RAD 21/66

SentencjaSąd Najwyższy w Izbie Karnej na posiedzeniu niejawnym w składzie powiększonym, po rozpoznaniu postawionego i skierowanego pod rozpoznanie składu siedmiu sędziów wniosku Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego o rozstrzygnięcie następującej kwestii prawnej:"Czy Sąd Najwyższy, rozpoznając odwołanie Ministra Sprawiedliwości od odmawiającej skreślenia z listy adwokatów uchwały rady adwokackiej lub Naczelnej Rady Adwokackiej, władny jest sam orzec skreślenie z listy adwokatów, czy też uznawszy odwołanie za zasadne, może jedynie, uchylając zaskarżoną uchwałę, przekazać sprawę radzie adwokackiej lub Naczelnej Radzie Adwokackiej do ponownego rozpoznania"na podstawie art. 29 ust. 2 ustawy o Sądzie Najwyższym (Dz. U. z 1962 r. Nr 11, poz. 54) uchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneI. Przewidziane w art. 81 ustawy o ustroju adwokatury postępowanie w kwestii skreślenia adwokata z listy adwokatów jest postępowaniem szczególnym. W stadium odwoławczym bowiem przed Sądem Najwyższym, które może toczyć się również wskutek odwołania się adwokata (ust. 1 art. 81), odbywa się kontrola zasadności uchwały, podjętej na podstawie art. 78 ust. 1, pkt 8 ustawy o ustroju adwokatury, a więc orzeczenia wydanego w postępowaniu administracyjnym. Wymieniona ustawa, poddając uchwały tego rodzaju kontroli sądowej, wskazała jedynie (art. 81 ust. 4), że przy rozpoznawaniu odwołań od tych uchwał ma zastosowanie art. 104 tejże ustawy. Przepis ten wskazuje skład Sądu Najwyższego właściwy do orzekania w tych sprawach i tryb powoływania tego składu. W przepisie tym nie ma natomiast mowy o trybie postępowania, jaki ma zastosowanie przy rozpoznawaniu odwołań od uchwał wydanych na podstawie art. 78 ust. 1, pkt 8 ustawy o ustroju adwokatury. Istnieje zatem w omawianym zakresie luka w przepisach ustawy, którą należy zapełnić odpowiednimi przepisami kodeksu postępowania karnego.Przepisami, które mogą w danym wypadku wchodzić w rachubę, są normy regulujące zażalenie i postępowanie rewizyjne.Wyboru we wskazanym zakresie należy dokonać, mając na względzie okoliczność, który z trybów rozpoznawania środków zaskarżenia stwarza lepsze gwarancje dla kontroli zasadności uchwały podjętej w trybie art. 78 ust. 1, pkt 8 ustawy o ustroju adwokatury.Trybem tym jest postępowanie rewizyjne, ponieważ rozpoznanie sprawy następuje na rozprawie, a więc zainteresowany adwokat ma możność ustnie wypowiedzieć się co do wszystkich kwestii ulegających rozstrzygnięciu i w ten sposób przedstawić swoje wnioski. Zagwarantowanie tych praw jest konieczne z tego względu, że uchwała podjęta na podstawie art. 78 ust. 1, pkt 8 ustawy o ustroju adwokatury pociąga daleko idące następstwa dla zainteresowanego.II. Sprawa, wynikająca z odwołania od uchwały wydanej na podstawie art. 78 ust. 1, pkt 8 ustawy o ustroju adwokatury, nie jest sprawą karną. Spośród przepisów regulujących postępowanie rewizyjne przed Sądem Najwyższym mogą więc być stosowane odpowiednio jedynie tylko te przepisy, które z uwagi na odmienny charakter tego rodzaju sprawy mogą znaleźć zastosowanie. Do takich przepisów nie należy jednak art. 388 § 4 k.p.k.Przepis ten stanowi, że Sąd Najwyższy, orzekając co do istoty sprawy, nie może skazać oskarżonego uniewinnionego. Wprowadza on więc ograniczenie - wskazanych w zdaniu pierwszym § 1 art. 388 k.p.k. - uprawnień Sądu Najwyższego do merytorycznego orzekania na niekorzyść oskarżonego. W tych warunkach § 4 art. 388 k.p.k., jako stwarzający wyjątek od ogólnej zasady, podlega wykładni ścisłej, a więc nie może być rozciągnięty na inne wypadki niż wyrok uniewinniający lub umarzający postępowanie (w takim wyroku również nie doszło do ustalenia winy oskarżonego). W związku z tym Sąd Najwyższy, mimo zasady wyrażonej w art. 338 § 4 k.p.k., ma prawo np. zasądzać roszczenie cywilne, gdy zostanie w tej części założona rewizja powoda cywilnego podlegająca rozpoznaniu, mimo że powództwo cywilne zostało pozostawione bez rozpoznania lub oddalone.Między odmową skreślenia z listy adwokatów, zawartą w uchwale rady adwokackiej lub Naczelnej Rady Adwokackiej, a wyrokiem uniewinniającym lub umarzającym postępowanie nie można postawić znaku równości. W tym ostatnim bowiem wypadku wyrok zawiera stwierdzenie, że oskarżony nie ponosi odpowiedzialności karnej, uchwała zaś - odmawiająca skreślenia z listy adwokatów na podstawie art. 78 ust. 1, pkt 8 ustawy o ustroju adwokatury - stanowi orzeczenie administracyjne, odmawiające zastosowania sankcji leżących poza sferą prawa karnego.Tak więc z uwagi na konieczność ścisłej wykładni art. 388 § 4 k.p.k. wyrażona w nim zasada nie ma zastosowania przy rozpoznawaniu odwołania od uchwały rady adwokackiej lub Naczelnej Rady Adwokackiej, odmawiającej skreślenia adwokata z listy adwokatów na podstawie art. 78 ust. 1 pkt 8 ustawy o ustroju adwokatury.