IV KR 244/66

WyrokIzba Karna1967-12-01

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy sąd karny, orzekając przepadek mienia, jest związany toczącym się postępowaniem cywilnym o wyłączenie tego mienia spod egzekucji?
Ratio decidendi
Sąd karny, zgodnie z art. 6 k.p.k., jest uprawniony do samodzielnego rozstrzygania wszelkich zagadnień prawnych wynikających w toku postępowania i nie jest związany orzeczeniem innego sądu lub urzędu. Niemniej jednak, orzekając przepadek mienia znajdującego się we władaniu osoby bliskiej oskarżonemu, sąd karny ma obowiązek przeprowadzenia dowodów wskazujących na istnienie domniemania z art. 6 ustawy z dnia 21 stycznia 1958 r., zwłaszcza gdy toczy się proces cywilny o wyłączenie zajętego mienia spod egzekucji.
Stan faktyczny
Oskarżony Eustachiusz S. został skazany za przestępstwo z art. 2 § 2 lit. a ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. w związku z art. 1 § 1 lit. a ustawy z dnia 21 stycznia 1958 r. Po uchyleniu przez Sąd Najwyższy poprzedniego wyroku w części dotyczącej przepadku majątku, Sąd Wojewódzki orzekł przepadek sumy 20.300 zł z książeczki oszczędnościowej oraz radia "Stolica". Oskarżony zaskarżył ten wyrok, twierdząc, że kwota oszczędności stanowi własność jego rodziców i toczy się o nią proces cywilny. Sąd Najwyższy zmienił zaskarżony wyrok, orzekając przepadek jedynie radia.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że tytułem kary dodatkowej przepadku mienia orzekł przepadek jedynie radia marki "Stolica".

Pełny tekst orzeczenia

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia A. Kafarski (sprawozdawca).Sędziowie: L. Chmielewski, K. Dobesz.Prokurator Generalnej Prokuratury: W. Gawlikowski.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Eustachiusza S., oskarżonego z art. 2 § 2 lit. a ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228) w związku z art. 1 § 1 lit. a ustawy z dnia 21 stycznia 1958 r. (Dz. U. Nr 4, poz. 11), po rozpoznaniu założonej przez oskarżonego rewizji od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Lublinie z dnia 23 sierpnia 1966 r., na podstawie art. 375 i 384 lit. a) k.p.k.zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że tytułem kary dodatkowej przepadku mienia orzekł przepadek jedynie radia marki "Stolica" (...).Wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w Lublinie z dnia 6 września 1963 r. oskarżony Eustachiusz S. został skazany z art. 2 § 2 lit. a ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228) w związku z art. 1 § 1 lit. a ustawy z dnia 21 stycznia 1958 r. (Dz. U. Nr 4, poz. 11) i art. 47 § 1 lit. a) k.k. na karę 5 lat więzienia, 50.000 zł grzywny z zamianą w razie nieuiszczenia na 1 rok i 6 miesięcy więzienia oraz przepadek majątku w połowie. Ponadto zasądzone zostało od oskarżonego, solidarnie z innymi, odszkodowanie na rzecz poszkodowanej Gminnej Spółdzielni "Samopomoc Chłopska" w Z.Powyższy wyrok został utrzymany w mocy wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 18 lutego 1964 r.Na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości Sąd Najwyższy uchylił oba powyższe wyroki w części dotyczącej orzeczenia przepadku majątku wobec oskarżonego Eustachiusza S. i sprawę w tym zakresie przekazał do ponownego rozpoznania, gdyż Sąd Wojewódzki nie oznaczył konkretnych przedmiotów majątkowych, których przepadek orzekł.Po rozpoznaniu sprawy w tym zakresie Sąd Wojewódzki w Lublinie wyrokiem z dnia 23 sierpnia 1966 r. wymierzył oskarżonemu karę dodatkową w postaci przepadku sumy 20.300 zł, znajdującej się jako wkład na książeczce oszczędnościowej PKO nr 0363452 Lb-21, wystawionej na nazwisko Józefa S., oraz radioodbiornika marki "Stolica".Wyrok ten zaskarżył oskarżony, zarzucając obrazę art. 320 k.p.k. polegającą na nierozważeniu okoliczności, że kwota oszczędności 20.300 zł stanowi własność rodziców oskarżonego Józefa i Genowefy małżonków S. i że co do tej kwoty toczy się przed Sądem Powiatowym w Lublinie proces o wyłączenie jej spod egzekucji.W konkluzji rewizja wnosi o zmianę zaskarżonego wyroku w ten sposób, żeby orzeczenie co do przepadku mienia objęło jedynie radioodbiornik marki "Stolica".Uzasadnienie faktyczneSąd Najwyższy wyraził następujący pogląd:Współmierność kary w stosunku do przypisanego oskarżonemu czynu należy oceniać przy wzięciu pod uwagę wszystkich wymierzonych oskarżonemu kar, zarówno zasadniczych, jak i dodatkowych.W wypadku rozpatrywanym w sprawie niniejszej oskarżony został skazany na 5 lat więzienia, 50.000 zł grzywny i na utratę praw publicznych i obywatelskich praw honorowych. Biorąc pod uwagę wszystkie wyżej wymienione kary oraz to, że oskarżony nie posiada innego, stanowiącego jego niewątpliwą własność mienia, należało uznać, iż w sumie wymierzone mu kary przy orzeczeniu przepadku radioodbiornika stanowią wystarczającą również pod względem ekonomicznym dolegliwość dla oskarżonego.Na zakończenie - w związku z zarzutami rewizji oskarżonego - trzeba nadmienić, że toczenie się procesu cywilnego o wyłączenie spod egzekucji szeregu ruchomości, między którymi znajduje się również książeczka oszczędnościowa z wkładem 20.300 zł, którego przepadek orzekł Sąd Wojewódzki, nie stanowi przeszkody do orzeczenia w procesie karnym przepadku wyżej wymienionych oszczędności, albowiem sąd karny zgodnie z art. 6 k.p.k. jest uprawniony do samodzielnego rozstrzygania wszelkich zagadnień prawnych wynikających w toku postępowania i nie jest związany orzeczeniem innego sądu lub urzędu. Karą przepadku mienia może być objęty jedynie majątek stanowiący własność oskarżonego lub co do którego istnieje domniemanie, o którym mowa w art. 6 ustawy z dnia 21 stycznia 1958 r. (Dz. U. Nr 4, poz. 11).Sąd karny, orzekając przepadek mienia znajdującego się we władaniu osoby będącej w bliskim stosunku z oskarżonym i zajętego u niej w wykonaniu postanowienia prokuratora wydanego na podstawie art. 3 § 1 cytowanej ustawy z dnia 21 stycznia 1958 r., ma obowiązek - zwłaszcza wtedy, gdy toczy się proces cywilny o wyłączenie spod egzekucji zajętego mienia - przeprowadzenia dowodów wskazujących na to, że w stosunku do tego mienia istnieje domniemanie z art. 6 cytowanej już ustawy z dnia 21 stycznia 1958 r. Temu obowiązkowi Sąd Wojewódzki nie uczynił zadość. Dodać jeszcze można tylko, że Sąd Powiatowy w Zamościu nieprawomocnym wyrokiem w sprawie I C 2357/66 uwzględnił powództwo Genowefy i Józefa małżonków S., rodziców oskarżonego, i wyłączył spod egzekucji zajęte u nich - na podstawie postanowienia prokuratora wydanego stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 21 stycznia 1958 r. - ruchomości; wśród tych ruchomości znajduje się również książeczka oszczędnościowa z wkładem 20.300 zł, których przepadek orzekł Sąd Wojewódzki w niniejszej sprawie.

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 2 § 2art. 1 § 1art. 375art. 47 § 1art. 320 KPKart. 6 KPKart. 6art. 3 § 1§ 2§ 1

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 16.07.2026.