V KK 548/22

Sygn. akt V KK 548/22 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 31 stycznia 2023 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Marek Pietruszyński (przewodniczący) SSN Jerzy Grubba SSN Eugeniusz Wildowicz (sprawozdawca) Protokolant Katarzyna Wełpa w sprawie A. M. w przedmiocie wydania wyroku łącznego, po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 31 stycznia 2023 r. kasacji wniesionej przez Prokuratora Generalnego na korzyść od wyroku łącznego Sądu Rejonowego w Zgierzu z dnia 5 grudnia 2018 r., sygn. akt II K 430/18, 1. uchyla zaskarżony wyrok i na podstawie art. 439 § 1 pkt 8 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. umarza postępowanie w przedmiocie wydania wyroku łącznego, 2. kosztami procesu w sprawie obciąża Skarb Państwa. UZASADNIENIE A. M. został skazany: I. wyrokiem Sądu Rejonowego dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi z dnia 9 lutego 2017 r., sygn. akt IV K 17/17, za przestępstwa: 2 a) z art. 62 ust. 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii w zw. z art. 64 § 1 k.k. na karę 2 lat pozbawienia wolności, b) z art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii w zw. z art. 64 § 1 k.k. na karę roku pozbawienia wolności, za co wymierzono mu karę łączną 2 lat i 3 miesięcy pozbawienia wolności; II. wyrokiem łącznym Sądu Rejonowego w Zgierzu z dnia 17 maja 2017 r., sygn. akt II K 107/17, którym połączono prawomocne skazania w sprawach: Sądu Rejonowego dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi, sygn. akt V K 720/16, oraz Sądu Rejonowego w Zgierzu, sygn. akt II K 1278/15, i wymierzono skazanemu karę łączną roku i 2 miesięcy pozbawienia wolności. Sąd Rejonowy w Zgierzu, wyrokiem łącznym z dnia 5 grudnia 2018 r., sygn. akt II K 430/18: 1. na podstawie art. 85 § 1 i 2 k.k. i art. 86 § 1 k.k. oraz art. 86 § 4 k.k. w miejsce kar łącznych pozbawienia wolności wymierzonych skazanemu wyrokami opisanymi wyżej w punktach I i II wymierzył A. M. karę łączną 3 lat i 3 miesięcy pozbawienia wolności; 2. wyroki opisane w punktach I i II uznał za pochłonięte niniejszym wyrokiem w zakresie kar pozbawienia wolności, w pozostałej części zaś za podlegające odrębnemu wykonaniu; 3. na poczet wymierzonej kary łącznej pozbawienia wolności zaliczył okres rzeczywistego pozbawienia wolności skazanego. Wyrok ten, wobec niezaskarżenia przez żadną ze stron, uprawomocnił się z dniem 12 grudnia 2018 r. Prokurator Generalny wniósł kasację od powyższego wyroku. Zaskarżył go w całości na korzyść skazanego i zarzucił: „rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisów prawa karnego procesowego, a mianowicie art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k., art. 366 § 1 k.p.k. i art. 410 k.p.k., polegające na nieuwzględnieniu i niewyjaśnieniu podczas orzekania istotnych okoliczności ujawnionych w toku rozprawy głównej, dotyczących zapadłego wobec skazanego wyroku łącznego o sygn. akt II K 103/18 i wydaniu wobec skazanego A. M. w dniu 5 grudnia 2018 r. przez Sąd Rejonowy w Zgierzu wyroku łącznego o sygn. II K 430/18, obejmującego wyrok Sądu Rejonowego dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi z dnia 9 lutego 2017 r. o 3 sygn. akt IV K 17/17 oraz wyrok łączny Sądu Rejonowego w Zgierzu z dnia 17 maja 2017 r. o sygn. akt II K 107/17, pomimo istnienia ujemnej przesłanki procesowej w postaci powagi rzeczy osądzonej, albowiem postępowanie w przedmiocie wydania wobec tego samego skazanego wyroku łącznego, obejmującego wskazane jednostkowe wyroki, zostało już wcześniej zakończone prawomocnym wyrokiem łącznym Sądu Rejonowego w Zgierzu z dnia 28 maja 2018 r. o sygn. akt II K 103/18 - co skutkowało zaistnieniem bezwzględnej przyczyny odwoławczej określonej w art. 439 § 1 pkt 8 k.p.k.” Podnosząc powyższe, wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku łącznego Sądu Rejonowego w Zgierzu i umorzenie postępowania w przedmiocie wydania wyroku łącznego na podstawie art. 537 § 2 k.p.k. w zw. z art. 439 § 1 pkt 8 k.p.k. i art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Kasacja jest oczywiście zasadna, co umożliwia jej rozpoznanie i uwzględnienie na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k. Skarżący słusznie podnosi, że w postępowaniu przed Sądem Rejonowym w Zgierzu doszło do rażącego naruszenia przepisów postępowania, co skutkowało wydaniem wadliwego wyroku łącznego. Orzekając w przedmiocie wyroku łącznego, Sąd ma obowiązek zbadać, czy zachodzą przesłanki do wydania takiego wyroku oraz czy nie ma przeszkód do wszczęcia i prowadzenia postępowania w tym przedmiocie. Sąd Rejonowy w Zgierzu w tej sprawie tym obowiązkom nie sprostał. Nie wziął bowiem pod uwagę faktu objęcia wydanym wcześniej wyrokiem łącznym jednego z podlegających łączeniu wyroków, a mianowicie wyroku łącznego Sądu Rejonowego w Zgierzu z dnia 17 maja 2017 r., sygn. akt II K 107/17, mimo ujawnienia tego faktu na rozprawie w dniu 5 grudnia 2018 r. Zignorował również treść pisma skazanego z dnia 28 sierpnia 2018 r., w którym twierdził on, że w jego sprawie Sąd Rejonowy w Zgierzu wydał w dniu 28 maja 2018 r. wyrok łączny o sygn. akt II K 103/18. Nie zwrócił też uwagi na fakt, że na odpisie wyroku łącznego Sądu Rejonowego w Zgierzu z dnia 17 maja 2017 r. o sygn. akt II K 107/17 widnieje adnotacja, iż został on pochłonięty wyrokiem łącznym Sądu Rejonowego w Zgierzu z dnia 28 maja 2018 r., sygn. akt II K 103/18 z dn. 28.05.18 r. Wszystkie te zaniechania doprowadziły Sąd do mylnego przekonania, że brak jest 4 przeszkód procesowych do prowadzenia przedmiotowego postępowania. Tym samym Sąd ów naruszył treść art. 410 k.p.k., poprzez oparcie zaskarżonego orzeczenia wyłącznie na części materiału ujawnionego a nie na całokształcie ujawnionych okoliczności. Prawidłowo przeprowadzona analiza materiału dowodowego powinna doprowadzić Sąd do wniosku, że we wcześniej wszczętym postępowaniu o sygn. II K 103/18, Sąd Rejonowy w Zgierzu wydał wyrok łączny z dnia 28 maja 2018 r., którym połączył wobec A. M. karę 2 lat i 3 miesięcy pozbawienia wolności, orzeczoną wyrokiem Sądu Rejonowego dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi z dnia 9 lutego 2017 r., sygn. akt IV K 17/17, z karą łączną roku i 2 miesięcy pozbawienia wolności, orzeczoną wyrokiem łącznym Sądu Rejonowego w Zgierzu z dnia 17 maja 2017 r., sygn. akt II K 107/17, wymierzając skazanemu karę łączną 3 lat pozbawienia wolności, na poczet której zaliczył mu okres faktycznego pozbawienia wolności. Wyrok ten, niezaskarżony przez żadną ze stron, uprawomocnił się z dniem 4 czerwca 2018 r. W chwili wydania zaskarżonego orzeczenia istniał zatem wyrok łączny obejmujący te same wyroki jednostkowe. Obligowało to Sąd rozpoznający sprawę o sygn. akt II K 430/18 do umorzenia przedmiotowego postepowania, wobec wystąpienia negatywnej przesłanki procesowej. Na skutek niedopatrzenia Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, doszło do sytuacji, gdy względem skazanego wydano dwa niezależne rozstrzygnięcia dwóch sądów, rozstrzygające tę samą materię. W związku z tym, że wyrok łączny Sądu Rejonowego w Zgierzu z dnia 28 maja 2018 r., sygn. akt II K 103/18, zapadł wcześniej niż zaskarżony wyrok łączny, wraz z jego uprawomocnieniem w dniu 4 czerwca 2018 r. powstał stan powagi rzeczy osądzonej, zaliczany do tzw. bezwzględnych przyczyn odwoławczych (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 30 listopada 2021 r., III KK 373/21) Uwzględniając rażący charakter podniesionego w kasacji uchybienia oraz jego istotny wpływ na treść orzeczenia, należało uchylić wyrok Sądu Rejonowego w Zgierzu z dnia 5 grudnia 2018 r., sygn. akt II K 430/18, jednocześnie umarzając postępowanie w przedmiocie wydania wyroku łącznego w związku z wystąpieniem negatywnej przesłanki procesowej w postaci res iudicata. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd Najwyższy orzekł jak na wstępie, przy czym o kosztach procesu na podstawie art. 632 pkt 2 k.p.k. 5