V KKN 354/99
WyrokIzba Karna2001-05-10
Skład orzekający: Jerzy Bratoszewski, Halina Gordon-Krakowska, Tomasz Grzegorczyk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy udział w zdelegalizowanej wspólnocie religijnej, której działalność miała charakter ściśle religijny i była zgodna z wolnością sumienia i wyznania, wyczerpuje znamiona przestępstwa z art. 36 MKK?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że przypisany T. M. czyn, polegający na udziale w zdelegalizowanej wspólnocie religijnej, nie wyczerpał znamion przestępstwa z art. 36 MKK. Uzasadniono to tym, że działalność wspólnoty miała charakter ściśle religijny, a jej delegalizacja była sprzeczna z konstytucyjną zasadą wolności sumienia i wyznania. W związku z tym, realizacja tej działalności stanowiła realizację prawnie zagwarantowanych wolności i swobód obywatelskich.Stan faktyczny
Komisja Specjalna do Walki z Nadużyciami i Szkodnictwem Gospodarczym skazała T. M. za udział w zdelegalizowanej organizacji, przypisując mu czyn z art. 36 MKK. Kara została złagodzona na mocy ustawy o amnestii. Rzecznik Praw Obywatelskich wniósł kasację, zarzucając rażące naruszenie prawa polegające na bezzasadnym uznaniu, że udział w wspólnocie religijnej wyczerpał znamiona przestępstwa. Sąd Najwyższy rozpoznał sprawę i uchylił zaskarżone orzeczenie.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone orzeczenie Komisji Specjalnej i uniewinnił T. M. od popełnienia przypisanego mu czynu, obciążając Skarb Państwa kosztami postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wyrok z dnia 10 maja 2001 r. V KKN 354/99 Sędzia SN Jerzy Bratoszewski (przewodniczący) Sędzia SN Halina Gordon-Krakowska (spr.) Sędzia SN Tomasz Grzegorczyk Sentencja Sąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 10 maja 2001 r. sprawy T. M. skazanego z art. 36 MKK z powodu kasacji, wniesionej przez Rzecznika Praw Obywatelskich na korzyść skazanego (RPO (…)) od prawomocnego orzeczenia Komisji Specjalnej do Walki z Nadużyciami i Szkodnictwem Gospodarczym w W. z dnia 17 marca 1953 r., sygn. akt (...), uchyla zaskarżone orzeczenie i uniewinnia T. M. od popełnienia przypisanego mu czynu a kosztami postępowania w sprawie obciąża Skarb Państwa. Uzasadnienie Komisja Specjalna do Walki z Nadużyciami i Szkodnictwem Gospodarczym w W. prawomocnym orzeczeniem z dnia 17 marca 1953 r., sygn. akt akt (...), wydanym na sesji wyjazdowej w P. uznała T. M. za winnego tego, że: „Do października 1952 r. w P. brał udział, w uznanej przez Państwo za nielegalną, organizacji (...), tj. czynu z art. 36 MKK i za to na mocy tego przepisu Komisja Specjalna skierowała go do obozu pracy na okres 14 miesięcy, a jednocześnie na podstawie art. 1 i 4 ustawy z dnia 22 listopada 1952 r. o amnestii (Dz.U. Nr 46, poz. 309) karę tę złagodziła o połowę, tj. do 7 miesięcy”. Od tego orzeczenia wniósł kasację na korzyść skazanego Rzecznik
Praw Obywatelskich, zarzucając: rażące naruszenie art. 36 MKK mogące mieć istotny wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia polegające na bezzasadnym uznaniu, że branie przez T. M. udziału we wspólnocie religijnej p.n. (...) wyczerpało znamiona czynu z art. 36 MKK. W konkluzji autor kasacji wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i uniewinnienie T. M. od popełnienia przypisanego mu czynu z art. 36 MKK. Rozstrzygając sprawę Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Kasacja jest oczywiście zasadna (art. 535 § 3 KPK). Po delegalizacji wspólnoty religijnej p.n. (...) decyzją Urzędu do Spraw Wyznań z 2 lipca 1950 r. jej wyznawcy nie zaprzestali działalności, co nie stanowiło tajemnicy dla ówczesnych władz państwowych, bowiem członkowie wspólnoty podejmowali liczne próby jej relegalizacji wykazując w pismach kierowanych do najwyższych władz, iż ich działalność ma charakter ściśle religijny, co wynikało z celów, form działania i struktury wspólnoty przedstawianych szczegółowo w pismach. Ponadto przytoczona wyżej decyzja Urzędu do Spraw Wyznań o delegalizacji wspólnoty religijnej p.n. (...) była sprzeczna z zasadą wolności sumienia i wyznania wyrażoną w obowiązującym w dacie orzekania przepisie art. 70 Konstytucji z dnia 22 lipca 1952 r. Powyższe względy dały podstawę do przyjęcia iż przypisany T. M. czyn nie wyczerpał znamion jakiegokolwiek przestępstwa gdyż stanowił realizację prawnie zagwarantowanych wolności i swobód obywatelskich. W tym stanie rzeczy, uwzględniając kasację, Sąd Najwyższy orzekł jak na wstępie.
Powiązane orzeczenia
- III KKN 87/99 2001-04-10Czy udział w związku religijnym, którego działalność była kontynuowana po jego delegalizacji, a jego cele i struktura były przedstawiane władzom państwowym, wyczerpuje znamiona przestępstwa z art. 36 MKK polegającego na…
- III KKN 636/98 2000-11-17Czy działalność religijna prowadzona po delegalizacji związku wyznaniowego, polegająca na organizowaniu zebrań, omawianiu tematów i kolportowaniu czasopism, wyczerpuje znamiona przestępstwa udziału w związku, którego ist…
- IV KK 391/21 2023-04-19Czy udział w nielegalnym związku wyznaniowym, którego istnienie, ustrój i cel są znane organom państwowym, ale który nie uzyskał legalizacji, stanowi przestępstwo z art. 36 dekretu z dnia 13 czerwca 1946 r. o przestępstw…
- VI KO 48/60 1963-05-31Czy branie udziału w nielegalnym związku wyznaniowym "Świadków Jehowy" stanowi przestępstwo w rozumieniu art. 36 m.k.k., a jeśli tak, to czy odpowiedzialność karna obejmuje jedynie działalność organizacyjną, czy również…
- III KKN 656/98 2000-11-17Czy udział w związku wyznaniowym, którego cel i założenia programowe są znane władzom państwowym, może być uznany za udział w związku tajnym w rozumieniu art. 36 dekretu z dnia 13 czerwca 1946 r. o przestępstwach szczegó…
Powołane przepisy
art. 36art. 1art. 535 § 3 KPKart. 70§ 3
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 16.07.2026. · PDF źródłowy