IV KR 191/80

SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 30 października 1980 r. sprawy:1) Zbigniewa J.,2) Wiesława M.,3) Krzysztofa P. i4) Mieczysława G.,oskarżonych z art. 201 i 208 k.k. i innych, z powodu rewizji wniesionych przez prokuratora, i obrońców oskarżonych od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Krakowie z dnia 20 grudnia 1979 r.I. zmienił zaskarżony wyrok co do:a) oskarżonego Zbigniewa J. w ten sposób, że przyjął, iż przypisane mu czyny stanowią przestępstwo ciągłe, wypełniające dyspozycje art. 201 k.k. w zw. z art. 208 k.k., art. 11 § 1 k.k. w zw. z art. 208 k.k. i w zw. z art. 10 § 2 i 58 k.k. i za tak przypisany czyn na podstawie art. 201 k.k. w zw. z art. 36 § 3 k.k. wymierzył mu - z zastosowaniem art. 57 § 1 i 4 k.k. - karę 4 lat pozbawienia wolności i 30 000 zł grzywny;b) oskarżonego Krzysztofa P. w ten sposób, że orzeczoną karę pozbawienia wolności na podstawie art. 73 § 1 k.k. warunkowo zawiesił na okres 5 lat, a ponadto na podstawie art. 75 § 3 k.k., uchylając orzeczenie w przedmiocie zasądzenia odszkodowania (art. 363 § 1 k.p.k.) nałożył na niego obowiązek naprawienia szkody przez wpłacenie w terminie do dnia 30 listopada 1981 r. na rzecz Gminnej Spółdzielni "Samopomoc Chłopska" w J. kwoty 15 400 zł; na podstawie art. 83 § 3 k.k. na poczet orzeczonej grzywny zaliczył mu Okres tymczasowego aresztowania, przyjmując 100 zł grzywny, jako równoważnik jednego dnia pozbawienia wolności;II. w pozostałej części tenże wyrok utrzymał w mocy (...).Uzasadnienie faktyczneProkurator oskarżył:1) Zbigniewa J. o to, że: I. w okresie od dnia 6 listopada 1978 r. do dnia 25 kwietnia 1979 r., działając w warunkach przestępstwa ciągłego:a) w nocy z 6 na 7 listopada 1978 r. w P., działając wspólnie i w porozumieniu z Wiesławem M., Bogdanem P. i Krzysztofem P., po uprzednim wyważeniu drzwi i odgięciu metalowej kraty, włamał się do sklepu nr 8 Gminnej Spółdzielni "Samopomoc Chłopska" w J., skąd zabrał w celu przywłaszczenia alkohol, czekolady i inne towary łącznej wartości co najmniej 22 700 zł,b) w nocy z 22 na 23 grudnia 1978 r. w M., działając wspólnie i w porozumieniu z Wiesławem M., po uprzednim rozbiciu szyby, włamał się do Rolniczego Domu Towarowego Gminnej Spółdzielni "Samopomoc Chłopska" w M., skąd zabrał w celu przywłaszczenia na szkodę wyżej wymienionej spółdzielni gotówkę, magnetofon, 3 radioodbiorniki, 25 zegarków i inne przedmioty łącznej wartości co najmniej 45 601,60 zł,c) w nocy z 13 na 14 kwietnia 1979 r. w K., działając wspólnie i w porozumieniu z Mieczysławem G., Janem R., Bogdanem P. I Mieczysławem S., po uprzednim rozerwaniu kłódek u kraty zabezpieczającej drzwi wejściowe oraz wyważeniu tych drzwi, włamał się do sklepu nr 33 Rejonowej Spółdzielni "Samopomoc Chłopska" w K., skąd zabrał w celu przywłaszczenia na szkodę wyżej wymienionej spółdzielni gotówkę, alkohol, kawę, papierosy i inne przedmioty oraz opakowania łącznej wartości co najmniej 66 457 zł,d) w nocy z 24 na 25 kwietnia 1979 r. w K., działając w celu dokonania kradzieży, wspólnie i w porozumieniu z Mieczysławem B., po uprzednim rozbiciu szyby w drzwiach wejściowych, włamał się do sklepu nr 65 Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa Handlu Wewnętrznego, lecz zamierzonego skutku nie osiągnął, gdyż został zatrzymany, tj. o przestępstwo określone w art. 201 i 208 k.k., art. 11 § 1 k.k. w zw. z art. 208 k.k. i w zw. z art. 10 § 2 i 58 k.k.;2) Wiesława M. o to, że:a) w okresie od dnia 6 listopada 1978 r. do dnia 23 grudnia 1978 r. w P., działając wspólnie i w porozumieniu z Bogdanem P., Krzysztofem P. i Zbigniewem J., po uprzednim wyłamaniu i odgięciu metalowej kraty, włamał się do sklepu nr 8 Gminnej Spółdzielni "Samopomoc Chłopska" w J., skąd zabrał w celu przywłaszczenia na szkodę wyżej wymienionej spółdzielni gotówkę, alkohol, czekolady i inne towary łącznej wartości co najmniej 22 700 zł,b) w nocy z 22 na 23 grudnia 1978 r. w M., działając wspólnie i w porozumieniu ze Zbigniewem J., po uprzednim rozbiciu szyby, włamał się do Rolniczego Domu Towarowego Gminnej Spółdzielni "Samopomoc Chłopska" w M., skąd zabrał w celu przywłaszczenia na szkodę wyżej wymienionej spółdzielni gotówkę, magnetofon, 3 radioodbiorniki, 25 zegarków i inne przedmioty łącznej wartości co najmniej 45 601,60 zł, tj. o przestępstwo określone w art. 208 k.k. w zw. z art. 58 k.k.;3) Krzysztofa P. o to, że w nocy z 6 na 7 listopada 1978 r. w P. działając wspólnie i w porozumieniu z Wiesławem M., Zbigniewem J. i Bogdanem P., po uprzednim wyważeniu drzwi i odgięciu metalowej kraty, włamał się do sklepu nr 7 Gminnej Spółdzielni "Samopomoc Chłopska" w J., skąd zabrał w celu przywłaszczenia na szkodę wyżej wymienionej spółdzielni gotówkę, alkohol, czekolady i inne towary łącznej wartości, co najmniej 22 700 zł, tj. o przestępstwo określone w art. 208 k.k.;4) Mieczysława G. o to, te w nocy z 13 na 14 kwietnia 1979 r. w K., działając wspólnie i w porozumieniu z Bogdanem P., Mieczysławem B. i Zbigniewem J., po uprzednim rozerwaniu kłódek u kraty zabezpieczającej drzwi wejściowe oraz wyważeniu tych drzwi, włamali się do sklepu nr 33 Rejonowej Spółdzielni "Samopomoc Chłopska" w K., skąd zabrali w celu przywłaszczenia na szkodę wyżej wymienionej spółdzielni gotówkę, alkohol, kawę, papierosy i inne towary oraz opakowania łącznej wartości, co najmniej 66 457 zł, tj. o przestępstwo określone w art. 208 k.k.Sąd Wojewódzki w Krakowie wyrokiem z dnia 20 grudnia 1979 r. uznał:1) oskarżonego Zbigniewa J. za winnego tego, że jako nieletni, działający z rozeznaniem, dopuścił się czynów zarzucanych mu w ustępie 1 aktu oskarżenia pod lit. a i b opisanych z tym, że ogólna wartość mienia zagarniętego podczas włamania w P. do sklepu nr 8 Gminnej Spółdzielni "Samopomoc Chłopska" w J. wynosiła, co najmniej 18 400 zł, zaś ogólna wartość mienia zagarniętego podczas włamania do Rolniczego Domu Towarowego Gminnej Spółdzielni "Samopomoc Chłopska" w M. wyrażała się kwotą, co najmniej 36 100 zł, przez co dopuścił się przestępstwa ciągłego z art. 208 k.k. w z w. z art. 58 k.k. i na podstawie art. 208 k.k. oraz art. 36 § 2 i 3 k.k. - z zastosowaniem art. 76 § 1 k.k. z 1932 r. w zw. z art. 57 § 3 pkt 2 k.k. - skazał Zbigniewa J na karę 10 miesięcy pozbawienia wolności i 10 000 zł grzywny; ponadto uznał tegoż Zbigniewa J. za winnego dokonania czynów zarzucanych mu w ustępie I lit. c i d aktu oskarżenia, przez co dopuścił się przestępstwa ciągłego z art. 208 k.k. i z art. 11 § 1 k.k. w zw. z art. 208 i 58 k.k. i za to na podstawie art. 208 i 36 § 2 i 3 k.k. skazał go na karę 3 lat pozbawienia wolności i 50 000 zł grzywny; na podstawie art. 66, art. 67 § 1 i art. 70 § 1 k.k. orzekł w miejsce zbiegających się kar karę łączną 3 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności i 30 000 zł grzywny;2) oskarżonego Wiesława M. za winnego dokonania czynów - zarzucanych mu w ustępie U aktu oskarżenia z tym, że wartość mienia zagarniętego podczas włamania do sklepu Gminnej Spółdzielni "Samopomoc Chłopska" w J. wyrażała się kwotą, co najmniej 18 400 zł, zaś ogólna wartość mienia zagarniętego podczas włamania do Rolniczego Domu Towarowego Gminnej Spółdzielni "Samopomoc Chłopska" w M. wyrażała się kwotą, co najmniej 36 100 zł, przez co dopuścił się przestępstwa ciągłego z art. 208 k.k. w zw. z art. 58 k.k. i na podstawie art. 208 k.k. oraz art. 36 § 2 i 3 k.k. skazał go na karę 3 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności i 20 000 zł grzywny;3) oskarżonego Krzysztofa P. za winnego dokonania czynu zarzucanego mu w ustępie V aktu oskarżenia z tym, że ogólna wartość zagarniętego podczas tego włamania mienia wyrażała się kwotą, co najmniej 13 520 zł, przez co dopuścił się przestępstwa z art. 208 k.k. i na podstawie art. 208 k.k. i art. 36 § 2 i 3 k.k. skazał go na karę 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności i 10000 zł grzywny;4) oskarżonego Mieczysława G. za winnego dokonania czynu zarzucanego mu w ustępie VI aktu oskarżenia, przez co dopuścił się przestępstwa z art. 208 k.k. i na podstawie art. 208 k.k. oraz art. 36 § 2 i 3 k.k. skazał go na karę 2 lat pozbawienia wolności i 25 000 zł grzywny (...).Od tego wyroku wniósł rewizję prokurator oraz obrońcy oskarżonych Wiesława M., Krzysztofa P. i Mieczysława G.Rewizja prokuratora, skarżąc wyrok w całości w stosunku do oskarżonego Zbigniewa J. zarzuca; obrazę art. 1 i art. 10 k.k., polegającą na wyrażeniu błędnego poglądu, że w wypadku oskarżonego Zbigniewa J. konstrukcja przestępstwa ciągłego, obejmującego wszystkie zarzucane mu aktem oskarżenia czyny nie może mieć zastosowania z powodu popełnienia części czynów przed ukończeniem przez oskarżonego 17 lat, podczas gdy ukończenie 17 lat nie rozdziela przestępstwa ciągłego na przestępstwa ciągłe popełnione przed i po ukończeniu tego wieku, z odpowiedzialnością sprawcy, jak przyjął to sąd na pierwsze z przestępstwa według zasad przewidzianych dla nieletnich i na drugie - na zasadach określonych w kodeksie karnym i wnosi o zmianę zaskarżonego wyroku przez uznani oskarżonego Zbigniewa J. za winnego przestępstwa określonego w art. 201 i 208 k.k., art. 11 § 1 w zw. z art. 208 k.k., art. 10 1 58 k.k. oraz wymierzenie mu stosownej kary.Rewizja obrońcy Wiesława M., skarżąc wyrok w części dotyczącej wymiaru kary, a to z powodu rażącej niewspółmierności kary wnosi o wydatne złagodzenie wymierzonej temu oskarżanemu kary pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania, chociażby na najdłuższy okres ustawowy, a w każdym razie złagodzenie kary pozbawienia wolności.Rewizja obrońcy Krzysztofa P. zarzuca rażącą niewspółmierność kary i wnosi o zmianę zaskarżonego wyroku przez wymierzenie mu kary pozbawienia wolności z zastosowaniem nadzwyczajnego je; złagodzenia i warunkowym zawieszeniem jej wykonania oraz zaliczeniem odbytego aresztu tymczasowego na poczet orzeczonej grzywny.Rewizja obrońcy Mieczysława G. podnosi zarzuty rażącej niewspółmierności kary (art. 387 pkt 4 k.p.k.), a to wobec wymierzenia oskarżonemu kary 2 lat pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia jej wykonania, pomimo że warunki osobiste oskarżonego, jego dotychczasowy tryb życia a w szczególności względy na społeczne oddziaływanie kary nie przemawiają przeciwko warunkowemu zawieszeniu jej wykonania i wnosi o zmianę zaskarżonego wyroku i warunkowe zawieszenie oskarżonemu wykonania kary pozbawienia wolności.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:I. Co do rewizji prokuratora.Zasadnie rewizja wywodzi, że błędny jest wyrażony w wyroku Sądu Wojewódzkiego pogląd, jakoby wobec popełnienia przez oskarżonego Zbigniewa J. dwóch włamań przed ukończeniem przez niego 17 roku życia, a następnych dwóch już po ukończeniu lat 17 niemożliwa była konstrukcja przestępstwa ciągłego, obejmującego wszystkie zarzucane mu aktem oskarżenia czyny.Sąd Najwyższy w uchwale Sądu Najwyższego - Izba Karna z dnia 16 stycznia 1976 r. VI KZP 35/75 (OSNKW 1976/3 poz. 39) uznał, że przyjęciu konstrukcji przestępstwa ciągłego nie stoi na przeszkodzie fakt, że sprawca przed ukończeniem lat 17 działając z rozeznaniem i po ukończeniu tego wieku dopuścił się czynów zabronionych.Skoro popełnione przez oskarżonego czyny są czynami jednorodzajowymi, popełnionymi w taki sam lub bardzo podobny sposób, skierowane przeciwko dobru społecznemu przy wykorzystaniu we wszystkich wypadkach niedostatecznego zabezpieczenia obiektów, do których dokonał włamania, to nie może być wątpliwości, że wszystkie te czyny stanowią jedno przestępstwo ciągłe, a więc może być do nich zastosowana tylko jedna konstrukcja i wymierzona tylko jedna kara.Skoro ogólna suma zagarniętego mienia przewyższa kwotę 100 000 zł, przeto należało do popełnionego przestępstwa zastosować kwalifikację prawną prawidłowo proponowaną w akcie oskarżenia.Jakkolwiek całą działalność oskarżonego Zbigniewa J. należało uznać za jedno przestępstwo popełnione już po ukończeniu ostatniego przestępnego działania, a więc gdy miał już ukończone 17 lat i zastosować odpowiednią kwalifikację prawną, to jednak dla wymiaru kary nie jest obojętne, że dwóch włamań dokonał oskarżony jeszcze przed ukończeniem 17 roku życia, a dwóch pozostałych w krótkim czasie po ukończeniu 17 lat.Mając powyższe na względzie uznał Sąd Najwyższy, że w konkretnej sytuacji celowe jest zastosowanie do oskarżonego Zbigniewa J. nadzwyczajnego złagodzenia kary.Wymierzając karę 4 lat pozbawienia wolności miał Sąd Najwyższy na uwadze duże nasilenie złej woli oskarżonego, znaczną szkodę wyrządzoną gospodarce narodowej, a ponadto wielkie niebezpieczeństwo społeczne przestępstw włamania, które oprócz zaboru konkretnych towarów dezorganizują ponadto pracę przedsiębiorstw handlowych.II. Co do rewizji obrońcy oskarżonego Wiesława M.Rewizja nie jest zasadna.Kary wymierzonej temu oskarżonemu nie można w żadnym wypadku uznać za surową, a tym bardziej za rażąco surową w takim stopniu, aby wymagała korekty w trybie rewizyjnym.Przeciwko złagodzeniu kary przemawia fakt dokonania przez oskarżonego dwukrotnych włamań, w wyniku czego zostało zagarnięte mienie w wysokości ponad 54000 zł. Przestępstwa dokonał oskarżony ze Zbigniewom J. młodszym od niego o pięć lat.Mimo że oskarżony Wiesław M. jest już żonaty i jest ojcem małego dziecka, a ponadto, jak wynika z pism złożonych przez obrońcę na rozprawie zamierza wraz z żoną pracować na gospodarstwie rolnym teściów, to jednak ze względu na fakt, że był już karany za udział w pobiciu, że przestępstw włamania dopuścił się w niespełna trzy miesiące po upływie okresu próby, związanej z udzieleniem oskarżonemu warunkowego przedterminowego zwolnienia, że ma skłonności do nadużywania alkoholu i negatywną opinię, nie można mieć przekonania, że bez wykonania kary bezwzględnego pozbawienia wolności na drogę przestępstwa nie powróci. Także wzgląd na prewencję generalną przemawia za słusznością orzeczenia kary przez sąd pierwszej instancji.III. Co do rewizji obrońcy oskarżonego Krzysztofa P.Za słusznością rewizji przemawia fakt, że oskarżony do tej pory nie był karany, że jako zaledwie 18-letni młody człowiek dopuścił się jednego tylko czynu przestępczego w czasie popełnienia, którego rola oskarżonego była podrzędna, szkoda niewielka, a odniesiona korzyść minimalna. Oskarżony odbył już 7 miesięcy pozbawienia wolności w ramach tymczasowego aresztowania i po odbyciu jeszcze dwóch miesięcy kary mógłby ubiegać się o warunkowe przedterminowe zwolnienie.W tym stanie rzeczy należy uznać za celowe warunkowe zawieszenie wykonania orzeczonej kary na długi okres, co z jednej strony pozwoli oskarżonemu prowadzić życie uczciwego człowieka pracy, a gdyby wkroczył na drogę przestępstwa zmuszony byłby odbyć resztę orzeczonej kary pozbawienia wolności. Fakt, że oskarżony nie pracował nie może go charakteryzować jako pasożyta społecznego, skoro w chwili popełnienia przestępstwa miał dopiero 18 lat (...).IV. Co do rewizji obrońcy oskarżonego Mieczysława G.Rewizja nie jest zasadna.Kary wymierzonej oskarżonemu nie można uznać za niewspółmiernie surową, jeśli się weźmie pod uwagę, że wprawdzie oskarżony dokonał tylko jednego włamania, ale suma zagarniętego mienia jest znaczna, przewyższa bowiem kwotę 66 000 zł.Oskarżony w chwili czynu miał już 25 lat, a przestępstwa dokonał z młodszym o prawie 8 lat Zbigniewem J.Mimo że zakład pracy oskarżonego udziela mii poręczenia i że przełożony wystawił mu dobrą opinię jako pracownikowi, to warunkowe zawieszenie wymierzonej oskarżonemu kary nie jest możliwe ze względu na rolę, jaką oskarżony odegrał przy popełnieniu przestępstw. Oskarżony użył własnego samochodu do przewiezienia towarów pochodzących z przestępstwa. To dzięki użyciu tego środka lokomocji mogło dojść do zaboru tak dużej ilości towarów.Jeśli się weźmie pod uwagę, że kara wymierzona oskarżonemu jest raczej zbyt łagodna, a ponadto, że istnieje wiele okoliczności obciążających oskarżonego, to wniosek obrońcy o warunkowe zawieszenie wykonania oskarżonemu Mieczysławowi G. uznać należy za niezasadny (...).