IV KO 74/23
Izba Karna2023-09-25
Skład orzekający: Michał Laskowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w sytuacji, gdy siostra pokrzywdzonego orzeka w sądzie wyższej instancji nad sądem właściwym miejscowo do rozpoznania zażalenia na postanowienie o umorzeniu śledztwa, dobro wymiaru sprawiedliwości wymaga przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że dobro wymiaru sprawiedliwości wymaga przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu, gdy siostra pokrzywdzonego orzeka w sądzie wyższej instancji nad sądem właściwym miejscowo do rozpoznania zażalenia. Nawet jeśli rola sądu ogranicza się do stwierdzenia, czy zachowania można zakwalifikować jako przestępstwo, wynik kontroli prawidłowości orzeczenia organu procesowego ma znaczenie dla sytuacji procesowej pokrzywdzonego, a pozostawienie sprawy w sądzie, gdzie orzeka bliska rodzina skarżącego, mogłoby wywołać przeświadczenie o uchybieniu zasadzie bezstronności i godzić w autorytet wymiaru sprawiedliwości.Stan faktyczny
Sąd Rejonowy w Bielsku-Białej wystąpił z inicjatywą przekazania sprawy dotyczącej zażalenia B. M. na postanowienie o umorzeniu śledztwa innemu sądowi równorzędnemu. Powodem była sytuacja, w której siostra pokrzywdzonego orzeka w Sądzie Okręgowym, do którego instancyjnie podlega Sąd Rejonowy w Bielsku-Białej. W podobnej sprawie Sąd Najwyższy już wcześniej przekazał sprawę do innego sądu z uwagi na pokrewieństwo pokrzywdzonego z sędzią orzekającym w sądzie właściwym terytorialnie.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy przekazał sprawę Sądowi Rejonowemu w Wadowicach.Pełny tekst orzeczenia
IV KO 74/23 POSTANOWIENIE Dnia 25 września 2023 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Michał Laskowski w sprawie dot. zażalenia B. M. na postanowienie prokuratora Prokuratury Rejonowej Bielsko – Biała Południe w Bielsku - Białej z dnia 30 marca 2023 r., sygn. akt […] o umorzeniu śledztwa, po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu bez udziału stron w dniu 25 września 2023 r., inicjatywy przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu, wyrażonej w postanowieniu Sądu Rejonowego w Bielsku - Białej z dnia 26 lipca 2023 r., sygn. akt IX Kp 200/23, na podstawie art. 37 k.p.k. p o s t a n o w i ł: przekazać sprawę Sądowi Rejonowemu w Wadowicach. UZASADNIENIE Do Sądu Najwyższego wpłynął postulat Sądu Rejonowego w Bielsku Białej przekazania innemu sądowi równorzędnemu sprawy wywołanej zażaleniem B. M. na postanowienie prokuratora Prokuratury Rejonowej Bielsko – Biała Południe w Bielsku – Białej. Przedmiotowym orzeczeniem, ze względu na brak ustawowych znamion czynu zabronionego, odmówiono wszczęcia śledztwa w sprawie […] co do czynu z art. 231 § 1 k.k. w zw. z art. 286 § 1 k.k. o niedopełnieniu obowiązków przez notariusza oraz możliwości popełnienia oszustwa przez osoby nabywające nieruchomość, co miało działać na szkodę interesu prywatnego pokrzywdzonego.
IV KO 74/23 2 W uzasadnieniu wystąpienia Sąd właściwy miejscowo do rozpoznania zażalenia wskazał, że w tożsamej sprawie o sygn. IV KO 77/22, dotyczącej również zażalenia B. M., Sąd Najwyższy przekazał w trybie art. 37 k.p.k. sprawę Sądowi Rejonowemu w Wadowicach uznając, że skoro pokrzywdzony jest bratem sędziego orzekającego w Sądzie właściwym terytorialnie, to dobro wymiaru sprawiedliwości wymagało przekazania sprawy innemu Sądowi równorzędnemu. Zdaniem Sądu Rejonowego w Bielsku - Białej przesłanka ta w dalszym ciągu pozostała aktualna. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Inicjatywa Sądu Rejonowego w Bielsku - Białej zasługiwała na uwzględnienie. Jakkolwiek sprawa znajduje się w fazie in rem co oznacza, że procedowanie Sądu co do zażalenia B. M. nie będzie się wiązało z merytorycznym rozstrzyganiem w przedmiocie jego zarzutów w stosunku do konkretnej osoby, to jednak w niniejszej sprawie zasadnicze znaczenie ma fakt, że siostra pokrzywdzonego orzeka w Sądzie wyższym instancyjnie nad Sądem Rejonowym w Bielsku - Białej (sędzia A. M. 7 grudnia 2022 r. otrzymała nominację do Sądu Okręgowego w B.). I chociaż rola Sądu Rejonowego ograniczona będzie wyłącznie do stwierdzenia czy w ogóle opisane w zawiadomieniu zachowania można zakwalifikować jako przestępstwa, to jednak wynik kontroli prawidłowości orzeczenia niesądowego organu procesowego prowadzącego postępowanie przygotowawcze będzie miał niebagatelne znaczenie dla sytuacji procesowej pokrzywdzonego i nie byłoby dobrze, żeby o interesie prawnym pokrzywdzonego orzekał Sąd Rejonowy podległy instancyjnie Sądowi, w którym orzeka bliska rodzina skarżącego. W odbiorze społecznym pozostawienie rozpoznania tego zażalenia w gestii Sądu Rejonowego w Bielsku – Białej zostałoby ocenione zdecydowanie krytycznie. Nieprzeniesienie sprawy do innego równorzędnego sądu wywołałoby bez wątpienia przeświadczenie o uchybieniu zasadzie bezstronności. Takich sytuacji, godzących w autorytet wymiaru sprawiedliwości, należy zdecydowanie unikać, mimo że in concreto brak jest danych, które stawiałyby obiektywizm sędziów Sądu właściwego miejscowo pod znakiem zapytania.
IV KO 74/23 3 Z tych względów Sąd Najwyższy przekazał sprawę Sądowi Rejonowemu w Wadowicach, który położony jest na terenie okręgu Sądu […] a jednocześnie dojazd do tej jednostki będzie dogodny. [SOP] [ms]
Powiązane orzeczenia
- I KO 50/25 2025-05-29Czy dobro wymiaru sprawiedliwości wymaga przekazania sprawy zażalenia na postanowienie o odmowie wszczęcia śledztwa innemu sądowi równorzędnemu, gdy oskarżonymi są funkcjonariusze policji właściwej dla danego sądu, a wsz…
- V KO 16/17 2017-04-19Czy w sytuacji, gdy czyn zarzucany oskarżonemu dotyczy znieważenia sędziego orzekającego w danym sądzie, dobro wymiaru sprawiedliwości wymaga przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu?
- I KO 24/20 2020-09-23Czy w sytuacji, gdy jeden z oskarżonych jest bliskim krewnym sędziego orzekającego w sądzie właściwym miejscowo, dobro wymiaru sprawiedliwości wymaga przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu?
- IV KO 134/19 2019-11-14Czy w sytuacji, gdy zarzuty w zażaleniu dotyczą działań sędziów sądu nadrzędnego, zachodzi podstawa do przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu ze względu na dobro wymiaru sprawiedliwości?
- II KO 131/23 2023-10-24Czy względy dobra wymiaru sprawiedliwości przemawiają za przekazaniem sprawy innemu sądowi równorzędnemu, gdy zachodzi oczywista możliwość budzenia wątpliwości co do obiektywizmu sądu ze względu na bliskie relacje rodzin…
Powołane przepisy
art. 37 KPKart. 231 § 1 KKart. 286 § 1 KK§ 1
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 24.07.2026. · PDF źródłowy