IV KZ 29/15

Sygn. akt IV KZ 29/15 POSTANOWIENIE Dnia 26 maja 2015 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Marek Pietruszyński po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 26 maja 2015 r., w sprawie z wniosku M. J. o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Katowicach z dnia 26 marca 2013 r., sygn. akt XXIII Ka 139/13, zażalenia złożonego przez wnioskodawcę na zarządzenie Zastępcy Przewodniczącego II Wydziału Karnego Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 27 lutego 2015 r., sygn. akt II AKo 17/15, w przedmiocie odmowy przyjęcia własnoręcznie sporządzonego przez ukaranego wniosku o wznowienie postępowania p o s t a n o w i ł: zaskarżone zarządzenie utrzymać w mocy. UZASADNIENIE Ukarany M.J. złożył własnoręcznie sporządzony wniosek o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Katowicach z dnia 26 marca 2013 r., sygn. akt: XXIII Ka 139/13, utrzymującym w mocy wyrok Sądu Rejonowego w Tychach z dnia 19 grudnia 2012 r., sygn. akt: II W 371/11. We wniosku wskazał na bezpodstawność żądania sporządzenia wniosku o wznowienie postępowania przez profesjonalnego pełnomocnika. Zarządzeniem z dnia 29 stycznia 2015 r. wezwano wnioskodawcę do uzupełnienia braku formalnego przez sporządzenie i podpisanie wniosku o wznowienie postępowania przez adwokata lub radcę prawnego pod rygorem odmowy przyjęcia wniosku. Ukarany po otrzymaniu wezwania do uzupełnienia braku, (k. 21) braku tego, we 2 wskazanym terminie, nie uzupełnił. Wobec tego zaskarżonym zarządzeniem odmówiono przyjęcia osobistego wniosku wnioskodawcy o wznowienie postępowania. Na to zarządzenie zażalił się wnioskodawca i wniósł o jego uchylenie i nakazanie skierowania wniosku do rozpoznania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Wniosek o wznowienie postępowania, o ile nie pochodzi od prokuratora, aby był skuteczny prawnie, musi być sporządzony przez adwokata lub radcę prawnego (art. 545 § 2 k.p.k.). Ten nieusuwalny przymus uzasadniony jest tym, że wniosek o wznowienie prawomocnie zakończonego postępowania to wysoce sformalizowany, nadzwyczajny środek zaskarżenia, co oznacza, iż tylko podmiot dysponujący fachową wiedzą i umiejętnościami- jakimi nie dysponuje strona postępowania - jest w stanie ocenić warunki do wystąpienia z tym wnioskiem, a następnie sporządzić go w zgodzie z wymogami prawa (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 27 maja 2014 r., sygn. akt: V KZ 19/14. LEX nr 1466247). Wnioskodawca w osobistym, kolejnym już wniosku o wznowienie postępowania zastrzegł, że bezpodstawne jest żądanie od niego aby wniosek ten został sporządzony i podpisany przez zawodowego pełnomocnika. Dla uzasadnienia swojego zastrzeżenia odwołał się do orzecznictwa Sądu Najwyższego, Trybunału Konstytucyjnego i unormowań ustawy zasadniczej. Wbrew twierdzeniom skarżącego przywołane przez niego, na uzasadnienie trafności wywodów zażalenia, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 13 marca 2013 r., sygn. akt: IV KZ 13/14 nie daje podstawy do wysnucia wniosku o możliwości złożenia przez wnioskodawcę osobistego wniosku o wznowienie postępowania. Wskazane orzeczenie uchyliło co prawda decyzje organu sądowego w przedmiocie odmowy przyjęcia osobistego wniosku o wznowienie, jak też w przedmiocie odmowy ustanowienia skazanemu obrońcy z urzędu celem sporządzenia wniosku o wznowienie postępowania, ale u podstaw tego rozstrzygnięcia legły zaniedbania organów sądowych popełnione przy rozważaniu kwestii powołania dla skazanego obrońcy z urzędu. W tezie tego orzeczenia odwołując się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 października 2013 r. K. 30/11 przesądzającego o 3 konieczności stworzenia mechanizmu zaskarżalności rozstrzygnięć podejmowanych na podstawie art. 81 § 1 w zw. z art. 78 § 1 k.p.k., wskazano jedynie, że dopóki nie dojdzie do odpowiedniej zmiany przepisów, Sądy w sytuacji powzięcia decyzji o odmowie wyznaczenia obrońcy z urzędu, powinny wprost stosować przepisy ustawy zasadniczej dotyczące prawa oskarżonego do obrony. Przedmiotem tej sprawy nie była jednak odmowa ustanowienia dla ukaranego adwokata z urzędu dla sporządzenia wniosku o wznowienie, gdyż takiej inicjatywy w przedmiocie ustanowienia adwokata ukarany nie przejawił. W tej sytuacji przywołane orzeczenia nie mogło znaleźć zastosowania w jego sprawie. Odnosząc się do podnoszonego w zażaleniu ograniczenia przez omawiany wymóg formalny, określony w art. 545 § 2 k.p.k., prawa do sądu w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji RP należało stwierdzić, że z treści art. 176 ust. 1 Konstytucji wynika, iż postępowanie sądowe co do zasady jest dwuinstancyjne, ale postępowanie w przedmiocie wzruszenia prawomocnego orzeczenia jako postępowanie nadzwyczajne ma charakter ograniczony. Wniosek o wznowienie postępowania dotyczy orzeczenia prawomocnego, świadczącego o prawidłowości ukarania, nie jest więc kolejnym środkiem odwoławczym, wywiedzionym na rzecz osoby korzystającej z domniemania niewinności. W końcu należało stwierdzić, że ustanowiony w treści art. 545 § 2 k.p.k. przymus adwokacko-radcowski nie zamyka stronie prawa do sądu, gdyż podejmując czynności zmierzające do wznowienia postępowania może skorzystać z pomocy ustanowionego przez siebie profesjonalnego pełnomocnika. Wniosek o wznowienie postępowania może być również ponawiany (jeśli nie wskazuje tych samych podstaw). Z tych względów postanowiono jak na wstępie.