczności przedstawione we wniosku Sądu Rejonowego w B., nie sprzyjałoby realizacji istotnego ze względu na dobro wymiaru sprawiedliwości celu, jakim jest potrzeba budowania autorytetu wymiaru sprawiedliwości; przeciwnie autorytet ten tylko osłabiałoby. To mając na względzie Sąd Najwyższy orzekł jak w postanowieniu.

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 227 KKart. 271 § 1 KKart. 233 § 4 KKart. 37 KPKart. 42 KPK§ 1§ 4

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 17.07.2026. · PDF źródłowy