IV KR 319/74

WyrokIzba Karna1975-01-14

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy usiłowanie podpalenia, które nie doprowadziło do pożaru z przyczyn niezależnych od sprawcy, powinno być kwalifikowane jako przestępstwo z art. 138 § 1 k.k., a jeśli tak, to czy zastosowanie nadzwyczajnego złagodzenia kary jest uzasadnione w świetle okoliczności popełnienia czynu?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że czyn oskarżonego wyczerpuje znamiona usiłowania przestępstwa z art. 138 § 1 k.k., gdyż działał on z zamiarem sprowadzenia pożaru w miejscu, gdzie przebywali ludzie, a wygaśnięcie ognia nastąpiło z przyczyn od niego niezależnych. Jednocześnie Sąd Najwyższy uchylił zastosowane przez sąd niższej instancji nadzwyczajne złagodzenie kary, uznając je za nieuzasadnione ze względu na motywację sprawcy (zemsta), porę popełnienia czynu (noc) oraz fakt, że mimo przyznania się do winy, nie można było uznać, że najniższa kara przewidziana w ustawie byłaby niewspółmiernie surowa.
Stan faktyczny
Oskarżony Wiesław S. został oskarżony o usiłowanie podpalenia zabudowań, w których przebywali ludzie. Czyn ten został zakwalifikowany z art. 138 § 1 k.k. w związku z art. 11 § 1 k.k. Sąd pierwszej instancji zastosował nadzwyczajne złagodzenie kary. Prokurator i obrońca wnieśli rewizje. Obrońca kwestionował winę i kwalifikację prawną, a prokurator - zastosowanie nadzwyczajnego złagodzenia kary.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy zmienił zaskarżony wyrok w orzeczeniu o karze w ten sposób, że nie stosując nadzwyczajnego złagodzenia kary pozbawienia wolności skazał oskarżonego Wiesława S. za przypisane mu przestępstwo na karę 3 lat pozbawienia wolności z zaliczeniem okresu tymczasowego aresztowania.

Pełny tekst orzeczenia

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Wieczorek. Sędziowie: dr T. Majewski (sprawozdawca), M. Jankowska.Prokurator Prokuratury Generalnej: T. Matysik.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy Wiesława S., oskarżonego z art. 138 § 1 k.k. w związku z art. 11 § 1 k.k., z powodu rewizji wniesionej przez prokuratora i obrońcę od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Rzeszowie z dnia 22 sierpnia 1974 r.zmienił zaskarżony wyrok w orzeczeniu o karze w ten sposób, że nie stosując nadzwyczajnego złagodzenia kary pozbawienia wolności skazał oskarżonego Wiesława S. za przypisane mu przestępstwo na karę 3 lat pozbawienia wolności z zaliczeniem okresu tymczasowego aresztowania od dnia 1 czerwca 1974 r. (...).Uzasadnienie faktyczneZarzuty rewizji obrońcy oskarżonego, kwestionujące winę i kwalifikację prawną czynu przypisanego oskarżonemu Wiesławowi S., nie są zasadne.Wbrew wywodom rewizji czyn oskarżonego wyczerpuje znamiona przestępstwa określonego w art. 138 § 1 k.k. w postaci zjawiskowej usiłowania, gdyż oskarżony działał w zamiarze sprowadzenia pożaru na terenie zabudowań, w których przebywali oraz spali ludzie i w których znajdował się ich dobytek. Okoliczności te były znane oskarżonemu. Wygaśnięcie ognia wznieconego przez oskarżonego z chwilą podpalenia wiązki słomy nastąpiło z przyczyn całkiem od oskarżonego niezależnych.Bezpodstawne jest więc twierdzenie rewizji obrońcy, że w tym wypadku powinien być zastosowany art. 212 § 1 k.k. lub art. 139 § 2 k.k.Zupełnie bezzasadny jest też zarzut pominięcia dowodu z biegłych na stwierdzenie, że oskarżony w chwili dokonywania czynu miał świadomość, iż jego czyn może spowodować pożar. Ustalenie w tej kwestii sąd mógł oprzeć (i oparł) na materiale dowodowym zebranym w toku rozprawy bez zasięgania opinii biegłych, gdyż kwestia ta nie wymagała w tym wypadku wiadomości specjalnych (art. 176 § 1 k.p.k.).Bezzasadny jest wysunięty w rewizji obrońcy zarzut rażącej surowości kary, zasadna jest natomiast rewizja prokuratora, kwestionująca zastosowanie względem oskarżonego nadzwyczajnego złagodzenia kary.Przyznanie się do winy po ujawnieniu przestępstwa jest równoznaczne z przyczynieniem się do ujawnienia przestępstwa (art. 57 § 2 pkt 1 k.k.), chociaż może stanowić okoliczność łagodzącą przy wymiarze kary.Brak zatem podstaw do zastosowania w tym wypadku wspomnianego wyżej przepisu.Należało ponadto mieć na względzie okoliczności przemawiające przeciwko uznaniu, że nawet najniższa kara przewidziana w art. 138 § 1 k.k. byłaby w stosunku do oskarżonego Wiesława S. niewspółmiernie surowa. Wśród okoliczności tych należy wymienić przede wszystkim to, że oskarżony kierował się chęcią zemsty, oraz to, że usiłował wzniecić pożar w nocy, podczas snu mieszkańców pobliskiego domostwa.Ze względu na dotychczasowe nienaganne życie oskarżonego, jego sytuację rodzinną i przyznanie się do winy Sąd Najwyższy uznał, że karą, która w tym wypadku odpowiada dyrektywom art. 50 § 1 i § 2 k.k., będzie kara pozbawienia wolności odpowiadająca dolnej granicy ustawowego zagrożenia.Z tych powodów należało orzec jak w wyroku.

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 138 § 1 KKart. 11 § 1 KKart. 212 § 1 KKart. 139 § 2 KKart. 176 § 1 KPKart. 57 § 2 pkt 1 KKart. 50 § 1§ 1§ 2§ 2 pkt 1

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 21.07.2026.