IV KZ 41/24

PostanowienieIzba Karna2025-02-06

Skład orzekający: Wiesław Kozielewicz, Jacek Błaszczyk, Małgorzata Gierszon

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy nowe fakty lub dowody, które nie wskazują na jedną z trzech okoliczności wymienionych w art. 540 § 1 pkt 2 k.p.k., mogą stanowić podstawę do wznowienia postępowania karnego?
Ratio decidendi
Instytucja wznowienia postępowania karnego jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia. Nowe fakty lub dowody mogą stanowić podstawę do wznowienia postępowania karnego jedynie wtedy, gdy wskazują na jedną z trzech okoliczności wymienionych w art. 540 § 1 pkt 2 k.p.k. Ciężar udowodnienia podstawy wznowienia spoczywa na składającym wniosek, a sąd rozpoznający wniosek o wznowienie nie dokonuje na nowo oceny dowodów zebranych w toku procesu karnego.
Stan faktyczny
Skazany J. J. złożył wniosek o wznowienie postępowania karnego, które zostało prawomocnie zakończone wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Katowicach utrzymującym w mocy wyrok Sądu Okręgowego w Katowicach. Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia wniosku z powodu jego oczywistej bezzasadności. Skazany wniósł zażalenie na to postanowienie, kwestionując ustalenia Sądu Najwyższego i wskazując inne osoby jako sprawców przypisanego mu przestępstwa. Sąd Najwyższy rozpoznał zażalenie.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie o odmowie przyjęcia wniosku o wznowienie postępowania i obciążył skazanego kosztami sądowymi.

Pełny tekst orzeczenia

IV KZ 41/24 POSTANOWIENIE Dnia 6 lutego 2025 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Wiesław Kozielewicz (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Jacek Błaszczyk SSN Małgorzata Gierszon w sprawie J. J. skazanego z art. 148 § 1 k.k. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 6 lutego 2025 r. zażalenia skazanego J. J. na postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 października 2024 r., sygn. akt IV KO 59/24, o odmowie przyjęcia, wobec jego oczywistej bezzasadności, wniosku skazanego J. J. o wznowienie postępowania prawomocnie zakończonego wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 10 lutego 2023 r., sygn. II AKa 383/21, utrzymującego w mocy wyrok Sądu Okręgowego w Katowicach z dnia 21 maja 2019 r., sygn. akt V K 194/17, p o s t a n o w i ł: zaskarżone postanowienie utrzymać w mocy, a kosztami sądowymi postępowania o wznowienie, w tym wydatkami w kwocie 20 zł. obciążyć skazanego J. J.. Jacek Błaszczyk Wiesław Kozielewicz Małgorzata Gierszon UZASADNIENIE Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia 24 października 2024 r., sygn. akt IV KO 59/24, na podstawie art. 545 § 3 k.p.k., odmówił przyjęcia, wobec jego IV KZ 41/24 2 oczywistej bezzasadności, wniosku skazanego J. J. o wznowienie postępowania prawomocnie zakończonego wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 10 lutego 2023 r., sygn. II AKa 383/21, utrzymującego w mocy wyrok Sądu Okręgowego w Katowicach z dnia 21 maja 2019 r., sygn. akt V K 194/17. W zażaleniu z dnia 4 listopada 2024 r. na to postanowienie skazany J. J. kwestionuje ustalenia Sadu Najwyższego, podnosi, że sprawcami przypisanego mu przestępstwa są H. K. i J. M.. Sąd Najwyższy zważył co następuje Brak jest podstaw do uwzględnienia zażalenia. Instytucja wznowienia postępowania karnego zaliczana jest do nadzwyczajnych środków zaskarżenia. Podstawą wznowienia postępowania karnego, o jakiej mowa w przepisie art. 540 § 1 pkt. 2 k.p.k., nie mogą być wszelkie nowe fakty lub dowody, lecz jedynie te, które wskazują na jedną z trzech okoliczności w nim wyliczonych. Ciężar udowodnienia podstawy wznowienia obciąża składającego wniosek o wznowienie, a to z uwagi na istnienie domniemania prawdziwości ustaleń prawomocnego orzeczenia. Nowy fakt lub dowód musi się ujawnić, a więc albo mieć postać poddającą się procesowej weryfikacji, albo pozostawać do dyspozycji organu procesowego, który ma ten dowód przeprowadzić w sposób przewidziany prawem i dokonać jego konfrontacji z materiałem będącym podstawą dotychczasowego rozstrzygnięcia (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 20 października 2009 r., sygn. akt III KO 59/09). Natomiast jeśli chodzi o nowy fakt, o którym mowa w przepisie art. 540 § 1 pkt. 2 k.p.k., to należy przyjąć, że jest to wydarzenie, które miało miejsce w określonym miejscu i czasie. Ustalenie nowych faktów z reguły następuje na podstawie nowych dowodów. Nowe fakty lub dowody muszą wskazywać na zaistnienie jednej z sytuacji ujętej w przepisie art. 540 § 1 pkt. 2 lit. a-c k.p.k. Posłużono się w przepisie sformułowaniem „wskazujące na to, że”. To sformułowanie w orzecznictwie Sądu Najwyższego jest m.in. interpretowane jako: „stanowiąca podstawę do graniczącego z pewnością wniosku o błędności wyroku” (por. np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 4 lipca 1972 r., sygn. akt Wp 5/72, OSNKW 1972, z. 10, poz. 165), „w sposób wiarygodny podważyć prawdziwość przyjętych ustaleń faktycznych” (por. postanowienie Sądu IV KZ 41/24 3 Najwyższego z dnia 24 kwietnia 1996 r., sygn. akt V KO 2/96, OSNKW 1996, z. 7- 8, poz. 47), „wskazywać wysoki stopień prawdopodobieństwa błędu sądowego w zakończonym prawomocnie postępowaniu” (por. np. postanowienie Sądu Najwyższego dnia z 20 stycznia 2010 r., sygn. akt II KO 89/09, R-OSNKW 2010, poz. 104). Tak rozumiane nowe fakty lub dowody muszą wskazywać na to, że: a) skazany nie popełnił czynu albo czyn jego nie stanowił przestępstwa lub nie podlegał karze (art. 540 § 1 pkt 2 lit. a k.p.k.), b) skazano go za przestępstwo zagrożone karą surowszą albo nie uwzględniono okoliczności zobowiązujących do nadzwyczajnego złagodzenia kary albo też błędnie przyjęto okoliczności wpływające na nadzwyczajne obostrzenie kary (art. 540 § 1 pkt 2 lit. b k.p.k.), c) sąd umorzył lub warunkowo umorzył postępowanie karne, błędnie przyjmując popełnienie przez oskarżonego zarzucanego mu czynu (art. 540 § 1 pkt 2 lit. c k.p.k.). Trafnie zatem w realiach niniejszej sprawy podniósł Sąd Najwyższy w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że żadna ze wskazanych w piśmie skazanego okoliczności nie mieści się w katalogu przesłanek zawartych w przepisie art. 540 § 1 pkt. 2 k.p.k., a także podkreślił, iż z uwagi na specyfikę postępowania wznowieniowego sąd rozpoznający wniosek o wznowienie postępowania karnego nie dokonuje na nowo oceny dowodów zebranych w toku procesu karnego i poprawności poczynionych w oparciu o nie ustaleń faktycznych będących podstawą prawomocnego wyroku skazującego, gdyż jego obowiązkiem jest jedynie zweryfikowanie czy okoliczności podane we wniosku o wznowienie, wskazują na wysokie prawdopodobieństwo wadliwości tego wyroku. Trafnie wskazał, iż cyt. ,,zagadnienia związane z oceną materiału dowodowego i ustaleń co do sprawstwa skazanego, były przedmiotem wywiedzionej w tej sprawie apelacji obrońcy (zarzuty obrazy przepisów postępowania art. 7 k.p.k. i 410 k.p.k. w zw. z art. 424 k.p.k.). Zarzuty te w toku kontroli odwoławczej zostały ocenione przez Sąd Apelacyjny w Katowicach jako bezzasadne, skutkiem czego zaskarżony wyrok co do J. J. utrzymano w mocy.” Kierując się przedstawionymi motywami Sąd Najwyższy rozstrzygnął jak w postanowieniu. IV KZ 41/24 4 [J.J.] r.g. Jacek Błaszczyk Wiesław Kozielewicz Małgorzata Gierszon

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 148 § 1 KKart. 545 § 3 KPKart. 540 § 1 pkt. 2 KPKart. 540 § 1 pkt. 2art. 540 § 1 pkt 2art. 7 KPKart. 424 KPK§ 1§ 3§ 1 pkt. 2§ 1 pkt 2

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 15.07.2026. · PDF źródłowy