V KO 63/13

Sygn. akt V KO 63/13 POSTANOWIENIE Dnia 13 sierpnia 2013 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Andrzej Stępka (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Andrzej Ryński SSN Roman Sądej w sprawie W. W. oskarżonego o przestępstwo z art. 300 § 1 k.k. i innych po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 13 sierpnia 2013 roku wniosku Sądu Rejonowego w P. o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu równorzędnemu sądowi w trybie art. 37 k.p.k. na podstawie art. 37 k.p.k. p o s t a n o w i ł: przekazać sprawę do rozpoznania Sądowi Rejonowemu w M. UZASADNIENIE Do Sądu Rejonowego w P., jako właściwego miejscowo i rzeczowo, wpłynął akt oskarżenia przeciwko W. W. oskarżonemu o popełnienie przestępstwa z art. 300 § 1 k.k. oraz innych. Postanowieniem z dnia 12 lipca 2013 r. Sąd ten wystąpił w trybie art. 37 k.p.k. do Sądu Najwyższego z wnioskiem o przekazanie niniejszej sprawy innemu sądowi równorzędnemu z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości. Na uzasadnienie podniesiono, iż zarzucane oskarżonemu przestępstwo z art. 300 § 1 k.k. jest ściśle związane ze sprawą prowadzoną w Wydziale IV Rodzinnym i Nieletnich Sądu Rejonowego w P., w której wyrokiem z dnia 27 stycznia 2011 2 roku W. W. uzyskał rozstrzygnięcie zgodne z żądaniem pozwu. Przeciwko sędziemu prowadzącemu tę sprawę – B. R. - toczyło się postępowanie dyscyplinarne zakończone prawomocnym uznaniem winy w zakresie przewinienia dyscyplinarnego z art. 107 § 1 ustawy- Prawo o ustroju sądów powszechnych i wymierzeniem stosownej kary. W przedmiotowej sprawie karnej sędzia B. R. występuje w charakterze świadka, a jej zeznania mogą mieć istotne znaczenie dla merytorycznego rozstrzygnięcia tego postępowania. W przekonaniu Sądu występującego z wnioskiem, zaistniała sytuacja może budzić wątpliwości co do obiektywizmu orzekania w sprawie karnej przez innego sędziego Sądu Rejonowego w P., którego długoletnim sędzią była także B. R. Wskazane okoliczności przemawiają zatem za przekazaniem sprawy do rozpoznania innemu równorzędnemu sądowi. Rozpoznając przedmiotowy wniosek Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Wniosek Sądu Rejonowego w P. jest zasadny i zasługuje na uwzględnienie. Należy oczywiście podkreślić, że instytucja określona w art. 37 k.p.k. ma charakter wyjątkowy, zaś odstąpienie od zasady rozpoznania sprawy przez sąd miejscowo właściwy może nastąpić tylko w razie zaistnienia sytuacji jednoznacznie świadczącej o tym, iż pozostawienie sprawy w gestii tego sądu sprzeciwiałoby się dobru wymiaru sprawiedliwości. Innymi słowy, przekazanie sprawy w omawianym trybie może nastąpić tylko wtedy, gdy w sposób realny występują okoliczności, które mogą stwarzać uzasadnione przekonanie o braku warunków do obiektywnego i bezstronnego rozpoznania sprawy w danym sądzie. Za takie okoliczności należy uznać sytuacje, które mogłyby wywierać wpływ na swobodę orzekania lub stwarzać nawet mylne przekonanie, podjęte jednak w oparciu o racjonalne przesłanki, że w sądzie właściwym miejscowo nie ma wystarczających warunków do rozpoznania sprawy w sposób w pełni obiektywny, (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 13 listopada 2008 r., IV KO 130/08, OSNKW – R 2008, poz. 2280, z dnia 29 sierpnia 2012 r., V KO 48/12, Lex Nr 1220979). Należy stwierdzić, że tego rodzaju sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie, zaś okoliczności faktyczne wskazane przez wnioskujący Sąd przemawiają za jej 3 przekazaniem do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu. Występujący w sprawie kontekst sytuacyjny powoduje, że z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości jest rzeczą niepożądaną, aby o odpowiedzialności karnej lub jej braku po stronie oskarżonego W. W. orzekali sędziowie Sądu Rejonowego w P. Przedmiotowym aktem oskarżenia zarzucono oskarżonemu W. m. in. przestępstwo z art. 300 § 1 k.k. polegające – skrótowo rzecz ujmując – na działaniu w zamiarze uszczuplenia zaspokojenia swoich wierzycieli przez pozorne obciążenie swojego majątku w ten sposób, że zawarł przed Sądem Rejonowym w P., Wydział IV Rodzinny i Nieletnich, jako pozwany z powodem ugodę, na mocy której zobowiązał się, nie mając takich możliwości finansowych do łożenia na utrzymanie małoletnich dzieci alimentów w kwocie 50.000 zł miesięcznie na każde dziecko oraz uregulowania zaległych alimentów na kwotę 6.000.000 zł i 500.000 zł, a następnie złożył w tym sądzie pozew o obniżenie miesięcznych świadczeń alimentacyjnych na rzecz dzieci do kwoty 47. 500 zł na każde dziecko, uzyskując rozstrzygnięcie zgodne z żądaniem pozwu. Postępowania w tych sprawach prowadziła sędzia Sądu Rejonowego w P., przeciwko której wszczęto następnie postępowanie dyscyplinarne. Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny w […] wyrokiem z dnia 28 listopada 2012 roku, uznał sędziego za winną oczywistej i rażącej obrazy przepisów art. 223 § 2 k.p.c. w zw. z art. 203 § 4 k.p.c. oraz art. 135 § 1 k.r.i.o., poprzez zezwolenie na zawarcie ugody sądowej pomiędzy pozwanym W. a małoletnimi dziećmi mimo, iż okoliczności sprawy wskazywały, że czynność ta jest sprzeczna z prawem i zmierza do obejścia prawa, czym stworzyła niebezpieczeństwo utrudnienia dochodzenia roszczeń przez podmioty będące wierzycielami W. W. W przedmiotowej sprawie karnej dotyczącej oskarżonego W., sędzia występuje w charakterze świadka. Nie przesądzając ostatecznej oceny tego dowodu należy jednak podkreślić, iż jej zeznania mogą mieć istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia w przedmiocie odpowiedzialności karnej oskarżonego W. Sąd prowadzący sprawę będzie zmuszony poddać analizie także rzetelność czynności służbowych podejmowanych przez świadka jako sędziego. Trafnie we wniosku wskazuje Sąd Rejonowy w P., że w sytuacji, gdy B. R. była długoletnim sędzią tego Sądu, rozpoznanie niniejszej sprawy przez tenże Sąd 4 mogłoby budzić wątpliwości co do obiektywizmu orzekania, zaś przedstawione okoliczności faktyczne stanowią wyjątkową sytuację przemawiającą za uruchomieniem instytucji z art. 37 k.p.k. Sąd Najwyższy uznał, że przekazanie sprawy powinno nastąpić do sądu rejonowego w innym okręgu, niż Sądu Okręgowego w P. Z tych względów uznając, że dobro wymiaru sprawiedliwości przemawia za przekazaniem sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu, Sąd Najwyższy przekazał ją do Sądu Rejonowego w M.