V KO 22/14

Sygn. akt V KO 22/14 POSTANOWIENIE Dnia 27 maja 2014 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Jerzy Grubba (przewodniczący) SSN Dorota Rysińska SSN Andrzej Stępka (sprawozdawca) w sprawie zażalenia E. P. na postanowienie z dnia 13 grudnia 2013 r. Prokuratora Prokuratury Rejonowej w B., w przedmiocie umorzenia śledztwa w sprawie 1 Ds. […], po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 27 maja 2014 r. wniosku Sądu Rejonowego w B. z dnia 31 marca 2014 r. (sygn. akt II Kp […]), o przekazanie w trybie art. 37 k.p.k. sprawy do rozpoznania innemu równorzędnemu sądowi, na podstawie art. 37 k.p.k. a contrario p o s t a n o w i ł nie uwzględnić wniosku UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 13 grudnia 2013 roku Prokurator Prokuratury Rejonowej w B. umorzył na podstawie art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k., wobec stwierdzenia braku znamion czynu zabronionego, śledztwo w sprawie przekroczenia uprawnień przez funkcjonariuszy publicznych – sędziów Sądu Rejonowego w B., przy wydawaniu postanowień w sprawach I CO […], I Ns […] i I Co […], poprzez sfałszowanie ich treści oraz w sprawie niedopełnienia obowiązków służbowych przez Sekretarza tego Sądu, a więc o czyn z art. 231 § 1 k.k. i art. 270 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. Postępowanie sprawdzające w tym przedmiocie 2 prowadzono w związku z zawiadomieniem Prokuratury przez E. P. o podejrzeniu popełnienia w/w przestępstwa. To postanowienie zostało zaskarżone zażaleniem przez E. P., w związku z czym sprawę przekazano do Sądu Rejonowego w B. celem rozpoznania zażalenia. Postanowieniem z dnia 31 marca 2014 roku tenże Sąd wystąpił do Sądu Najwyższego z wnioskiem o przekazanie, w trybie art. 37 k.p.k., niniejszej sprawy do rozpoznania innemu równorzędnemu sądowi z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości. Na uzasadnienie podniesiono, że rozpoznanie sprawy przez sąd miejscowo właściwy może wywołać przekonanie o braku możliwości rozpoznania sprawy w sposób bezstronny, gdyż zażalenie „dotyczy osób – sędziów znanych osobiście”. Rozpoznając przedmiotowy wniosek Sąd Najwyższy zważył, co następuje; Wniosek Sądu Rejonowego w B. nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy podkreślić, iż przekazanie sprawy innemu równorzędnemu sądowi w trybie art. 37 k.p.k. ma charakter wyjątkowy, zaś odstąpienie od zasady rozpoznania sprawy przez sąd miejscowo właściwy może nastąpić tylko w razie zaistnienia sytuacji jednoznacznie świadczącej o tym, że pozostawienie sprawy w gestii tego sądu sprzeciwiałoby się dobru wymiaru sprawiedliwości. A zatem, przekazanie sprawy w omawianym trybie może nastąpić tylko wtedy, gdy w sposób realny, a nie pozorny, występują okoliczności, które mogą stwarzać uzasadnione przekonanie o braku warunków do obiektywnego i bezstronnego rozpoznania sprawy w danym sądzie. Za takie okoliczności można uznać sytuacje, które mogłyby wywierać wpływ na swobodę orzekania lub stwarzać nawet mylne przekonanie, podjęte jednak w oparciu o racjonalne przesłanki, że w sądzie właściwym miejscowo nie ma wystarczających warunków do rozpoznania sprawy w sposób w pełni obiektywny (por.: postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 13 lipca 1995 r., III KO 34/95, OSNKW 1995/Nr 9-10, poz. 68, z dnia 10 grudnia 1999 r., III KO 98/99, Prok. i Pr. 2000/Nr 3, poz. 7, z dnia 21 października 2008 r., IV KO 116/08, R - OSN KW 2008, poz. 2072, z dnia 13 listopada 2008 r., IV KO 130/08, R – OSN KW 2008, poz. 2280). 3 Tego rodzaju sytuacja nie zaistniała jednak w przedmiotowej sprawie. Nie można bezkrytycznie akceptować podważania zdolności sądów do obiektywnego i bezstronnego rozpoznania spraw, często występującego w praktyce sądowej, gdy strona postępowania niezadowolona z rozstrzygnięcia składa skargi na sędziego lub wręcz próbuje spowodować wszczęcie przeciwko niemu postępowania karnego, składając pisma procesowe w sposób czysto instrumentalny. O właściwości do rozpoznania sprawy decydują kryteria ustawowe i nie powinna ich dyktować wola strony postępowania. Przekonanie o braku możliwości do obiektywnego rozpoznania sprawy przez sąd miejscowo właściwy musi być oparte na racjonalnych i rzeczywistych przesłankach. Samo zaś przekonanie oparte tylko na przypuszczeniach i założeniach o charakterze hipotetycznym, w tym również wyrażane przez stronę postępowania, nie jest wystarczającym dla odstąpienia od zasady właściwości miejscowej. Fakt, że sprawa, w której prokurator umorzył śledztwo, dotyczy ogólnie określonych osób pracujących w Sądzie Rejonowym w B., nie jest wystarczający dla stwierdzenia braku warunków do obiektywnego rozpoznania sprawy. W szczególności, gdy stawiany zarzut dotyczy sposobu prowadzenia postępowania i jest związany z wykonywaniem rutynowych obowiązków służbowych. Okoliczności te nie mogą automatycznie decydować, że dobro wymiaru sprawiedliwości wymaga przeniesienia sprawy do rozpoznania w innym sądzie. Takie postąpienie mogłoby wręcz sugerować, że w każdym wypadku, gdy sprawa w jakiś sposób dotyczy w ogóle sędziego, bądź sędziów pracujących w danym sądzie, czy też pracowników sekretariatu, pozostali sędziowie pracujący w tej jednostce organizacyjnej sądownictwa powszechnego nie są w stanie w sposób obiektywny i rozsądny rozpoznać sprawy. Brak jest uzasadnionych podstaw do twierdzenia, że sędziowie Sądu Rejonowego w B. nie mogą rozpoznać wniesionego przez E. P. zażalenia na postanowienie prokuratora w przedmiocie umorzenia śledztwa, bezstronnie i w sposób w pełni obiektywny. Zresztą nawet wnioskujący Sąd nie wskazał takich podstaw, poza ogólnikowym przekonaniem, że dobro wymiaru sprawiedliwości przemawia za przekazaniem sprawy innemu równorzędnemu sądowi. 4 Podzielenie takiego przekonania prowadziłoby do przeciwnego od zamierzonego skutku, a mianowicie, podważałoby zaufanie do niezależności sądów i niezawisłości sędziów, co byłoby z oczywistą szkodą dla dobra wymiaru sprawiedliwości. Nie można bezkrytycznie przyjmować, że pomiędzy wszystkimi sędziami Sądu Rejonowego w B. istnieją na tyle silne więzi towarzyskie, przekraczające zwykłe kontakty służbowe, że nie jest możliwe obiektywne rozpoznanie złożonego w sprawie zażalenia na decyzję Prokuratora. Oczywiste jest natomiast, że gdyby stopień nasilenia takich kontaktów służbowych doprowadził do zaistnienia relacji, które przekroczyły te ramy i stały się kontaktami innego rodzaju (przyjaźni, koleżeństwa), to istnieją stosowne regulacje procesowe (art. 41 i art. 42 § 1 i § 2 k.p.k.) mogące usunąć wątpliwości, co do bezstronnego rozpoznania sprawy. Mając na uwadze powyższe okoliczności i kierując się zakazem rozszerzającej wykładni art. 37 k.p.k., Sąd Najwyższy odmówił uwzględnienia wniosku o przekazanie sprawy innemu równorzędnemu sądowi. [aw]