IV KRN 17/74

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia I. Kazimierczak. Sędziowie: J. Polony (sprawozdawca), J. Wieczorek.Prokurator Prokuratury Generalnej: T. MatysikSentencjaSąd Najwyższy w sprawie Aleksandra R., oskarżonego z art. 205 § 1 k.k., po rozpoznaniu rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości wniesionej na korzyść skazanego od postanowienia Sądu Powiatowego w Nidzicy z dnia 13 lipca 1972 r. i po wysłuchaniu wniosku prokuratorapostanowił uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę w zakresie nim objętym do ponownego rozpoznania Sądowi Powiatowemu w Nidzicy. Uzasadnienie faktyczneSąd Powiatowy w Nidzicy wyrokiem z dnia 15 grudnia 1970 r. uznał Aleksandra R. za winnego tego, że w lutym 1969 r. w D. wprowadził w błąd Józefa S. i Jana G. przez nakłonienie ich do podpisania w charakterze żyrantów skryptu dłużnego na kwotę 3.500 zł, po którego podpisaniu wypisał na nim kwotę 35.000 zł i w takiej wysokości pobrał pożyczkę, której nie spłacił, i za to na podstawie art. 205 § 1 k.k. w związku z art. 36 § 3 k.k. skazał Aleksandra R. na 1 rok pozbawienia wolności i 2.000 zł grzywny, zawieszając na podstawie art. 73 § 1 i art. 74 § 1 k.k. wykonanie kary pozbawienia wolności na okres 3 lat.Zgodnie z art. 75 § 2 pkt 1 k.k. Sąd Powiatowy zobowiązał Aleksandra R. do naprawienia szkody przez wpłacenie Józefowi S. kwoty 19.910,10 zł i Janowi G. kwoty 15.910,10 zł w ciągu roku od uprawomocnienia się wyroku, a ponadto na podstawie art. 75 § 2 pkt 4 k.k. nałożył na oskarżonego obowiązek wykonania pracy na cele społeczne w ciągu 10 godzin wskazanej przez Gminną Radę Narodową w D.Powyższy wyrok uprawomocnił się w dniu 22 grudnia 1970 r. W zakreślonym rocznym terminie Aleksander R. wykonał tylko częściowo obowiązek naprawienia szkody, wpłacając na rzecz Józefa S. - 9.000 zł i na rzecz Jana G. - 8.000 zł (oświadczenia pokrzywdzonych), wobec czego Sąd Powiatowy, po wysłuchaniu skazanego, postanowieniem z dnia 13 lipca 1972 r. zgodnie z art. 78 § 1 k.k. zarządził wykonanie kary 1 roku pozbawienia wolności orzeczonej wyżej cytowanym wyrokiem, uzasadniając to tym, że "skazany uchyla się od wykonania obowiązku naprawienia szkody".Od powyższego postanowienia, nie zaskarżonego w trybie zwykłym, wniósł rewizję nadzwyczajną Minister Sprawiedliwości na korzyść skazanego.Rewizja nadzwyczajna zarzuca nieuzasadnione zarządzenie na podstawie art. 78 § 1 k.k. wykonanie kary pozbawienia wolności wymierzonej Aleksandrowi R. wyrokiem Sądu Powiatowego w Nidzicy z dnia 15 grudnia 1970 r., pomimo braku podstaw do zastosowania powyższego przepisu oraz nieustalenia, czy była podstawa do zastosowania wobec skazanego przepisu art. 78 § 2 k.k., wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i o przekazanie sprawy w objętym nim zakresie do ponownego rozpoznania Sądowi Powiatowemu w Nidzicy.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizja jest zasadna.Niezależnie od błędnego określenia podstawy prawnej zaskarżonego postanowienia, którą mógłby stanowić tylko art. 78 § 2 k.k., a nie art. 78 § 1 k.k., skoro nie chodziło tu o szkodę wyrządzoną zagarnięciem mienia społecznego, Sąd Powiatowy podjął decyzję o wykonaniu kary warunkowo zawieszonej bez zbadania przyczyn, dla których skazany nie wywiązał się w całości z nałożonego nań obowiązku naprawienia szkody, a w szczególności bez wyjaśnienia, czy miał on realną, obiektywną możliwość jego wykonania.Należy podkreślić, że samo niewykonanie określonego obowiązku nie jest równoznaczne z uchylaniem się od niego. W pojęciu bowiem "uchyla się" mieści się negatywny stosunek psychiczny osoby zobowiązanej do nałożonego na nią obowiązku (zła wola), sprawiający, że mimo obiektywnej możliwości jego wykonania obowiązku tego nie wypełnia.W niniejszej sprawie w toku dalszego postępowania wykonawczego Aleksander R. przedstawił dokumenty, wskazujące na jego ciężką sytuację materialną i rodzinną, oraz oświadczenia pokrzywdzonych, z których wynika, że dokonał na ich rzecz dalszych wpłat ratalnych w dniu 30 listopada 1972 r., a do dnia 27 listopada 1973 r. wyrównał resztę należności.W tej sytuacji konieczne jest rozważenie na tle całokształtu okoliczności wynikających z cytowanych dokumentów, czy skazany miał obiektywną możliwość wykonania nałożonego nań obowiązku w zakreślonym terminie i czy można mu przypisać "uchylanie się" od tego obowiązku.