IV KO 35/14

Sygn. akt IV KO 35/14 POSTANOWIENIE Dnia 13 maja 2014 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Michał Laskowski (przewodniczący) SSN Piotr Hofmański SSN Kazimierz Klugiewicz (sprawozdawca) w sprawie R. D., oskarżonego z art. 212 § 1 kk, po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu, w dniu 13 maja 2014 r., inicjatywy Sądu Rejonowego w K., z dnia 10 kwietnia 2014 r., sygn. akt VIII K […], o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu ze względu na dobro wymiaru sprawiedliwości, na podstawie art. 37 kpk - a contrario p o s t a n o w i ł: odmówić przekazania sprawy. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 10 kwietnia 2014 r., sygn. akt VIII K […], Sąd Rejonowy w K. zwrócił się do Sądu Najwyższego o przekazanie sprawy R. D. do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu. W uzasadnieniu wystąpienia wskazano, że za przekazaniem sprawy przemawiają „powiązania zawodowe” oskarżycielki prywatnej i jej syna z Sądem Rejonowym w K.. Tym samym, zdaniem tego Sądu, argumenty zgłaszane przez oskarżonego – byłego męża oskarżycielki prywatnej, związane z brakiem obiektywizmu sądu właściwego do rozpoznania 2 sprawy są częściowo zasadne, co dodatkowo przemawia za przekazaniem przedmiotowej sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu. Sąd Najwyższy rozważył, co następuje. Wystąpienie Sądu Rejonowego nie jest zasadne i nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę, że niniejsza sprawa ponownie znalazła się w kognicji Sądu Rejonowego w K., albowiem Sąd ten wyrokował już w tej sprawie, przy czym w trakcie prowadzonego wówczas postępowania pierwszoinstancyjnego nie stwierdzono przesłanek przekazania sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu, pomimo że fakty przytoczone w obecnym wystąpieniu już wtedy miały miejsce. Po uchyleniu wyroku Sądu Rejonowego i przekazaniu sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania, wskazane w wystąpieniu okoliczności nadal nie podlegały ocenie na płaszczyźnie art. 37 k.p.k. Uruchomione natomiast zostały procedury przewidziane w art. 41 § 1 i art. 42 § 1 i 4 k.p.k., przy czym złożony w tym trybie wniosek przez sędziego referenta nie został uwzględniony. Obecnie Sąd Rejonowy powołując w zasadzie tożsame okoliczności, jak we wniosku o wyłączenie sędziego referenta od rozpoznania sprawy, uznał, że zasadne jest jednak wystąpienie z inicjatywą przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu w trybie art. 37 k.p.k. Rozumowania takiego nie sposób zaakceptować. Przepis art. 37 k.p.k., przewidujący korzystanie z właściwości delegacyjnej, ma na celu eliminowanie sytuacji zagrażających dobru wymiaru sprawiedliwości, a więc takich, które wiążą się z powstaniem racjonalnych zastrzeżeń co do obiektywizmu i bezstronności orzekającego w sprawie organu wymiaru sprawiedliwości, nie zaś poszczególnych sędziów, co do których rozważano okoliczności wyłączenia na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. Podkreślić ponadto należy, że przekazanie sprawy innemu równorzędnemu sądowi w trybie art. 37 k.p.k. ma charakter wyjątkowy, zaś odstąpienie od zasady rozpoznania sprawy przez sąd miejscowo właściwy może nastąpić tylko w razie zaistnienia sytuacji jednoznacznie świadczącej o tym, że pozostawienie sprawy w gestii tego sądu sprzeciwiałoby się dobru wymiaru sprawiedliwości. Jest to kryterium podstawowe, zaś przepis art. 37 k.p.k. 3 nie może podlegać wykładni rozszerzającej (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 27 listopada 2013 r., IV KO 90/13, LEX nr 1396790). W realiach niniejszej sprawy nie sposób przyjąć, że wskazywane w wystąpieniu okoliczności mogą prowadzić do takiego właśnie wniosku. Fakt, że oskarżycielka prywatna jest prokuratorem wykonującym swe obowiązki w okręgu […], w tym miedzy innymi na terenie działania sądu właściwego, nie może być oceniony jako stwarzający rzeczywiste zagrożenie dla obiektywizmu, niezależności i niezawisłości orzeczniczej sądu właściwego. W orzecznictwie Sądu Najwyższego konsekwentnie prezentowane jest bowiem stanowisko, że nie stanowi uzasadnienia skorzystania z instytucji z art. 37 k.p.k. okoliczność, iż pokrzywdzonym w procesie karnym jest osoba znana sędziom Sądu właściwego do rozpoznania sprawy wyłącznie z racji kontaktów o charakterze zawodowym (zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 18 grudnia 2013 r., IV KO 106/13, LEX nr 1438587). Argumentu przemawiającego za przekazaniem sprawy w trybie art. 37 k.p.k. innemu sądowi równorzędnemu nie może stanowić również okoliczność związana z wykonywaniem – w bliżej nieokreślonym okresie – pracy na stanowisku asystenta sędziego w sądzie właściwym do rozpoznania sprawy przez syna oskarżycielki prywatnej. Abstrahując od – jak się wydaje - całkowicie dowolnych „przypuszczeń” występującego Sądu w zakresie okoliczności zatrudnienia na ww. stanowisku P. P. zaznaczyć należy, że "powiązanie" syna pokrzywdzonej z sądem miało charakter wyłącznie urzędowy, a w żaden sposób nie wykazano, aby ten związek miał się stać powodem wyrażanych ocen co do braku bezstronności właściwego do rozpoznania tej sprawy sądu. Z kolei kwestia relacji pozazawodowych sędziego referenta z P. P. została już rozstrzygnięta w postanowieniu Sądu Rejonowego w K. z dnia 10 lutego 2014 roku, sygn. akt VIII K […], mocą którego nie uwzględniono wniosku SSR D. H. o wyłączenie od rozpoznania sprawy. W tym stanie rzeczy, nie znajdując żadnych podstaw do uznania, że dobro wymiaru sprawiedliwości może być w jakimkolwiek stopniu zagrożone w przypadku prowadzenia sprawy przez Sąd Rejonowy […] w K., Sąd Najwyższy odmówił przekazania tej sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu. [aw]