V KK 269/22

Sygn. akt V KK 269/22 POSTANOWIENIE Dnia 14 lipca 2022 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Małgorzata Gierszon w sprawie T. S. i M. M. oskarżonych o przestępstwo z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 148 § 3 k.k. w zw. z art. 165 § 1 pkt 5 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 14 lipca 2022 r., wniosków obrońców skazanych w przedmiocie wstrzymania wykonania prawomocnego wyroku Sądu Apelacyjnego w […] z dnia 21 czerwca 2021 r., sygn. akt II AKa […], zmieniającego wyrok Sądu Okręgowego w T. z dnia 25 czerwca 2019 r., II K […], p o s t a n o w i ł: wniosków nie uwzględnić. UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 25 czerwca 2019 r. Sąd Rejonowy w T., w sprawie II K […], wydał wyrok, w którym m.in. uznał T. S. za winnego popełnienia przestępstwa z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 148 § 3 k.k. w zb. z art. 159 k.k. w zb. z art. 165 § 1 pkt 5 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. i na podstawie art. 11 § 3 i art. 14 § 1 k.k. w zw. z art. 148 § 3 k.k. wymierzył mu karę 13 lat pozbawienia wolności. Natomiast M. M. Sąd uznał za winnego popełnienia przestępstwa z art. 159 k.k. w zb. z art. 165 § 1 pkt 5 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. i na podstawie art. 11 § 3 k.k. w zw. z art. 159 k.k. wymierzył mu karę 6 lat pozbawienia wolności. 2 Wyrokiem z dnia 21 czerwca 2021 r., sygn. II Aka […] Sąd Apelacyjny w […] wskutek rozpoznania apelacji obrońców oskarżonych i apelacji prokuratora zmienił wyrok Sądu Okręgowego w T. z dnia 25 czerwca 2019 r., sygn. II K […]. W odniesieniu do T. S. Sąd II Instancji zmienił pkt II wyroku Sądu Okręgowego w T. w ten sposób, że z opisu czynu wyeliminował fragment „przy czym T. S. w trakcie bójki, działając w ramach ekscesu, z zamiarem ewentualnym zmierzał bezpośrednio do pozbawienia życia M. W., A. L., M. K. i K. K. w ten sposób, że oddał sześć strzałów w ich kierunku z opisanej wyżej broni palnej, lecz zamierzonego celu nie osiągnął z uwagi na ich ucieczkę. ” Przestępstwo przypisane T. S. Sąd Apelacyjny zakwalifikował z art. 159 k.k. w zb. z art. 165 § 1 pkt 5 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. i na podstawie art. 11 § 3 k.k. w zw. z art. 159 k.k. wymierzył jemu karę siedmiu lat pozbawienia wolności, zaś w pozostałej części – w tym w odniesieniu do M. M. - zaskarżony wyrok utrzymał w mocy. Kasację od powyższego wyroku Sądu Apelacyjnego wnieśli obrońcy T. S. oraz obrońca M. M.. W kasacji obrońcy T. S. - adw. R. B. – sformułowany został wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego orzeczenia. Obrońca zaskarżył tą kasacją wyrok Sądu odwoławczego w całości w odniesieniu do skazanego T. S. i zarzucił mu: - rażącą obrazę przepisów prawa materialnego mającą w oczywisty sposób istotny wpływ na treść wyroku a mianowicie art. 159 kk w zb. z art. 165 § 1 pkt 5 k.k. polegającą na uznaniu przez Sąd Apelacyjny, że oskarżony popełnił przestępstwo udziału w bójce z użyciem broni palnej i sprowadził niebezpieczeństwo dla życia i zdrowia wielu osób w sytuacji, gdy działanie skazanego miało wyłącznie charakter obrony koniecznej przed bezpośrednim, bezprawnym atakiem na swoje i pozostałych oskarżonych życie i zdrowie a zatem nie stanowiło przestępstwa - art. 25 § 1 kk. Wskazując na powyższy zarzut wniósł o uniewinnienie skazanego, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu Apelacyjnego i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania 3 Skarżący nie uzasadnił w sposób szczegółowy sformułowanego w kasacji wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego wyroku. W drugiej kasacji wniesionej na rzecz skazanego T. S. – adw. P. G. również zaskarżono ten wyrok w całości. Obrońca skazanego zarzucił orzeczeniu: 1. rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 159 kodeksu karnego przez błędne przyjęcie, że zachowanie T. S. wypełnia znamiona czynu zabronionego opisanego w tym artykule, podczas gdy całokształt materiału dowodowego zebranego w sprawie nie daje podstaw do przypisania T. S. odpowiedzialności za popełnienie przestępstwa opisanego w art. 159 k.k., przede wszystkim z uwagi na fakt, że nie doszło do naruszenia nietykalności cielesnej ofiary, a więc co najwyżej niniejszą sprawę można rozpatrywać w kontekście form stadialnych popełnienia przestępstwa opisanego w tym przepisie, oraz 1. rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 25 kodeksu karnego poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy oskarżony działał w granicach obrony koniecznej. Jednocześnie skarżący wniósł o uniewinnienie skazanego, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy właściwemu Sądowi do ponownego rozpoznania. Natomiast obrońca skazanego M. M. zaskarżył wyrok Sądu II instancji w całości i zarzucił mu: 1. rażące naruszenie przepisów prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na treść zaskarżonego wyroku, tj. art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 457 § 3 k.p.k. polegającą na nierozważeniu bądź nienależytym, ogólnikowym rozważeniu zarzutów apelacji dotyczących obrazy art. 5 § 2 k.p.k. art. 7 k.p.k. oraz art. 410 k.p.k. podnoszących dokonanie błędnych ustaleń faktycznych przez Sąd I instancji z jednoczesnym przekroczeniem zasad swobodnej oceny dowodów oraz 4 rozstrzygnięciem niedających się usunąć wątpliwości na niekorzyść oskarżonego a dotyczących wymienionych w kasacji ustaleń; 2. rażącą niewspółmierność kary, polegającą na utrzymaniu wobec skazanego M. M. kary 6 lat pozbawienia wolności, zwłaszcza zważywszy na okoliczności inkryminowanego zdarzenia dotyczące tego oskarżonego, jego rolę w zdarzeniu oraz obniżenie kary oskarżonego T. S. do 7 lat pozbawienia wolności. Zwrócić uwagę należy, na sformułowanie zawarte w orzeczeniu Sądu Apelacyjnego (s.126) w zestawieniu z M. M., gdzie Sąd sam wyraźnie wskazał, że „T. S. używał w zajściu broni zdecydowanie najgroźniejszej i w sposób najbardziej aktywny, co sprawia że to właśnie jego zachowanie spowodowało największe niebezpieczeństwo”. Ponadto zarzucił mu rażąca obrazę prawa materialnego, tj. przepisu art. 159 k.k., poprzez błędną kwalifikację prawną rakietnicy, jako podobnie niebezpiecznego przedmiotu. W związku z powyższymi zarzutami wniósł o uniewinnienie skazanego M. M. od zarzucanych mu czynów, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu Apelacyjnego w […] w całości i przekazanie sprawy sądowi odwoławczemu do ponownego rozpoznania, jak również o zasądzenie kosztów obrony z urzędu. Obrońca sformułował również wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego orzeczenia, z uwagi na istotne wątpliwości, które zostały wskazane w zarzutach niniejszej kasacji, a których rozważenie konieczne jest dla prawidłowego dalszego toku postępowania. W odpowiedziach prokuratorskich na kasacje wniesiono o ich oddalenie jako oczywiście bezzasadnych. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Zgodnie z art. 532 § 1 k.p.k., w razie wniesienia kasacji Sąd Najwyższy może wstrzymać wykonanie zaskarżonego orzeczenia, jak i innego orzeczenia, którego wykonanie zależy od rozstrzygnięcia kasacji. Podkreślić, że norma ta nie wskazuje wprawdzie przesłanek, od spełnienia których zależy wstrzymanie 5 wykonalności zaskarżonego orzeczenia, to niewątpliwie winna ona mieć zastosowanie do sytuacji wyjątkowych, uzasadnionych szczególnymi i jednoznacznymi w swej wymowie okolicznościami (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z: dnia 18 listopada 2003 r., IV K.K. 347/03, OSNwSK 2003, poz. 2465; z dnia 22 lutego 2007 r. WO 4/07, OSNwSK 2007, poz. 493). Wprowadza bowiem wyjątek od zasady niezwłocznej wykonalności prawomocnych orzeczeń, wynikającej z art. 9 k.k.w., zaś prawomocne wyroki korzystają z domniemania ich prawidłowości (res iudicata pro veritate accipitur). Samo wniesienie kasacji nie ma więc ex lege wpływu na wykonanie zaskarżonego nią prawomocnego rozstrzygnięcia. Nie stanowi zatem ani dostatecznej podstawy do wstrzymania wykonania prawomocnych wyroków, ani nie wzrusza prawomocności zaskarżonego orzeczenia. Tymczasem w badanej sprawie zarzuty sformułowane we wniesionych na rzecz skazanych T. S. i M. M. kasacjach nie mają takiego charakteru, aby pozwoliły na odstąpienie od domniemania prawidłowości wydanego wyroku. Z uwagi na obszerność uzasadnień wydanych w sprawie wyroków podniesione zarzuty wymagają wprawdzie szczegółowej analizy, sposób ich sformułowania nie pozwala na stwierdzenie, że mamy do czynienia z jednoznacznymi okolicznościami uzasadniającymi wstrzymanie wykonania orzeczenia. Zarzuty sformułowane przez obrońców T. S. dotyczą naruszenia przepisów prawa materialnego, jednak wstępna ocena dokonanych w sprawie ustaleń faktycznych nie pozwala na wniosek, że te zarzuty – bez dokładnego zbadania sprawy – zasługują na ich ocenę jako zasadnych. Z kolei w kasacji obrońcy M. M. jeden z zarzutów dotyczy naruszenia prawa materialnego i do jego wstępnej oceny odnieść należy te same wnioski, które dotyczą kasacji obrońców drugiego skazanego. Pozostałe zarzuty to niedopuszczalny w postepowaniu kasacyjnym w kasacji obrońcy zarzut rażącej niewspółmierności orzeczonej kary oraz zarzut naruszenia przepisów prawa procesowego dotyczących rozpoznania apelacji. Wstępna lektura uzasadnienia wyroku Sądu II instancji nie przemawia za tak oczywistą zasadnością tego zarzutu, która uzasadniały wydanie orzeczenia o wstrzymaniu wykonania wyroku tego Sądu. W tej sytuacji, mając na względzie to, że zastosowanie przepisu art. 532 § 1 k.p.k może nastąpić tylko wówczas, gdy owa zasadność zarzutów kasacji jawi się 6 jako nieomal pewna, co dopiero może uzasadniać odstępstwo od nakazu bezzwłocznego wykonania prawomocnego orzeczenia – nie przesądzając – końcowej oceny zasadności kasacji obrońców skazanych (w tym także i jej dopuszczalności) – stwierdzić należy, iż tego rodzaju zaszłość nie wystąpiła. Według obecnej oceny – dokonanej w wymiarze determinowanym potrzebą niniejszego postępowania - prawdopodobieństwo uwzględnienia kasacji nie jest na tyle jednoznacznie wysokie, by to stanowiło wystarczającą podstawę do zastosowania przywołanej regulacji. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji. [as]