IV KS 7/21

Sygn. akt IV KS 7/21 POSTANOWIENIE Dnia 29 kwietnia 2021 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Andrzej Tomczyk w sprawie K. W. oskarżonego z art. 177 § 1 k.k., po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 29 kwietnia 2021 r. skargi obrońcy oskarżonego na wyrok sądu odwoławczego – Sądu Okręgowego w B. z dnia 7 grudnia 2020 r., sygn. akt VII Ka (…), uchylającego wyrok Sądu Rejonowego w B. z dnia 5 maja 2020 r., sygn. akt III K (…), i przekazującego sprawę do ponownego rozpoznania, na podstawie art. 539e § 2 k.p.k. p o s t a n o w i ł: 1. oddalić skargę; 2. obciążyć oskarżonego K.W. kosztami sądowymi postępowania skargowego. UZASADNIENIE K. W. został oskarżony o to, że w dniu 3 stycznia 2019 r. w B., przy ul. (…), umyślnie naruszył zasady bezpieczeństwa ruchu lądowym określone w art. 3 ust. 1 i art. 26 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym w ten sposób, że kierując samochodem marki V. o nr rej. (…), zbliżając się do przejścia dla pieszych, nie zachował szczególnej ostrożności i nie ustąpił pierwszeństwa pieszemu R. K., przechodzącemu przez oznakowane przejście dla pieszych z prawej strony na lewą, w wyniku czego potrącił wymienionego pokrzywdzonego, czym nieumyślnie spowodował wypadek, w 2 następstwie którego pieszy doznał obrażeń ciała w postaci złamania obojczyka i licznych złamań żeber, które to obrażenia naruszyły czynności narządów jego ciała na okres powyżej 7 dni w rozumieniu art. 157 § 2 k.k., tj. o czyn z art. 177 § 1 k.k. Sąd Rejonowy w B. wyrokiem z dnia 5 maja 2020 r., sygn. akt III K (…), uniewinnił K.W. od czynu zarzucanego mu aktem oskarżenia. Apelację od tego orzeczenia wniósł pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego. Zaskarżając je w całości na niekorzyść K.W., zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wyroku, który miał wpływ na treść orzeczenia, polegający na błędnej ocenie zgromadzonego materiału dowodowego i przyjęciu błędnego poglądu, że oskarżony nie naruszył zasad bezpieczeństwa w ruchu lądowym określonych w art. 3 ust. 1 i art. 26 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym i uniewinnieniem oskarżonego od popełnienia zarzucanego mu przestępstwa, podczas gdy prawidłowa ocena całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego prowadzi do wniosku, że wyżej opisane zachowanie oskarżonego wyczerpywało znamiona przestępstwa z art. 177 § 1 k.k. wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. Sąd Okręgowy w B. wyrokiem z dnia 7 grudnia 2020 r., sygn. akt VII Ka (…), uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał Sądowi Rejonowemu w B. do ponownego rozpoznania. Skargę od tego wyroku wniósł obrońca K.W. Zaskarżając go w całości, zarzucił naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć wpływ na treść orzeczenia, poprzez naruszenia art. 437 § 1 i § 2 k.p.k. w związku z art. 454 § 1 k.p.k. poprzez wskazanie, iż oskarżony winien zostać skazany w trakcie ponownego rozpoznania niniejszej sprawy, przy jednoczesnym braku poczynienia szczegółowych rozważań co do zasadności skazania oskarżonego i wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Skarga obrońcy okazała się bezzasadna. Stosownie do treści art. 437 § 2 k.p.k. uchylenie orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania może nastąpić tylko w razie zaistnienia okoliczności 3 określonych w treści art. 439 § 1 k.p.k., art. 454 k.p.k. lub jeśli jest konieczne przeprowadzenie na nowo przewodu w całości. Powiązanie tego unormowania z treścią art. 539a § 3 k.p.k., w którym uregulowano podstawy skargi, niewątpliwie wskazuje, że Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę na wyrok sądu odwoławczego, ogranicza się wyłącznie do analizy, czy w sprawie, na etapie postępowania przed sądem pierwszej lub drugiej instancji, zachodzi tzw. bezwzględna przyczyna odwoławcza, albo doszło do uchylenia wyroku mimo braku formalnych przeszkód określonych w art. 454 k.p.k. do wydania wyroku zmieniającego lub też konieczne jest przeprowadzenie w całości przewodu sądowego (por. uchwałę składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 25 stycznia 2018 r., I KZP 13/17 oraz postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 lutego 2017 r., IV KS 6/16). Jednocześnie trzeba mieć na uwadze, że uzasadnienie wyroku sądu odwoławczego musi jednoznacznie określać, która z przesłanek określonych w art. 437 § 2 k.p.k. była podstawą uchylenia wyroku sądu pierwszej instancji i przekazania sprawy temu sądowi do ponownego rozpoznania. W myśl art. 454 § 1 k.p.k. sąd odwoławczy nie może skazać oskarżonego, który został uniewinniony w pierwszej instancji lub co do którego w pierwszej instancji umorzono lub warunkowo umorzono postępowanie. W takim wypadku kontrola skargowa dokonywana przez Sąd Najwyższy w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 539a k.p.k. obejmuje ocenę prawidłowości zastosowania tego przepisu pod kątem spełnienia przesłanki, że sąd odwoławczy „nie może skazać oskarżonego”. W tym celu sąd musi wykazać, że stwierdzone uchybienie, mogłoby spowodować zapadnięcie wyroku skazującego, ale jego wydanie nie jest dopuszczalne w instancji odwoławczej z uwagi na zakaz takiego orzekania. Dopiero w takiej sytuacji zaskarżony wyrok podlega uchyleniu, a sprawa zostaje przekazana sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania (por. również uwagi zawarte w cyt. uchwale Sądu Najwyższego z dnia 25 stycznia 2018 r., I KZP 13/17). Z uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego w B. wynika, że doszło do wystąpienia w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji uchybień dotyczących oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, a w konsekwencji dokonania wadliwych ustaleń faktycznych. Wobec tego realna jest możliwość wydania wyroku skazującego, co sąd ad quem wyraźnie zasygnalizował. Ponadto Sąd odwoławczy 4 zasadnie zwrócił uwagę, iż nieodzowne jest ponowne przeprowadzenie przewodu sądowego w całości, przeprowadzenie postępowania dowodowego, dokonania oceny zachowania uczestników zdarzenia, stopnia społecznej szkodliwości czynu i winy oskarżonego. Jednocześnie trzeba mieć na uwadze, że dla skuteczności uchylenia zaskarżonego wyroku wystarczające jest wskazanie błędów dokonanych przez sąd pierwszej instancji i wyraźny sygnał, że ich wyeliminowanie doprowadzić może do wydania wyroku skazującego. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku Sądu Okręgowego w B. tego rodzaju możliwość wynika w sposób niewątpliwy, zaś zalecenie przeprowadzenia przewodu sądowego w całości jest konsekwencją sugestii dotyczącej przeprowadzenia dalszego postępowania dowodowego i dokonania kompleksowej oceny zgromadzonego materiału. Polemika autora skargi z tego rodzaju ocenami próbuje usytuować Sąd Najwyższy w roli organu orzekającego co do istoty sprawy. Natomiast podkreślić należy, że z argumentacji zaprezentowanej przez Sąd Okręgowy w B. wynika, że powodem uchylenia wyroku Sądu pierwszej instancji był również zakaz, o którym mowa w art. 454 § 1 k.p.k., będący skutkiem przeprowadzonej analizy ustaleń dokonanych przez sąd a quo. Z przytoczonych powodów Sąd Najwyższy orzekł jak na wstępie.