IV KR 215/75

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia dr T. Majewski (sprawozdawca). Sędziowie: J. Matysiak, J. Wieczorek.Prokurator Prokuratury Generalnej: T. Matysik.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 1975 r. między innymi sprawy:1) Łucji C.,2) Stanisława M.,3) Bronisława P. i4) Władysława M., oskarżonych z art. 241 k.k., z powodu rewizji wniesionych przez obrońców oskarżonych od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Kielcach z dnia 21 marca 1975 r. (...), przyjmując, że udzielanie korzyści majątkowej nie następowało w zamian za tolerowanie nadużyć i nie stanowiło działania w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, zmienił zaskarżony wyrok co do następujących oskarżonych w ten sposób, że:a) w stosunku do oskarżonej Łucji C. zakwalifikował jej czyn z art. 241 § 1 k.k. i na podstawie tego przepisu wymierzył jej karę 4 lat pozbawienia wolności z zaliczeniem aresztu tymczasowego od dnia 22 września 1972 r., nie orzekając grzywny i kary dodatkowej pozbawienia praw publicznych,b) w stosunku do oskarżonych Stanisława M, Bronisława P.i Władysława M. złagodził wymierzone im kary pozbawienia wolności do 2 lat i uchylił wymierzone im kary grzywny (...).Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Co do rewizji oskarżonej Łucji C.Zarzuty rewizji są częściowo zasadne. Wprawdzie Sąd Wojewódzki nie popełnił błędu, określając ogólną sumę udzielonych przez oskarżoną korzyści na przeszło 200.000 zł, ale to prawidłowe ustalenie nie upoważniało w tym wypadku do zakwalifikowania przestępstwa oskarżonej jako udzielenia korzyści majątkowej w wielkich rozmiarach.Przepis art. 241 § 4 k.k. jest wyraźnie powiązany z ustawowym stanem faktycznym przewidzianym w k.k., określającym kwalifikowaną odpowiedzialność sprawcy, który w związku z pełnieniem funkcji publicznej przyjmuje korzyść majątkową w wielkich rozmiarach lub jej obietnicę. Udzielenie korzyści majątkowej kilku funkcjonariuszom w łącznej kwocie przeszło 200.000 zł, traktowane jako jedno przestępstwo ciągłe, nie uzasadnia zastosowania art. 241 § 4 k.k.Brak podstaw również do traktowania przestępstwa oskarżonej Łucji C. jako popełnionego w celu osiągnięcia korzyści majątkowej. Oskarżona Łucja C. reprezentowała chałupników, którzy czynili starania o udzielenie im zlecenia na wykonanie produkcji nakładczej lub o przydział surowca. Nieuczciwi funkcjonariusze spółdzielczego zrzeszenia chałupników (prezes, kierownik techniczny, główny księgowy) oraz przedstawiciele jednostek gospodarki uspołecznionej udzielając zlecenia żądali "haraczu". Udzielanie tego "haraczu" stanowiło przestępstwo, lecz nie było podyktowane dążeniem do uzyskania bezprawnej korzyści majątkowej, a jedynie chęcią uzyskania pracy, stanowiącej niekiedy jedyne źródło utrzymania osób zajmujących się produkcją chałupniczą i ich rodzin (oskarżona Łucja C., oskarżona Jadwiga N. i in.).Przepis art. 36 § 3 k.k. zobowiązuje sąd do orzeczenia grzywny w stosunku do sprawcy, który działał w celu osiągnięcia korzyści majątkowej mającej charakter bezprawny. Pełną aktualność zachowuje w tej kwestii orzeczenie składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 11 listopada 1969 r. - V KRN 113/66 (OSNKW 1970, z. 2-3, poz. 17).W związku z powyższym należało zmienić kwalifikację czynu przypisanego oskarżonej Łucji C. - na k.k., zaniechać orzeczenia grzywny i kary dodatkowej pozbawienia praw publicznych, a karę pozbawienia wolności odpowiednio złagodzić, biorąc pod uwagę zarówno znacznie niższe zagrożenie ustawowe w porównaniu z art. 241 § 4 k.k., jak i ciężki stan zdrowia oskarżonej (...).Co do rewizji oskarżonych Stanisława M., Bronisława P. i Władysława M.Zarzuty rewizji oskarżonych Stanisława M. i Bronisława P., dotyczące ustaleń co do ich winy, nie są zasadne. W stosunku do oskarżonego Stanisława M. materiał dowodowy obejmuje nie tylko obciążające wyjaśnienia Henryka L., ale także własne przyznanie oskarżonego Stanisława M. Co do oskarżonego Bronisława P. obciążające wyjaśnienia Henryka L. poparte zostały dowodem z wyjaśnień oskarżonego Władysława M., złożonych w śledztwie.Istnieją natomiast podstawy do zmiany wyroku w stosunku do oskarżonych Stanisława M., Bronisława P. i Władysława M. zarówno w części dotyczącej uchylenia grzywien (z przyczyn, o których były wyżej mowa w związku z oskarżoną Łucją C.), jak i w części dotyczącej kar pozbawienia wolności. Biorąc pod uwagę to, że przestępstwo przypisane każdemu z nich zagrożone jest karą pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 5, a nie występują okoliczności, które uzasadniałyby wymierzenie kary wyższej od średniego wymiaru kary, należało odpowiednio złagodzić wymierzone im kary pozbawienia wolności (...).