V KRN 122/72

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia Z. Kubec. Sędziowie: K. Mioduski, K. Wagner (sprawozdawca). Prokurator Prokuratury Generalnej: K. Strzałkowski.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 6 czerwca 1972 r. sprawy Stefana P., oskarżonego z art. 200 § 1 k.k., z powodu rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości wniesionej na korzyść oskarżonego od prawomocnego postanowienia Sądu Powiatowego w Wałczu z dnia 10 maja 1971 r., zarządzającego wykonanie kary 1 roku pozbawienia wolności orzeczonej z warunkowym zawieszeniem wykonania wyrokiem tegoż Sądu z dnia 17 grudnia 1970 r.,uchylił zaskarżone postanowienie, obciążając Skarb Państwa kosztami związanymi z wniesieniem rewizji nadzwyczajnej.Uzasadnienie faktyczneSąd Powiatowy w Wałczu wyrokiem z dnia 17 grudnia 1970 r. uznał Stefana P. za winnego tego, że w sierpniu 1970 r. w C., jako brygadzista polowy miejscowego PGR, będąc z tytułu zajmowanego stanowiska odpowiedzialny za zarząd i ochronę mienia społecznego, przywłaszczył sobie kwotę 1.200 zł otrzymaną od Jana D. i Ireny C. za przeprowadzenie im omłotów rzepaku sprzętem przedsiębiorstwa i na podstawie art. 200 § 1 i art. 36 § 2 i 3 k.k. skazał na 1 rok pozbawienia wolności i 1.500 zł grzywny.Zgodnie z art. 73 i 74 § 1 k.k. Sąd Powiatowy zawiesił warunkowo wykonanie wymierzonej Stefanowi P. kary pozbawienia wolności na 3-letni okres próby i na podstawie art. 75 § 3 k.k. (błędnie powołując przepis art. 75 § 2 pkt 1 k.k.) zobowiązał do wyrównania wyrządzonej szkody w kwocie 1.200 zł w terminie do dnia 1 marca 1971 r.Powyższy wyrok nie został zaskarżony przez strony w stosunku do Stefana P.Wobec uchylenia się skazanego od wykonania obowiązku naprawienia szkody Sąd Powiatowy postanowieniem z dnia 10 maja 1971 r. w trybie art. 78 § 1 k.k. zarządził kary pozbawienia wolności.Postanowienie to zaskarżone nie zostało i uprawomocniło się.Rewizja nadzwyczajna Ministra Sprawiedliwości wniesiona od powyższego prawomocnego postanowienia Sądu Powiatowego w Wałczu z dnia 10 maja 1971 r. na korzyść Stefana P. zarzuciła obrazę przepisów postępowania, mogącą mieć wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia przez niedokładne ustalenie wbrew art. 3 § 1 k.p.k., czy oskarżony wykonał obowiązek nałożony nań w trybie art. 75 § 3 k.k. i domagała się uchylenia zaskarżonego postanowienia.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy stwierdził, co następuje:Postanowienie Sądu Powiatowego zaskarżone rewizją nadzwyczajną przechodzi do porządku nad sensem i istotą przepisu art. 78 § 2 k.k. Przepis art. 78 § 2 k.k. otwiera drogę do fakultatywnego zarządzenia wykonania kary tylko wówczas, gdy zostanie skazanemu wykazane takie zawinione zachowanie się, które świadczy o tym, że dobra prognoza co do przestrzegania przez niego porządku prawnego pomimo niewykonania kary była nietrafna (rażące naruszenie porządku prawnego, a zwłaszcza popełnienie innego przestępstwa niż określone w art. 78 § 1 k.k., nieuiszczenie grzywny albo uchylenie się od wykonania nałożonych obowiązków). Przez "uchylenie się od wykonania nałożonych obowiązków" rozumieć trzeba sytuację, w której skazany ma warunki do spełnienia tych obowiązków, a mimo to od nich się uchyla. Innymi słowy, niespełnienie nałożonych obowiązków, spowodowane przyczynami obiektywnymi, nie stanowi przesłanki do zarządzenia wykonania zawieszonej kary.Sąd Powiatowy uprościł sobie zadanie i nie rozważył, czy skazany Stefan P. miał możność wyrównania szkody w zakreślonym terminie. Uzasadnienie postanowienia sprowadza się do wywodu, że "skoro nie zapłacił, to się uchyla".Stanowisko takie obraża także art. 3 § 1 k.p.k., Sąd Powiatowy bowiem nie badał okoliczności związanych ściśle z rozstrzyganą kwestią i przemawiających na korzyść skazanego.Skazany przesłuchany w trybie art. 74 § 4 k.k.w. na posiedzeniu w dniu 10 maja 1971 r. złożył szczegółowe wyjaśnienia, przedstawiając swoją trudną sytuację materialną, nie pozwalającą mu na wywiązanie się z nałożonego nań obowiązku.Stefan P. jest obarczony liczną rodziną, jego zarobki są niewielkie, toteż jego wyjaśnienia co do przyczyn niewyrównania wyrządzonej szkody były wiarygodne, tym bardziej że w styczniu 1971 r. uiścił całą grzywnę i koszty sądowe w łącznej kwocie 2.040 zł.Ze względu na to, że od dnia 1 marca 1971 r., oznaczonego przez sąd jako termin wyrównania szkody, do dnia zarządzenia wykonania kary upłynęło niewiele ponad 2 miesiące, to w połączeniu z wyżej wymienionymi okolicznościami, o których mówił skazany, należy uznać, że był to okres zbyt krótki do oceny, że w sprawie powstały warunki przewidziane w art. 78 § 2 k.k. do zarządzenia wykonania kary pozbawienia wolności.Wpłacenie przez skazanego równowartości szkody, jego pozytywna opinia w nowym miejscu zamieszkania i miejscu pracy, przemawiające na jego korzyść, również uzasadniają pogląd, że decyzja Sądu Powiatowego nie była oparta na dokładnej analizie sytuacji materialnej i osobistej skazanego, a więc nie było też podstawy do zastosowania art. 78 § 2 k.k.Z tych względów, zgodnie z trafnymi wywodami rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości, należało zaskarżone postanowienie uchylić.