V KK 212/16

Sygn. akt V KK 212/16 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 9 listopada 2016 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Włodzimierz Wróbel (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Marek Pietruszyński SSN Barbara Skoczkowska Protokolant Patrycja Kotlarska przy udziale prokuratora Prokuratury Krajowej Andrzeja Pogorzelskiego, w sprawie K. M. skazanego z art. 198 k.k. i in. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 12 k.k. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie w dniu 9 listopada 2016 r., kasacji wniesionej przez Ministra Sprawiedliwości - Prokuratora Generalnego na korzyść skazanego od wyroku Sądu Okręgowego w S. z dnia 23 lutego 2016 r., sygn. akt IV Ka (...), zmieniającego wyrok Sądu Rejonowego w S. z dnia 17 czerwca 2015 r., sygn. akt VI K (...), 1.uchyla zaskarżony wyrok w części dotyczącej orzeczenia o środku karnym z art. 41a § 2 k.k. i sprawę w tym zakresie przekazuje Sądowi Okręgowemu w S. do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym; 2.wydatkami postępowania kasacyjnego obciąża Skarb Państwa. UZASADNIENIE 2 Wyrokiem Sądu Rejonowego w S. z dnia 17 czerwca 2015 r. [sygn. akt VI K (...)] K. M. został uznany winnym czynu z art. 198 k.k. z zw. z art. 208 k.k. z zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 12 k.k. za które to przestępstwo wymierzono mu karę 2 lat i 10 miesięcy pozbawienia wolności oraz orzeczono na podstawie art. 46 § 1 k.k. na rzecz pokrzywdzonej kwotę zadośćuczynienia za doznaną krzywdę w wysokości 50.000 zł. Od tego orzeczenia apelację wniósł zarówno oskarżony, jak i oskarżyciel publiczny. Prokurator Rejonowy w S. zarzucił na podstawie art 438 pkt 1 k.p.k. „obrazę prawa materialnego, tj. art. 41a § 2 k.k. poprzez jego niezastosowanie i nie orzeczenie wobec oskarżonego K. M. określonego w tym artykule środka karnego w postaci zakazu kontaktowania się z pokrzywdzoną M. M. i zbliżania się do niej na określoną odległość, w sytuacji gdy skazanie oskarżonego min. za czyn określony w art 198 k.k., a więc występek przeciwko wolności seksualnej na szkodę małoletniej i wymierzenie wobec niego kary pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia jej wykonania obligowało Sąd do orzeczenia wskazanego środka karnego.” Następnie wniósł o zmianę wyroku przez orzeczenie wobec K. M. środka karnego w postaci zakazu kontaktowania się z pokrzywdzoną M. M. i zbliżania się do niej na odległość 400 m na okres 5 lat. Z kolei obrońca oskarżonego zarzucił wyrokowi Sądu I instancji szereg błędów w ustaleniach faktycznych oraz naruszenie art. 170 § 1 k.p.k. w zw. z art. 185a k.p.k., a także art. 5 § 2 k.p.k. i art. 7 k.p.k. Wniósł następnie o zmianę wyroku i skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie o zmianę wyroku i uznanie, że jego mandant dopuścił się jedynie czynu z art. 208 i wymierzenie za ten czyn kary. Wyrokiem Sądu Okręgowego w S. z dnia 23 lutego 2016 r. [sygn. akt IV Ka (...)] zmieniono wyrok Sądu I instancji w ten sposób, że: - na podstawie art. 41a § 2 kk orzeczono wobec oskarżonego zakaz kontaktowania się przez niego z pokrzywdzoną M. M. oraz zakaz zbliżania się do niej na odległość mniejszą niż 150 metrów, 3 - za podstawę prawną powyższego i zawartych w jego części dyspozytywnej rozstrzygnięć przyjęto, na podstawie art. 4 § 1 k.k., przepisy kodeksu karnego w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 czerwca 2015r., W pozostałym zakresie wyrok utrzymano w mocy. Od powyższego prawomocnego orzeczenia kasacje wniósł Minister Sprawiedliwości – Prokurator Generalny oraz obrońca skazanego. Minister Sprawiedliwości – Prokurator Generalny zarzucił przedmiotowemu wyrokowi „rażące i mające wpływ na treść wyroku naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 43 § 1 k.k. w zw. z art. 39 pkt 2b k.k. w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 czerwca 2015 r., polegające na orzeczeniu wobec K. M. środka karnego w postaci zakazu kontaktowania się z pokrzywdzoną M. M. oraz zakazu zbliżania się do niej na odległość mniejszą niż 150 metrów bez wskazania okresu, na jaki zakazy te orzeczono, w sytuacji gdy przepis art. 43 § 1 k.k. przewidywał możliwość ich orzeczenia na okres od roku do lat 15.” Podnosząc powyższy zarzut Minister Sprawiedliwości – Prokurator Generalny wniósł o uchylenie wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy w tej części do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w S. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Kasacja Ministra Sprawiedliwości – Prokuratora Generalnego zasługiwała na uwzględnienie. Nie budzi wątpliwości, że środek karny opisany w art. 39 pkt 2b k.k. (zarówno w brzemieniu przed jak i po dniu 30 czerwca 2015 r.), zgodnie z dyspozycją art. 43 § 1 k.k. ma co do zasady charakter terminowy, tj. czas jego trwania określa się w latach w zakresie od 1 roku do lat 15. W przypadku zaś ponownego skazania za umyślne przestępstwo z użyciem przemocy, w tym zwłaszcza przemocy wobec osoby najbliższej, zakaz ten można orzec dożywotnio (w brzmieniu sprzed 30 czerwca 2015 r. – na zawsze) – vide art. 41a § 3 k.k. Zgodzić się zatem należy z wyrażonym przez Sąd Najwyższy poglądem, że „skorygowanie, po ponownym rozpoznaniu, zaskarżonej kasacją części wyroku przez wskazanie przez jaki okres obowiązywać będzie orzeczony zakaz i nakaz nie jest orzeczeniem niekorzystnym z punktu widzenia J.Ł. (…) zakaz zbliżania się do pokrzywdzonych jest bowiem możliwy do wykonania, nawet wtedy, gdy nie określono przez jaki czas środki te mają obowiązywać. Określenie takie, a więc 4 wskazanie terminu końcowego wykonywania środka jest natomiast korzystne dla skazanego.” (tak w wyroku z dnia 17 września 2015 r., sygn. akt III KK 299/15). Bezterminowe (a więc dożywotnie) trwanie zakazu jest przewidziane w polskim kodeksie karnym, lecz nie mogłoby zostać w takiej formie orzeczone w realiach niniejszej sprawy. Stanowiłoby to wtedy naruszenie art. 43 § 1 k.k. przez jego niezastosowanie i art. 41a § 3 k.k. przez jego zastosowanie. Wobec powyższego należało orzec jak w sentencji. Sąd odwoławczy w ponownym postępowaniu winien rozważyć, w jakim zakresie temporalnym należałoby orzec środek karny z art. 39 pkt 2b k.k. wobec skazanego, ewentualnie czy też zachodzi konieczność uchylenia orzeczenia w tym zakresie i przekazania go do rozpoznania Sądowi I instancji. R. G.