V KRN 193/83

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN W. Gruber.Sędziowie SN: M. Mizio, F. Wołek (spr.).przy udziale prokuratora Prokuratury Generalnej A. Kołodzieja.SentencjaSąd Najwyższy w Warszawie Izba Karna po rozpoznaniu w dniu 14 września 1983 r. sprawy E. P. oskarżonej z art. 266 § 2 k.k. i 75 § 1 k.k. i 75 § 1 k.k. z powodu rewizji nadzwyczajnej wniesionej przez Ministra Sprawiedliwości na niekorzyść oskarżonej (...) od wyroku Sądu Rejonowego w K. z dnia 1 lutego 1983 r., sygn. akt (...), i wyroku Sądu Wojewódzkiego w K. z dnia 6 maja 1983 r., sygn. akt (...),zmienia oba zaskarżone wyroki w ten sposób, że orzeczoną na podstawie art. 75 § 1 k.k. grzywnę podwyższa do wysokości 60.000 zł z zamianą na wypadek nieuiszczenia jej w terminie na zastępczą karę pozbawienia wolności, przyjmując 1 dzień pozbawienia wolności za równoważny grzywnie w kwocie 500 złotych;Na zasadzie art. 49 k.k. zarządza podanie wyroku do publicznej wiadomości w siedzibie K. Spółdzielni Mieszkaniowej "N.";Zasądza od oskarżonej Е. P. 9.600 zł opłaty za obie instancje i na rzecz Skarbu Państwa koszty postępowania rewizyjnego.Uzasadnienie faktyczneSąd Rejonowy w K. wyrokiem z dnia 1 lutego 1983 r., sygn. akt (...), uznał E. P. winną tego, że we wrześniu i październiku 1979 r. w K., ubiegając się o przydział mieszkania spółdzielczego, posłużyła się sfałszowanym zaświadczeniem stwierdzającym jej zatrudnienie w G. Zakładach Napraw Samochodów i rozliczenie się tym z zajmowanego mieszkania służbowego, podczas gdy stwierdzenia te nie polegały na prawdzie, oraz posłużyła się zaświadczeniem Urzędu Gminnego w K. stwierdzającym zamieszkiwanie jej w D. od dnia 15 sierpnia 1973 r. do października 1979 r. i za to na podstawie art. 266 § 2 k.k. i 36 § 4 k.k. skazał ją na karę roku pozbawienia wolności i 60.000 zł grzywny.Wykonanie orzeczonej kary pozbawienia wolności zawieszono oskarżonej, w oparciu o przepis art. 73 § 1 k.k., warunkowo na okres 3 lat.Sąd Wojewódzki w K. wyrokiem z dnia 6 maja 1983 r., sygn. akt (...), w wyniku rewizji wniesionej przez oskarżoną, zmienił zaskarżony wyrok w części orzeczenia o karze, przyjmując za podstawę wymiaru grzywny przepis art. 75 § 1 k.k., i obniżając tę grzywnę do wysokości 30.000 zł. Od obu tych wyroków założył rewizję nadzwyczajną Minister Sprawiedliwości na niekorzyść oskarżonej, zarzucając rażącą niewspółmierność orzeczonej kary, i wnosił o ich zmianę w części orzeczenia o karze poprzez wymierzenie oskarżonej grzywny w wysokości 60.000 zł, podanie wyroku do publicznej wiadomości w siedzibie K. Spółdzielni Mieszkaniowej "N." oraz zobowiązanie oskarżonej do naprawienia wyrządzonej przestępstwem szkody przez zwrot bezprawnie uzyskanego lokalu mieszkaniowego (...) przy ul. B. w K.Uzasadniając rewizję wskazano, że oskarżona jako osoba o wykształceniu prawniczym, posiadająca wieloletnią w tym zawodzie praktykę uświadamiała sobie w znacznie wyższym stopniu od przeciętnego obywatela, jakie znaczenie będą miały przedmiotowe dokumenty w procesie ubiegania się o przydział mieszkania spółdzielczego i jakie mogą być konsekwencje posługiwania się dokumentami stwierdzającymi nieprawdziwe fakty. Te względy, zdaniem rewizji, przemawiać winny za znacznie surowszą - niż uczyniły to Sądy obu instancji - ocenę postępku oskarżonej, kary zaś dodatkowe winny mieć duże znaczenie w aspekcie prewencji ogólnej.Uzasadnienie prawnePo rozpoznaniu sprawy Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Zasadne są zarzuty podniesione w rewizji nadzwyczajnej, że oba sądy, a zwłaszcza Sąd Rejonowy, nie uwzględniły w sposób dostateczny społecznej szkodliwości czynu popełnionego przez oskarżoną, osobę o wykształceniu prawniczym, która znając znakomite rozeznanie w kwestii trudności występujących w swerze gospodarki mieszkaniowej, zdecydowała się jednakże na przedstawienie owych zaświadczeń, aby zwiększyć swą szansę na przydział mieszkania. Nie sposób nie zgodzić się z twierdzeniem rewizji, która utrzymuje, że oskarżona, posługując się dokumentami zawierającymi nieprawdziwe dane, wykazała rażące lekceważenie dla tych wszystkich uczciwych ludzi, którzy oczekują w wiele lat trwających kolejkach na przydział mieszkania. Dlatego też zdaniem Sądu Najwyższego wniosek zawarty w rewizji nadzwyczajnej o orzeczenie kary dodatkowej, podanie wyroku do publicznej wiadomości w siedzibie K. Spółdzielni Mieszkaniowej "N." jest w pełni uzasadniony.Tego bowiem rodzaju orzeczenie, poza niewątpliwą dolegliwością dla oskarżonej, stanowić będzie ostrzeżenie dla tych wszystkich osób, które mogłyby w przyszłości usiłować uzyskać przydział mieszkania przy wykorzystaniu środków kolidujących z obowiązującym porządkiem prawnym.Również należało podwyższyć do wysokości 60.000 złotych orzeczoną w trybie art. 75 § 1 k.k. grzywnę, uznając, że będzie ona współmierną do stopnia zawinienia i możliwości finansowych oskarżonej.Nie znalazł natomiast Sąd Najwyższy podstawy, by zobowiązać oskarżoną do naprawienia szkody przez zrzeczenie się przydziału lokalu mieszkaniowego, do którego uzyskania wykorzystała dokumenty zawierające nieprawdziwe dane. Przepis pkt 9 art. 75 § 2 k.k. (bo tu jedynie mógłby mieć ewentualne zastosowanie) stanowi o możliwości zobowiązania zachowania sprawcy niewymienione w pkt 1-8 zachowania, ale tylko wtedy, jeżeli to mogło zapobiec popełnieniu ponownie przestępstwa, czego nie można w konkretnej sytuacji przyjąć.Ponadto dodać należy, że jest to przepis fakultatywny, a sytuacja rodzinna oskarżonej (nieletnie dziecko) także przeciwko takiemu rozstrzygnięciu przemawia.Z tych zasad należało orzec jak w wyroku.