V KB 40/26

Izba Karna2026-05-06

Skład orzekający: Annę Dziergawkę, Zbigniew Kapiński

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wniosek o zbadanie spełnienia przez sędziego wymogów niezawisłości i bezstronności, złożony przez obrońcę, powinien zostać odrzucony, jeśli nie wskazuje na sposób postępowania sędziego po powołaniu oraz jego indywidualny wpływ na naruszenie standardu niezawisłości lub bezstronności w konkretnej sprawie?
Ratio decidendi
Wniosek o zbadanie spełnienia przez sędziego wymogów niezawisłości i bezstronności, złożony przez obrońcę, powinien zostać odrzucony, jeśli nie spełnia wymogów ustawowych, w szczególności nie wskazuje na sposób postępowania sędziego po powołaniu oraz tego, jak okoliczności związane z powołaniem i postępowaniem po powołaniu miałyby wpływać na naruszenie standardu niezawisłości lub bezstronności w konkretnej sprawie. Argumentacja oparta na ogólnych stwierdzeniach dotyczących spraw lustracyjnych lub wadliwości powołania, bez indywidualizacji wpływu na daną sprawę, jest niewystarczająca.
Stan faktyczny
Prezes Sądu Najwyższego rozpoznał wniosek obrońcy o zbadanie spełnienia przez sędziego wymogów niezawisłości i bezstronności. Wniosek dotyczył okoliczności towarzyszących powołaniu sędziego i jego postępowania po powołaniu. Prezes SN stwierdził, że wniosek nie spełnia wymogów ustawowych, ponieważ nie wskazuje na indywidualny wpływ tych okoliczności na naruszenie standardów niezawisłości i bezstronności w konkretnej sprawie. W związku z tym wniosek został odrzucony.
Rozstrzygnięcie
Prezes Sądu Najwyższego odrzucił wniosek o zbadanie wymogów niezawisłości i bezstronności sędziego jako niespełniający wymogów ustawowych.

Pełny tekst orzeczenia

V KB 40/26 ZARZĄDZENIE Dnia 6 maja 2026 r. Prezes SN Zbigniew Kapiński W związku z wnioskiem o zbadanie spełnienia przez SSN Annę Dziergawkę wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących powołaniu i postępowania po powołaniu na podstawie art. 429 § 1 k.p.k. w zw. z art. 29 § 6-9 i 24 uSN, stwierdziwszy, że: - wniosek pochodzi od strony postępowania przed Sądem Najwyższym – lustrowanego (art. 29 § 7 uSN), - został sporządzony, podpisany i wniesiony przez obrońcę lustrowanego (art. 871 § 1 k.p.c. w zw. z art. 29 § 8 zd. czwarte uSN), - z zachowaniem terminu tygodniowego (art. 29 § 8 zd. pierwsze uSN) i - czyni zadość wymaganiom przewidzianym dla pisma procesowego (art. 119 § 1 k.p.k. w zw. z art. 29 § 9 i 24 uSN), 1) wniosek odrzucić; 2) odpis zarządzenia doręczyć obrońcy i lustrowanemu oraz dołączyć do akt V KK 426/25; 3) o wniosku i o wydanym zarządzeniu zawiadomić SSN Annę Dziergawkę; 4) zakreślić sprawę w repertorium KB jako zakończoną w inny sposób. UZASADNIENIE V KB 40/26 2 Kodeks postępowania karnego nie przewiduje w niniejszym wypadku obowiązku sporządzenia uzasadnienia, gdyż zarządzenie to jest niezaskarżalne (por. art. 99 § 2 k.p.k.). Jednakże – z uwagi na odrzucenie wniosku – należało je sporządzić. Wniosek nie spełnia wszystkich wymaganych prawem wymogów, nie wskazuje bowiem na sposób postępowania sędziego po powołaniu oraz tego, jak okoliczności związane z powołaniem oraz sposób postępowania sędziego po powołaniu – w rozumieniu art. 29 § 5 i n. uSN – miałyby wpływać na naruszenie standardu niezawisłości lub bezstronności w okolicznościach tej konkretnej sprawy. Za spełnienie tego wymogu ustawowego nie sposób uznać przywoływanie postanowień, w których wyłączono SSN Annę Dziergawkę od rozpoznania sprawy (na podstawie przepisów ustrojowych albo Kodeksu postępowania karnego). Argumentacja w końcowej części uzasadnienia wniosku, w której wskazuje się na skomplikowany charakter spraw lustracyjnych jako spraw represyjnych pomija z jednej strony, że tego typu sprawy nie są jedynymi sprawami o skomplikowanej materii – tego rodzaju argument można by więc przenosić z powodzeniem na grunt innych spraw, co czyni ten argument nie zindywidualizonym do tej konkretnej sprawy. Ponadto, przyjmując punkt widzenia obrońcy, w każdej sprawie lustracyjnej przed Sądem Najwyższym musiałoby dojść do analogicznego wyłączenia, co także nie powoduje, że składany wniosek nie jest oparty na indywidualnych okolicznościach tej sprawy. Obrońca tylko markuje taki indywidualny wpływ, nie podając jednak żadnych konkretnych okoliczności (poza wadliwością powołania i „drogi zawodowej” Sędziego), które w tej (i tylko tej sprawie) miałyby rzutować na możliwość zachowania wymogów niezawisłości i bezstronności. W niniejszej sprawie brak było podstaw, aby o odrzuceniu wniosku zawiadomić Okręgową Radę Adwokacką. Artykuł 29 § 11 uSN przewiduje co prawda obligatoryjne zawiadomienie organu samorządu zawodowego w razie odrzucenia wniosku złożonego w postępowaniu przed Sądem Najwyższym. Przepis ten jednak odnosi się wyłącznie do pełnomocników, nie obejmuje swoim zakresem obrońców. Prawodawca w ustawie o Sądzie Najwyższym rozróżnia bowiem role procesowe, jakie w postępowaniu przed tym Sądem mogą pełnić adwokaci i radcowie prawni, wskazując wyraźnie w art. 85 § 2 uSN zarówno pełnomocników, V KB 40/26 3 jak i obrońców. Brak jest w takiej sytuacji jakichkolwiek racjonalnych podstaw, aby w wypadku art. 29 § 11 uSN sformułowanie „pełnomocnik” rozumieć szerzej aniżeli w art. 85 § 2 uSN, jako obejmujące także obrońcę. W takiej sytuacji w postępowaniu prowadzonym przed Sądem Najwyższym na podstawie przepisów Kodeksu postępowania karnego zawiadomienie organu samorządu zawodowego, do którego należy obrońca, w razie złożenia przez niego wniosku o przeprowadzenie testu niezależności, który został odrzucony (art. 29 § 10 uSN), możliwe jest jedynie w razie stwierdzenia przesłanek określonych w art. 20 § 1 k.p.k., a te w niniejszej sprawie nie zostały spełnione. Prezes Sądu Najwyższego SSN Zbigniew Kapiński Na niniejsze zarządzenie zażalenie nie przysługuje. [J.J.] [a.ł]

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 429 § 1 KPKart. 29 § 6art. 29 § 7art. 871 § 1 KPCart. 29 § 8art. 119 § 1 KPKart. 29 § 9art. 99 § 2 KPKart. 29 § 5art. 85 § 2art. 29 § 11art. 29 § 10

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 16.07.2026. · PDF źródłowy