V KK 110/21

WyrokIzba Karna2021-04-27

Skład orzekający: Barbara Skoczkowska, Jacek Błaszczyk, Marek Pietruszyński

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy środek probacyjny w postaci obowiązku łożenia na utrzymanie osoby uprawnionej może zostać orzeczony wobec skazanego na samoistną karę grzywny za przestępstwo z art. 209 § 1a k.k. na podstawie art. 34 § 3 k.k. w zw. z art. 72 § 1 pkt 3 k.k.?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy stwierdził, że orzeczenie środka probacyjnego w postaci obowiązku łożenia na utrzymanie osoby uprawnionej (art. 72 § 1 pkt 3 k.k.) jest możliwe jedynie w przypadku skazania na karę ograniczenia wolności, a nie na samoistną karę grzywny. Przepis art. 34 § 3 k.k. nie przewiduje możliwości orzeczenia tego środka w sytuacji skazania na grzywnę. W związku z tym, orzeczenie takiego obowiązku wobec skazanego na grzywnę stanowi rażące naruszenie przepisów prawa materialnego.
Stan faktyczny
Sąd Rejonowy skazał A. M. za uporczywe uchylanie się od obowiązku alimentacyjnego (art. 209 § 1a k.k.) i wymierzył mu karę grzywny. Dodatkowo, na podstawie art. 34 § 3 k.k. w zw. z art. 72 § 1 pkt 3 k.k., zobowiązał go do łożenia na utrzymanie J. M. Prokurator Generalny wniósł kasację na korzyść skazanego, zarzucając rażące naruszenie prawa materialnego poprzez orzeczenie środka probacyjnego, który nie mógł być zastosowany przy skazaniu na karę grzywny.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok w części dotyczącej orzeczenia środka probacyjnego w postaci obowiązku łożenia na utrzymanie J. M.

Pełny tekst orzeczenia

Sygn. akt V KK 110/21 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 27 kwietnia 2021 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Barbara Skoczkowska (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Jacek Błaszczyk SSN Marek Pietruszyński Protokolant Katarzyna Wełpa po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 27 kwietnia 2021 r., w trybie art. 535 § 5 k.p.k. w sprawie A. M., skazanego z art. 209 § 1a k.k., kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego, na korzyść skazanego, od wyroku Sądu Rejonowego w S. VII Zamiejscowy Wydział Karny z siedzibą w P. z dnia 4 marca 2020 r., sygn. akt VII K (…), uchyla wyrok w zaskarżonej części, to jest co do orzeczenia w jego punkcie II środka probacyjnego w postaci obowiązku łożenia na utrzymanie J. M. UZASADNIENIE Sąd Rejonowy w S. VII Zamiejscowy Wydział Kamy z siedzibą w P., wyrokiem z dnia 4 marca 2020 . sygn. akt VII K (…) uznał A. M. za winnego tego, że: 2 „w okresie od 1 czerwca 2017 r. do dnia 18 czerwca 2019 r. w miejscowości S., woj. (…), uporczywie uchylał się od wykonywania ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego określonego co do wysokości wyrokiem Sądu Rejonowego w S., sygn. akt RIIIC (…) z dnia 8 sierpnia 2000 r., zasądzającym miesięczne raty alimentacyjne na rzecz J. M. w wysokości po 200 zł miesięcznie, a łączna wysokość powstałych wskutek tego zaległości stanowi równowartość co najmniej 3 świadczeń okresowych, czym naraził J.M. na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych”, to jest popełnienia czynu z art. 209 § la k.k. i za ten czyn na mocy art. 209 § la k.k. wymierzył mu karę 100 stawek dziennych grzywny określając wysokość każdej z nich na kwotę 20 zł (pkt I wyroku). Sąd również, na podstawie art. 34 § 3 k.k. w zw. z art. 72 § 1 pkt 3 k.k. zobowiązał oskarżonego do wykonywania ciążącego na nim obowiązku łożenia na utrzymanie J.M. (pkt II wyroku). Wyrok ten nie został zaskarżony przez strony i uprawomocnił się w dniu 12 marca 2020 r. Kasację od tego wyroku wniósł Prokurator Generalny, który zaskarżając wyrok na korzyść A. M., w części dotyczącej orzeczonego obowiązku probacyjnego, określonego w art. 72 § 1 pkt 3 k.k., w postaci wykonywania ciążącego na oskarżonym obowiązku łożenia na utrzymanie J. M. (pkt II sentencji wyroku), zarzucił: „rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisów prawa karnego materialnego, a mianowicie art. 34 § 3 k.k. w zw. z art. 72 § 1 pkt 3 k.k., polegające na orzeczeniu, na podstawie tych przepisów, wobec oskarżonego A. M. za przypisany mu czyn z art. 209 § la k.k., środka probacyjnego w postaci wykonywania ciążącego na oskarżonym obowiązku łożenia na utrzymanie J.M., podczas gdy orzeczenie tego środka probacyjnego w przypadku skazania na karę samoistnej grzywny nie było możliwe”. Podnosząc taki zarzut Prokurator Generalny wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w punkcie II, to jest co do orzeczonego środka probacyjnego w postaci obowiązku łożenia na utrzymanie J. M. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 3 Kasacja Prokuratora Generalnego wniesiona na korzyść A. M., jako zasadna w stopniu oczywistym, podlegała uwzględnieniu na posiedzeniu bez udziału stron w trybie art. 535 § 5 k.p.k. Istotnie, w przedmiotowej sprawie z rażącą i mającą istotny wpływ na treść wyroku obrazą przepisów prawa materialnego doszło do nałożenie na oskarżonego A. M. środka probacyjnego określonego w art. 72 § 1 pkt 3 k.k., tj. zobowiązania go do wykonywania ciążącego na nim obowiązku łożenia na utrzymanie J. M., w sytuacji gdy przepis art. 34 § 3 k.k. przewiduje możliwości orzeczenia tego rodzaju obowiązku w sytuacji skazania na karę ograniczenia wolności, a nie tak jak w przypadku oskarżonego na karę samoistnej kary grzywny. Wobec oskarżonego orzeczono więc obowiązek niezasadny, gdyż pozbawiony podstawy prawnej (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 kwietnia 2018 r., sygn. akt III KK 76/18, LEX nr 2558346; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 stycznia 2020 r., sygn. akt III KK 625/19, niepubl.). Sąd Najwyższy stwierdzając, że zaistniałe w sprawie uchybienie miało rażący charakter oraz w istotny sposób wpłynęło na treść orzeczenia, uchylił wyrok w zaskarżonej części bez wydawania orzeczenia następczego, bowiem przekazywanie sprawy w takiej sytuacji do ponownego rozpoznania przez Sąd Rejonowy wydaje się być bezprzedmiotowe. Mając na uwadze powyższe orzeczono, jak w sentencji wyroku.

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 535 § 5 KPKart. 209 § 1art. 209art. 34 § 3 KKart. 72 § 1 pkt 3 KK§ 5§ 1§ 3§ 1 pkt 3

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 16.07.2026. · PDF źródłowy