IV KRN 6/74

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Pustelnik. Sędziowie: J. Polony (sprawozdawca), R. Młynkiewicz.Prokurator Prokuratury Generalnej: Z. Śliwiński.SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu sprawy Barbary W., skazanej z art. 200 § 1 k.k. w związku z art. 58 k.k., z powodu rewizji nadzwyczajnej wniesionej przez Prokuratora Generalnego PRL na niekorzyść skazanej od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Rzeszowie - jako rewizyjnego - z dnia 6 listopada 1973 r.,oddalił rewizję nadzwyczajną (...).Uzasadnienie faktyczneSąd Powiatowy w Rzeszowie wyrokiem z dnia 6 marca 1973 r. uznał oskarżoną Barbarę W. za winną tego, że w okresie od dnia 31 maja do dnia 16 sierpnia 1972 r. w R., działając czynem ciągłym, jako pracowniczka Ajencji PKO nr 52 przy Zakładzie Energetycznym w R., będąc odpowiedzialna za ochronę powierzonej jej gotówki, zagarnęła kwotę 50.297,47 zł na szkodę wymienionej Ajencji, i skazał ją za ten czyn na podstawie art. 200 § 1 k.k. w związku z art. 58 i art. 36 § 3 k.k. na karę 2 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności oraz 20.000 zł grzywny z zamianą na wypadek nieuiszczenia jej w terminie na 10 miesięcy i 10 dni zastępczej kary pozbawienia wolności, przyjmując 1 dzień tej kary za równoważny grzywnie 100 zł, a ponadto na podstawie art. 49 k.k. zarządził podanie wyroku do publicznej wiadomości w zakładzie pracy.Wyrok ten zaskarżyły obie strony.Sąd Wojewódzki w Rzeszowie wyrokiem z dnia 6 listopada 1973 r. pozostawił rewizję prokuratora bez rozpoznania wobec jej cofnięcia, natomiast - częściowo uwzględniając rewizję oskarżonej - zmienił wyrok Sądu Powiatowego w ten sposób, że złagodził wymierzoną karę pozbawienia wolności do lat 2 i warunkowo zawiesił wykonanie tej kary na okres 3 lat oraz uchylił orzeczenie podania wyroku do publicznej wiadomości w zakładzie pracy, a ponadto utrzymując orzeczenie o karze grzywny poprawił obliczenie kary zastępczej, określając ją na 200 dni, przy przyjęciu 1 dnia pozbawienia wolności za równoważny grzywnie 100 zł.Powyższy wyrok Sądu Wojewódzkiego w Rzeszowie, jako rewizyjnego, został zaskarżony w ustawowym terminie określonym w art. 463 § 2 k.p.k. rewizją nadzwyczajną Prokuratora Generalnego PRL wniesioną na niekorzyść oskarżonej w części dotyczącej kary.Rewizja nadzwyczajna zarzuca obrazę art. 387 pkt 4 k.p.k. wskutek złagodzenia oraz warunkowego zawieszenia wykonania kary pozbawienia wolności wymierzonej oskarżonej przez Sąd Powiatowy w Rzeszowie wyrokiem z dnia 6 marca 1973 r. i uchylenia orzeczonej tym wyrokiem dodatkowej kary podania wyroku do publicznej wiadomości w zakładzie pracy - mimo braku podstaw do uznania orzeczonej przez sąd pierwszej instancji kary za rażąco niewspółmierną, wnosi o zmianę zaskarżonego wyroku przez utrzymanie w mocy wyroku Sądu Powiatowego w Rzeszowie z dnia 6 marca 1973 r., przy czym orzeczoną karę grzywny w wysokości 20.000 zł w wypadku nieuiszczenia jej w terminie zamienia się na zastępczą karę 200 dni pozbawienia wolności, przyjmując jeden dzień pozbawienia wolności za równoważny grzywnie 100 zł.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizja nadzwyczajna nie jest zasadna.Jakkolwiek trafne jest jej zastrzeżenie co do argumentacji wyroku rewizyjnego w zakresie wniosków wyciągniętych z faktu cofnięcia rewizji prokuratora od wyroku pierwszej instancji, to nie można odmówić merytorycznej słuszności orzeczeniu Sądu Wojewódzkiego wydanemu po uzupełnieniu postępowania dowodowego, które dostarczyło dodatkowych danych o sytuacji rodzinnej i materialnej Barbary W. oraz o staraniach czynionych przez nią i jej męża w celu uzyskania pożyczek z różnych źródeł, aby zwrócić zagarniętą z kasy gotówkę.W świetle tych okoliczności - wbrew wywodom zawartym w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku podzielonym w rewizji nadzwyczajnej - nabierają cech wiarygodności wyjaśnienia oskarżonej, że zagarniętą z kasy gotówkę zamierzała wkrótce zwrócić i że mogła mieć ku temu realne szanse, skoro suma zaciągniętych pożyczek odpowiadała zagarniętej kwocie (10.000 zł - od Stanisławy B., 5.000 zł - z zakładu pracy męża, 20.000 zł - od matki męża, 10.000 zł - z zakładu oskarżonej, a reszta - od szwagra).Okoliczność ta, nie mająca wpływu na kwalifikację prawną jej czynu, rzutuje jednak w sposób istotny na ocenę stopnia nasilenia złej woli, nie może więc pozostać także bez wpływu na wymiar kary.Trudno również zgodzić się z tezą, że przyznaniu oskarżonej nie można przypisywać istotnego znaczenia przy wymiarze kary "wobec oczywistych wyników przeprowadzonej u niej kontroli".Jak bowiem wynika z akt sprawy, niespodziewana wyrywkowa kontrola Ajencji PKO nr 52 w Zakładach Energetycznych w R. dała jedynie podstawę do postawienia Barbarze W. zarzutu określonego w art. 200 § 1 k.k., obejmującego przywłaszczenie kwoty 50.297,47 zł w dniach 13-15 sierpnia 1972 r. Natomiast przesłuchiwana przez prokuratora w dniu 29 listopada 1972 r. oskarżona przyznała się samorzutnie do pobierania z kasy już wcześniej drobnych kwot na bieżące wydatki własne, w związku z czym powołano biegłego w celu zbadania całej dokumentacji i dokładnego wyliczenia całej zagarniętej sumy oraz za pośrednictwem zakładu pracy podano do wiadomości klientom książeczek oszczędnościowych fakt nadużyć w celu ujawnienia - nie wykrytych w czasie kontroli w dniu 16 sierpnia 1972 r. - ewentualnych niedoborów, a wreszcie oskarżono Barbarę W. o przestępstwo ciągłe określone w art. 200 § 1 k.k. w związku z art. 58 k.k., do czego ona sama dostarczyła dowodów.Podobnie należy docenić szczerość przyznania się oskarżonej co do przeznaczenia zagarniętych pieniędzy na uzupełnienie brakującej kwoty potrzebnej na wymianę starego samochodu na nowy, mimo że obłożna choroba rodziców - rencistów dostarczała ewentualnego pretekstu na usprawiedliwienie dokonanego zaboru.Uwzględniwszy ponadto natychmiastowe całkowite wyrównanie szkody, dotychczasowe nienaganne życie oskarżonej, jej wzorową opinię, fakt dalszego zatrudnienia w tym samym zakładzie, którego była długoletnim pracownikiem, upływ czasu (blisko 2 lata) od popełnienia czynu oraz wychowywanie 2,5-letniego dziecka, wymagającego opieki matki, nie można uznać orzeczonej kary za rażąco niewspółmierną na tle ustawowych dyrektyw określonych w art. 50 i art. 73 § 2 k.k.W szczególności eksponowany w rewizji nadzwyczajnej wzgląd na społeczne oddziaływanie kary nie może być rozumiany jednostronnie w ten sposób, że sprowadza się on wyłącznie do powstrzymania innych osób od podobnych przestępstw - przykładem bezwzględnego pozbawienia wolności. Nie powinno się bowiem pomijać i tego aspektu, że orzeczona w konkretnym wypadku kara ma również służyć kształtowaniu pozytywnych postaw u osób, które przypadkowo weszły w kolizję z prawem, a mianowicie skłaniać je do czynnego żalu, wyrażającego się między innymi w niezwłocznym naprawieniu wyrządzonej szkody i szczerym ujawnieniu wszystkich okoliczności popełnienia przestępstwa - w przekonaniu, że taka właśnie postawa będzie właściwie oceniona w toku postępowania karnego i znajdzie odpowiedni wyraz w wymiarze kary. Przemawia za tym pośrednio treść art. 57 § 2 pkt 1 k.k.Z powyższych względów Sąd Najwyższy uznał, że brak podstaw do kwestionowania w niniejszej sprawie wysokości kary pozbawienia wolności i warunkowego zawieszenia jej wykonania.Karą dodatkową w postaci podania wyroku do publicznej wiadomości w zakładzie pracy oskarżonej należało uznać za niecelową nie tylko ze względu na jej osobowość, ale i fakt wcześniejszego ogłoszenia tamże o ujawnionych nadużyciach, o czym wyżej była mowa (...).